Warszawa, Żoliborz

Teatr Komedia - Biblioteka (ściana południowo-wschodnia)

woj. mazowieckie, gmina Warszawa, powiat Warszawa
Pierwsze projekty budynku Teatru Komedia przygotowali jeszcze przed wojną Barbara i Stanisław Brukalscy. W latach 50. nadano mu stylistykę socrealizmu. Poza teatrem – w osobnym skrzydle – mieści się tam Społeczny Dom Kultury oraz biblioteka. To właśnie na narożniku zajętym przez bibliotekę znajdują się dwa zegary słoneczne.
Oba zegary wykonano w 1953 roku technice sgraffito, a ich autorem jest największy polski mistrz gnomoniki – Tadeusz Przypkowski. Na obu tarczach widać charakterystyczny dla niego element szachownicy (otok obu słoneczników). Pomimo jednak bezpośredniego sąsiedztwa tych zegarów, każdy z nich jest inny, a ich usytuowanie pozwala na odczyt czasu od świtu do zmierzchu.
Zegar południowo-wschodni posiada gnomon wsparty na dwóch nóżkach, a na jego końcu znajduje się pięcioramienna gwiazdka z otworkiem, przez który przechodzi promień słoneczny wskazując na tarczy aktualną porę roku. Poniżej niego widać hiperbole wyznaczające drogę Słońca w najbardziej charakterystycznych chwilach w roku – w dniach przesileń letniego i zimowego oraz w chwilach zrównania dnia z nocą, które to zjawisko ma miejsce dwa razy do roku. Wtedy to właśnie punkt świetlny biegnie po ścianie w linii prostej. Wszystkie te krzywe opisano na tarczami nazwami pór roku.
Podczas gdy otwór w gwieździe wskazuje datę, cień krawędzi gnomonu określa czas. Pod nasadą gnomonu widnieje wizerunek Słońca. Linie godzinowe pozwalają na wskazywanie pełnych godzin, półgodzin i kwadransów. Jako, że świata biblioteki odstaje od właściwego południa w kierunku wschodnim, linie kalendarza nie są symetryczne w stosunku do gnomonu, lecz i one ulegają odchyleniu. Warto tu zwrócić uwagę, że linia godziny XII jest idealnie pionowa – leży w płaszczyźnie lokalnego południka. Jedynym elementem szpecącym zegar jest rynna biegnąca na lewym brzegu tarczy – ogranicza ona dostęp Słońca w godzinach popołudniowych.
(Darek Oczki)
liczba wizyt: 1391 | ocena: brak | komentarze: brak
Galeria
Chcesz skomentować ten zegar bądź dołączyć do trwającej dyskusji?
Wejdź na Forum i podziel się z nami swoimi przemyśleniami i wrażeniami.