Tadeusz Przypkowski ››› Po drodze w kosmos, Warszawa 1961

Miara czasu

13 wrze郾ia 2013, godz. 01:52
 
Astrolabium arabskie z r. 1054, najstarszy instrument naukowy w PolsceZasadniczym prawem fizycznym, na jakim opiera si? pomiar czasu, jest prawo powszechnego ci??enia. Na prawie ci??enia w jego przejawach we wszech?wiecie opieraj? si? wspomniane ju? najstarsze zegary ?wiata, to znaczy zegary s?oneczne. Zegar s?oneczny jest ze wszystkich zegar闚 najbardziej zwi?zany z wszech?wiatem, gdy? przez cie? rzucany wskaz闚k? – gnomonem wi??e si? on bezpo?rednio z tym olbrzymim zegarem, jakim jest nasz uk?ad s?oneczny i ruch Ziemi wok? S?o?ca. Ruch ten odcina jednostki czasu zwane przez nas godzinami. Zalet? zegara s?onecznego jest to, i? mo?na na jednej jego tarczy przedstawi? w krzy?uj?cych si? podzia?kach r?ne sposoby liczenia godzin, jakie tu poprzednio wspominano.
Gnomon Retyka pod Krakowem w r. 1557Jeden z najlepszych tego rodzaju zegar闚 i to jeden z najlepszych w Europie posiada? ratusz w Gda?sku. Niestety, w r. 1955 zniszczono go nieumiej?tn? restauracj?, zacieraj?c jego cechy naukowe. Pierwotny jego wygl?d dawa? nam mo?no?? odczytania z jednego wskazania cienia wskaz闚ki godziny r闚nej, to znaczy jednej z 24 godzin r闚nych, na jakie dzieli si? doba wed?ug naszego podzia?u; dalej godziny nier闚nej, to znaczy jednej z dwunastu godzin, na jakie podzielony jest dzie? od wschodu do zachodu s?o?ca, bez wzgl?du na d?ugo?? dnia; wreszcie ilo?ci godzin r闚nych, jakie up?yn??y od ostatniego zachodu s?o?ca, oraz godzin, jakie up?yn??y od ostatniego wschodu. Bardzo ciekawym dla nas oznaczeniem by?a nazwa "godziny polskie", na oznaczenie godzin liczonych od zachodu s?o?ca. Godziny te nazwano w Gda?sku polskimi, na po?udniu Polski – ?l?skimi, na ?l?sku – czeskimi, w Czechach – w?oskimi, we W?oszech za? – ?ydowskimi.
liczba wizyt: 6072 | ocena: 5,00 (g這s闚: 1) | komentarze: 1
J.J. ››› Ochrona zabytk闚, Nr 2 (45), Warszawa 1959, Rok 12

Ratusz w Sandomierzu odzyska? zegar s?oneczny

4 wrze郾ia 2013, godz. 23:54
 
Archiwalna poczt闚ka pokazuj?ca zegar po jego rekonstrukcji przez Tadeusza PrzypkowskiegoZegar s?oneczny na jednym z najpi?kniejszych i najcenniejszych zabytkowych ratusz闚 w Polsce – na ratuszu w Sandomierzu – powsta? na prze?omie XVI- XVII w. Jak na to wskazywa?y resztki czarnego podk?adu i g??bokiego w nim grawerunku, widoczne jeszcze spod odbitego a p?niej na?o?onego tynku, ci?ty by? w typowej renesansowej technice sgraffito. Wykre?lony by? ?ci?le wed?ug danych naukowych. Kompozycja zegara przechowa?a si? w p?niejszych malowaniach tynku. Kiedy ca?y ratusz na nowo wytynkowano, to na nowym tynku wymalowano zegar wed?ug dawnych ?lad闚, powtarzaj?c stary wz鏎 kompozycyjny. Malowanie to powtarzano jeszcze wielokrotnie. Zegar ten wida? jeszcze wyra?nie na dawnych fotografiach ratusza z lat 60-tych XIX w., przy czym jednak ju? oznaczenie godzin by?o fa?szywe.
liczba wizyt: 4196 | ocena: 4,00 (g這s闚: 1) | komentarze: 1
Tadeusz Przypkowski ››› Post?py astronomii, Tom VI, lipiec-wrzesie? 1958, Krak闚

Tablica do?wiadczalna Miko?aja Kopernika w Olsztynie w ?wietle najnowszych odkry? 1956-1957 roku

26 sierpnia 2013, godz. 22:39
 
Zamy?lony Kopernik przy zegarze s?onecznym (rys. G?adysz)Przypominam na wst?pie, i? pierwsz? naukow? notatk? o tej tablicy, zwanej popularnie zegarem s?onecznym Miko?aja Kopernika, poda? nam jeszcze Jan ?niadecki [4] w r. 1802, powtarzaj?c odwieczn? tradycj?, kt鏎? nadal powtarzaj? w XIX w. popularne wydawnictwa lokalne, podczas gdy kopernika?skie publikacje naukowe ca?kiem j? przemilczaj?. Powraca dopiero w r. 1942 do tego zabytku Ernst Zinner [7] nie rozeznaj?c zreszt? zupe?nie jego charakteru i podkre?laj?c "brak wskaz闚ki". Uwagi te powtarza w r. 1943 w swym obszernym kopernika?skim dziele [6] przypuszczaj?c nawet, i? zegar w kru?ganku zamkowym, nad wej?ciem do komnaty, w kt鏎ej Kopernik mieszka?, znajdowa? si? za jego czas闚 na ?cianie zewn?trznej, a kru?ganek p?niej dobudowano, czemu wyra?nie przeczy jego gotycki charakter i historia zamku. Czerwone, lekko nachylone linie uwa?a on za linie od 3 do 18, liczone od wschodu s?o?ca, wida? wi?c, i? zabytku tego nie bada? zupe?nie z punktu widzenia naukowej i praktycznej gnomoniki.
liczba wizyt: 4009 | ocena: brak | komentarze: brak
Ryszard Markiewicz ››› Dooko?a ?wiata, Nr 41 (93), Rok II, 9 pa?dziernika 1955

Bij? s?oneczne godziny

23 sierpnia 2013, godz. 09:49
 
W pobli?u pa?acu kultury i nauki jest taki zegar s?oneczny, w kt鏎ym ogl?daj?cy jest wskaz闚k?Motto:[QUOTE SOURCE="W?adys?aw Broniewski"]Bij? s?oneczne godziny w J?drzejowie i mnie, i tobie, i innym bij? zegarowie
J?drzej闚 si?ga roku 1173. S?awny jest imieniem Wincentego Kad?ubka, kronikarza dziej闚 ojczystych. Przechowuje jego prochy. Czym jest jednak dla nas wsp?czesnych? Niewielkim powiatowym miasteczkiem, a w?a?ciwie stacj? kolejow? mi?dzy Kielcami a Krakowem. Czy jednak niczym wi?cej?
Tadeusz Przypkowski ››› X Kongres Historii Nauki, Pary? 1962

Gnomonika Jana Heweliusza

21 sierpnia 2013, godz. 18:33
 
Jan HeweliuszJan Heweliusz (1611-1687), wielki astronom z Gda?ska, podobnie jak Kopernik nie pozostawi? po sobie ?adnej publikacji dotycz?cej zagadnie? gnomoniki teoretycznej. Niemniej jednak w ?yciowej spu?ci?nie po tych dw鏂h astronomach znajdujemy wiele dowod闚 na to, ?e obaj byli doskonale zaznajomieni z zasadami nauki o zegarach s?onecznych i co wi?cej wykorzystywali j? w praktyce konstruuj?c instrumenty naukowe niejednokrotnie przydatne w prowadzonych przez nich badaniach astronomicznych. Ponadto tak Heweliusz jak i Kopernik wprowadzali innowacyjne rozwi?zania w wytwarzanych przez siebie instrumentach gnomonicznych.
liczba wizyt: 5582 | ocena: 5,00 (g這s闚: 1) | komentarze: 1
Darek Oczki ››› S?onecznikowa turystyka

Wycieczka na Costa Brava z finiszem w Barcelonie

12 sierpnia 2013, godz. 15:17
 
Sa Tuna - jedna z najbardziej uroczych zatoczek ukrytych w?r鏚 skalistego wybrze?aPrzed rokiem pisali?my o kilkudniowej wizycie w Barcelonie i zdobytych wtedy kilkunastu zegarach s?onecznych. Stolica Katalonii spodoba?a nam si? tak bardzo, ?e postanowili?my przyjrze? si? jej okolicom nieco bli?ej. W przygotowaniu wyjazdu z pomoc? przysz?o nam katalo?skie stowarzyszenie mi?o?nik闚 zegar闚 s?onecznych (Societat Catalana de Gnomonica, czyt. "henomonika"), na kt鏎ego stronie internetowej zamieszczono wyszukiwark? zegar闚 ze wskazanej okolicy. Stowarzyszenie to dzia?a niezwykle pr??nie, o czym ?wiadcz? kolejne konferencje, zloty i zegarowe imprezy, jak cho?by ods?oni?cie dw鏂h nowych zegar闚 w wiosce St. Feliu de Codines przy okazji festiwalu zegar闚. Ca?a Katalonia mo?e pochwali? si? ponad dwoma tysi?cami s?onecznik闚 (w sierpniu 2013 jest ich 2282) – ich mapa zapiera dech w piersiach – zatem w naturalny spos鏏 zdecydowali?my si? eksploracj? tej w?a?nie wsp鏊noty autonomicznej (tak w Hiszpanii okre?lane s? tamtejsze wojew鏚ztwa).
liczba wizyt: 4677 | ocena: brak | komentarze: brak
Darek Oczki ››› Festiwal Nauki i Sztuki – 19-23 kwietnia 2013

Toru?skie imprezy dla mi?o?nik闚 zegar闚 s?onecznych

21 maja 2013, godz. 11:13
 
Program Festiwalu Nauki i SztukiPo raz pierwszy Gnomonika bra?a udzia? w organizacji tego rodzaju przedsi?wzi?cia. Do Festiwalu zg?osili?my a? trzy s?onecznikowe imprezy: wyk?ad o historii gnomoniki, warsztaty czytania czasu na zegarze s?onecznym oraz wystaw? fotograficzn? prezentuj?c? spektrum rodzaj闚 s?onecznik闚 oraz ich pi?kno. Wszystko zatem pod has?em wsp?pracy nauki ze sztuk?.
liczba wizyt: 5288 | ocena: 4,00 (g這s闚: 1) | komentarze: 4
Krzysztof Przegi?tka ››› S?onecznikowe imprezy

Gnomonika na Toru?skim Festiwalu Nauki i Sztuki

9 kwietnia 2013, godz. 10:07
 
160 imprez przewiduje program XIII Toru?skiego Festiwalu Nauki i Sztuki (www.festiwal.torun.pl), kt鏎y odb?dzie si? w dniach 19-23 kwietnia w Toruniu.
Wasz? uwag? pragniemy zwr鏂i? zw?aszcza na trzy imprezy, zwi?zane z zegarami s?onecznymi:
Tadeusz Przypkowski ››› Przegl?d Geofizyczny, 1/1958

Deklinacja magnetyczna Warszawy z roku 1737 i problem wiarygodno?ci przekaz闚 deklinacji magnetycznej z zabytkowych zegar闚 s?onecznych

17 marca 2013, godz. 01:00
 
Rys. 1. Kompas magnetyczny francuskiego zegara s?onecznego z prze?omu XVI i XVII wieku1. ?lady samodzielnych bada? i obserwacji naukowych w dziedzinie astronomii i geofizyki na terenie Warszawy spotykamy dopiero w pierwszej po?owie XVII wieku. Maj? one jeszcze charakter sporadyczny i sw鎩 rozw鎩 zawdzi?czaj? w pierwszym rz?dzie pot?dze dworu W?adys?awa IV, ?ci?gaj?cego do stolicy Polski ludzi tak?e o zainteresowaniach naukowych z dyscyplin nauk geofizycznych.
Tadeusz Przypkowski ››› Urania 8, sierpie? 1954

Zabytkowe zegary s?oneczne w Polsce, wykonane technik? sgraffito

8 marca 2013, godz. 22:09
 
Ok?adka Uranii ze zdj?ciem ratusza w Bieczu. Fot. Tadeusz PrzypkowskiSgraffito to najszlachetniejsza z artystycznych technik dekoracji ?cian budowli – naturalnie poza freskiem, kt鏎y tylko w wyj?tkowych klimatycznych warunkach mo?e by? u?yty dla dekoracji zewn?trznych mur闚 [1]. Szlachetna ta technika wymaga podobnie pewnej artystycznie r?ki jak fresk na mokrym r闚nie? tynku malowany. Dlatego te? szczytowy jej rozkwit przypada na artystycznie tak bujn? epok? Odrodzenia, po czym wypieraj? j? mniej szlachetne lecz ?atwiejsze w wykonaniu sposoby zdobienia ?cian.
liczba wizyt: 5682 | ocena: 4,00 (g這s闚: 1) | komentarze: 4
Archiwum artyku堯w ››› 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 (razem: 101)