Kazimierz Dolny, Centrum

Synagoga

woj. lubelskie, gmina Kazimierz Dolny, powiat pu?awski
Synagoga od pocz?tku swego istnienia s?u?y?a ju? w r?nych celach – by?a bo?nic? gminy ?ydowskiej, kinem, pustostanem, a tak?e – co trwa do dzisiaj – pensjonatem z pokojami do wynaj?cia. Jednam z najdziwniejszych jednak element闚 tej budowli jest niewielki zegar s?oneczny, gdy? tego rodzaju instrumenty pojawiaj? si? na synagogach niezwykle rzadko.
Dla mi?o?nik闚 gnomoniki najgorszym w tym zegarze jest fakt, ?e w swej aktualnej formie jest on jedynie karykatur? prawdziwego s?onecznika. Wygi?ta blaszka cho?by bardzo chcia?a pokazywa? czas, to jako gnomon stanowi kompletne nieporozumienie. Podobnie osobliwe s? rozmieszczenie godzin i ich numeracja – po?owa tarczy opisana jest cyframi rzymskimi, a druga po?owa arabskimi. W zegarze pionowym (?ciennym) godzina XII powinna le?e? w p?aszczy?nie po?udnika lokalnego, czyli na linii pionowej, a nie jak tutaj uko?nej.
Tarcza zegara ma kszta?t ko?a i wyra?nie wida?, ?e jej p?aszczyzna odstaje od ?ciany. Sugerowa? to mo?e, i? zegar zosta? "doklejony" do ?ciany ju? po powstaniu budynku. Niestety brak jest jakichkolwiek informacji o dok?adnej dacie powstania tego s?onecznika oraz o jego autorze. Istnieje tylko niewiadomego pochodzenia pog?oska, jakoby zegar ufundowa? ?ydowski aptekarz Lichtson. Dawniej w Kazimierzu istnia? jeszcze jeden zegar s?onecznik na kaplicy G鏎skich w farze. Niestety zosta? on ca?kowicie zamalowany.
(Darek Oczki)
liczba wizyt: 1239 | ocena: brak | komentarze: brak
Galeria
Chcesz skomentowa ten zegar b康 do陰czy do trwaj帷ej dyskusji?
Wejd na Forum i podziel si z nami swoimi przemy郵eniami i wra瞠niami.
Na ten temat w internecie
Tajemniczy czasomierz kazimierskiej synagogi
"Czy wiesz, ?e...!? Jeszcze sto lat temu w Kazimierzu Dolnym funkcjonowa?y dwa zegary s?oneczne: ?ydowski i chrze?cija?ski. Do dzi? przetrwa? tylko ten z b?nicy. Mi?o?nikom Kazimierza nie trzeba przypomina? gdzie znajduje si? dawna b?nica. Przez wiele lat w kazimierskiej synagodze funkcjonowa?o kino Wis?a. Tam znajduje si? wspomniany zegar s?oneczny. Wed?ug Andrzeja Paw?owskiego, miejscowego przewodnika, czasomierz jest oryginalny i prawdopodobnie pochodzi z prze?omu XIX i XX wieku. Nie ma jednak ca?kowitej pewno?ci dotycz?cej jego datowania. Wiadomo, ?e mury synagogi wzniesiono w latach 80 XVIII wieku. Wsp?czesny wygl?d synagogi nada? jej architekt niemiecki Albrecht Zielchert. Uda?o mu si? wkomponowa? fragmenty mur闚 wcze?niejszych synagog. Z 1557 r. pochodzi pierwsza wzmianka o b?nicy w Kazimierzu. Wiadomo jednak, ?e musia?a istnie? ju? wiele lat wcze?niej. Zapis dotyczy pozwolenia na budow? nowej, murowanej synagogi. Poprzednia drewniana uleg?a spaleniu. Druga b?nica stan??a przed 1622 rokiem. Autorstwa Zielcherta jest r闚nie? dzwonnica przy farze oraz przebudowany spichlerz bli?niaczy. Informacje na temat zegara s? niezwykle sk?pe. Zegar s?oneczny umieszczony jest kilka metr闚 nad g?owami przechodni闚. Mo?na go dostrzec tu? pod stropem dachu, na ?cianie od strony "ma?ego rynku. "Zegar usytuowany jest specyficznie. Mo?e dziwi?, ?e eksponowany jest nie od strony po?udniowej, jak wi?kszo?? tego typu czasomierzy, lecz w kierunku wschodnim".
Na tarczy zegara b?nicy znajduj? si? oznaczenia tylko siedmiu godzin. Wskazuj? por? od sz鏀tej rano do dwunastej w po?udnie. Dlaczego cztery pierwsze godziny (od 6 do 9) wyryto cyframi arabskimi, natomiast trzy kolejne (od X do XII) rzymskimi? Na to pytanie nikt nie potrafi? udzieli? odpowiedzi. Jedna z teorii m闚i, ?e zegar przypomina? wyznawcom Moj?esza o rozpoczynaj?cym si? szabasie. "To niemo?liwe" dementuje miejscowy przewodnik Andrzej Paw?owski. – "Pod wiecz鏎 s?o?ce operowa?o ju? z drugiej strony zegara. W Kuzmirze (?ydowska nazwa Kazimierza) znajdowa? si? jeszcze jeden zegar s?oneczny. Wida? go na starych zdj?ciach fary. Eksponowany by? na ?cianie kaplicy G鏎skich, od strony rynku. Tarcz? mia? du?o wi?ksz? od tej na zegarze w b?nicy. Pr?t, tzw. gnomon, kt鏎y rzuca? cie? wskazuj?cy por? dnia zosta? wymontowany. Reszt? zamalowano. (schabowy)"