Darek Oczki ››› The Most Beautiful Sundials of the French Alps

Kalendarz z zegarami słonecznymi na rok 2012

Podążając za pomysłem z zeszłego roku, postanowiliśmy przygotować kolejny kalendarz ilustrowany zdjęciami zegarów słonecznych. W poprzedniej edycji zaprezentowaliśmy subiektywną selekcję najciekawszych słoneczników naszego kraju, natomiast tematem przewodnim kalendarza na rok 2012 są najpiękniejsze zegary francuskich Alp.

Darek Oczki ››› Nasz projekt wydawniczy

Gnomonic Library – reprinty starych ksiąg o gnomonice

Poczynając od doby Renesansu poprzez wszystkie kolejne wieki, europejscy uczeni pisali opasłe tomy traktujące o sztuce tworzenia zegarów słonecznych. W swych badaniach odkrywali nowe zasady rządzące gnomoniką, rozwijali te już znane, podsumowywali dotychczasową wiedzę, a także szukali rozwiązań napotykanych zwykle problemów. Ci wygodniejsi po prostu tłumaczyli istniejące dzieła na rodzime języki, i tym samym dawali dostęp do wiedzy wszystkim rzemieślnikom i pasjonatom tematu.

Sara Schechner ››› Materialna kultura astronomii w życiu codziennym

Zegary słoneczne, nauka i przemiany społeczne (cz. 2)

Wielkanoc Poza wyznaczaniem pór na modlitwy, Kościołowi zależało jeszcze na określeniu dat corocznych obchodów świąt Wielkiej Nocy oraz cyklu związanych z tym ruchomych dni postnych. W 325 roku n.e. pierwszy sobór nicejski na obchody Wielkanocy ustanowił pierwszą sobotę wypadającą w lub po przesileniu wiosennym (równonocy). W konsekwencji wszystkie następujące potem ruchome święta zostały powiązane ze skomplikowanym cyklem zarówno księżycowym, jak i słonecznym. Pomocy szukano w metodach określania czasu, na które składały się: średniowieczny computus (proces obliczania dnia Wielkanocy – przyp. tłum.), system "złotych liczb" łączących lata kalendarzowe z 19-letnim cyklem księżycowym i 28-letnim cyklem słonecznym, litery tygodniowe (A, B, C, D, E, F, i G dla kolejnych dni tygodnia – przyp. tłum.) wraz z wiecznym kalendarzem, które pozwalały przewidzieć który dzień wypada w niedzielę oraz epakty, czyli liczby wyznaczające fazę Księżyca dla pierwszego dnia roku kalendarzowego.

Krzysztof Przegiętka ››› Przyszłość Bulwaru Filadelfijskiego w Toruniu

Zegary połączą naukę i sztukę

Bulwar Filadelfijski oferuje doskonałe warunki nasłonecznienia, w obrębie Starówki stanowi najbardziej odpowiednią lokalizację dla publicznych zegarów słonecznych. Te zaś znakomicie nadają się do uatrakcyjnienia przestrzeni miejskich skwerów, placów i ogrodów. Z uwagą śledzę dyskusję nad koncepcją rewitalizacji Bulwaru Filadelfijskiego, która toczy się na łamach "Gazety", jak również opinie zgłaszane przez Internautów w ramach konsultacji prowadzonych przez miasto na temat przyszłości tego miejsca (torun.pl/konsultacje).

Darek Oczki ››› Słonecznikowa turystyka

Wrześniowe słońce dla zegarów słonecznych

Wrzesień w bardzo wyraźny sposób zrekompensował tegoroczne braki w słońcu poprzednich miesięcy letnich. Niebo było błękitne, a temperatury całkiem przyzwoite, przez co aż się chciało wyskoczyć gdzieś za miasto. Jest to idealna aura do fotografowania słoneczników, toteż nie marnowaliśmy czasu – w każdy kolejny weekend miała miejsce słonecznikowa wyprawa – czasem rowerowa, a czasem samochodowa.

Monika Maciejewska ››› Projekt "W samym środku miasta Kowal"

Zegar słoneczny oczami dzieci

26 sierpnia 2011 w ogrodzie parafii p.w. św. Urszuli w Kowalu odsłonięto zegar słoneczny, przygotowany w ramach projektu "W samym środku miasta Kowal". Ideą działania było stworzenie wraz z młodymi uczestnikami dzieła w przestrzeni miejskiej, pokazującego, że sztuką można wpływać na otaczającą nas rzeczywistość.

Darek Oczki ››› Wyprawa we francuskie Alpy – mekki zegarów słonecznych

Tam gdzie czas nadal mierzy się słońcem

Gnomonika, czyli nauka o tworzeniu zegarów słonecznych, to od wieków najbardziej podstawowy element astronomii. Dawniej każdy uczony badający niebo i gwiazdy potrafił wykreślać słoneczne czasomierze na powierzchniach o dowolnej deklinacji i inklinacji w stosunku do głównych kierunków świata. Dziś w erze zegarów atomowych wydaje się, że nauka ta bezpowrotnie odeszła do lamusa. Ale czy rzeczywiście? Postanowiliśmy przekonać się o tym we francuskich Alpach – miejscu pełnym małych górskich wiosek, w których zegary słoneczne zobaczyć można na niemal co drugim domu.

Sara Schechner ››› Materialna kultura astronomii w życiu codziennym

Zegary słoneczne, nauka i przemiany społeczne (cz. 1)

Zegary słoneczne należą do pierwszych instrumentów astronomicznych, a najstarsze z tych, które dotrwały do naszych czasów, powstały 1500 lat p.n.e. Śledząc długość oraz kąty padających cieni, a także wykorzystując matematyczną projekcję sfery niebieskiej, pierwsze zegary pokazywały upływ czasu, zmieniające się pory roku i pozorny ruch Słońca po niebie. Odzwierciedlały one tym samym świadomość upływu czasu. Stanowiły też one narzędzie pomagające dostosować życie do biegnących godzin. Już od wieków hellenistycznych zegarów słonecznych używano do koordynacji działań takich jak posiłki, modlitwy i interesy. Kiedy w końcowym okresie Średniowiecza zaczęło powstawać społeczeństwo komercyjne, zwiększyło się poczucie presji czasu, które spowodowało wzrost produkcji zegarów słonecznych i ich późniejszy rozwój. Osobiste czasomierze pomagały ludziom pracy trzymać się założonego wcześniej planu. Pierwszym założeniem niniejszej pracy jest pokazanie, jak kultura materialna odzwierciedlała zmiany w doświadczaniu przez człowieka zjawisk takich jak świadomość upływu czasu, dostosowanie się do czasu i poczucie presji czasu.

Darek Oczki ››› Słonecznikowa turystyka

Długi weekend zegarkowych poszukiwań

Przedłużony weekend to jak zawsze doskonały pretekst do wyjazdu za miasto dla oderwania się od codzienności i oczywiście do poszukiwania zegarów słonecznych. Nie trzeba nam takiej myśli powtarzać dwa razy, więc natychmiast wzięliśmy się do planowania trasy. Na celownik trafiły tereny położone na północny zachód od Lublina, gdzie według wstępnych szacunków powinniśmy byli znaleźć około sześciu-siedmiu słoneczników. Tym razem poznawaliśmy okolice z pomocą czterech kółek, co pomogło potwierdzić tezę, że samochód przewyższa wszelkie formy komunikacji zbiorowej, choćby dlatego, że pozwala na niezależność i dowolne ułożenie trasy. Zaś z punktu widzenia poszukiwania zegarów, umożliwia dotarcie do miejsc normalnie niedostępnych.

Tadeusz Przypkowski ››› PRL-owska wizja nowej Polski

Największy gnomon świata

Komisja oceny planów inwestycyjnych budowy Pałacu Kultury i Nauki im. J. Stalina w Warszawie na posiedzeniu w dniu 3 grudnia 1954 r. uchwaliła na wniosek prezesa Polskiego Towarzystwa Astronomicznego prof. dra Włodzimierza Zonna przeprowadzenie w otoczeniu Pałacu, w zieleńcu od strony północnej, przez cały ciąg zieleńca, wysadzanej drzewami alejki, na którą w chwili prawdziwego południa warszawskiego padać będzie cień wieżowca Pałacu. W miesiącach zimowych będzie to tylko środek szerokiego cienia słonecznego, za to w czasie pełni dokładną północ wskaże Księżyc stojący w zimie nad iglicą Pałacu. Na wiosnę i jesienią właśnie cienki cień iglicy będzie w południe biegł wzdłuż alejki, z której poza tym zawsze nocą będzie można, za pomocą stanowisk wzdłuż tej alejki, obserwować przejście danego ciała niebieskiego, planety czy gwiazdy, przez południk warszawski.