Darek Oczki ››› Historia zegar闚 s這necznych

Biblia: pierwszy opis zegara s這necznego

12 grudnia 2009, godz. 23:33
Aktualizacja: 18 stycznia 2010, godz. 10:39
Dzisiejsi uczeni zgodni s co do faktu, 瞠 Stary Testament jest pierwsz ksi璕, w kt鏎ej pojawia si wzmianka o s這necznym czasomierzu. Bynajmniej nie oznacza to, 瞠 mowa tam o najstarszym zegarze – nie, s這neczniki u篡wane by造 ju od wielu wiek闚, a powsta造 dzi瘯i rozwojowi nauki w Grecji, Babilonii i Egipcie. P騧niej dotar造 do Rzymu gdzie sta造 si niezwykle popularne, a jeszcze p騧niej do dalszych cz窷ci 鈍iata zachodniego. Droga ta trwa豉 cale stulecia i w tym czasie zegary s這neczne rozwija造 si i zmienia造 konstrukcj. Poznanie historii stopni Achaza to podr騜 do pocz徠k闚 tej niezwyk貫j drogi.
Ezechiasz z zegarem s這necznym na angielskim witra簑Kr鏊 Achaz w豉da Jerozolim oko這 700 lat przed Chrystusem i to on kaza zainstalowa zegar s這neczny w pobli簑 swej siedziby. Jego syn, Ezechiasz, po przej璚iu sukcesji po ojcu bardzo powa積ie zachorowa. Prorok Izajasz poleci mu przygotowa ostatnie 篡czenie i szykowa si do 鄉ierci, jednak B鏬 obieca Ezechiaszowi wyzdrowienie i kolejne 15 lat 篡cia, na dow鏚 czego cofn掖 cie na zegarze s這necznym o 10 stopni. Oto jak Stary Testament opisuje t histori:
2 Ksi璕a Kr鏊ewska, Rozdzia 20 – Uzdrowienie Ezechiasza:
1. W owych dniach Ezechiasz zachorowa 鄉iertelnie. Prorok Izajasz, syn Amosa, przyszed do niego i rzek mu: "Tak m闚i Pan: Rozporz康 domem swoim, bo umrzesz – nie b璠ziesz 篡".
2. Wtedy [Ezechiasz] odwr鏂i si do 軼iany i modli si do Pana m闚i帷:
3. "Ach, Panie, wspomnij na to, prosz, 瞠 post瘼owa貫m wobec Ciebie wiernie i z doskona造m sercem, 瞠 czyni貫m, co jest dobre w Twoich oczach". I p豉ka Ezechiasz bardzo rzewnie.
4. Jeszcze Izajasz nie wyszed z dziedzi鎍a 鈔odkowego, kiedy Pan skierowa do niego s這wo:
5. "Wr鵵 i powiedz Ezechiaszowi, w豉dcy mojego ludu: Tak m闚i Pan, B鏬 Dawida, twego praojca: S造sza貫m twoj modlitw, widzia貫m twoje 透y. Oto uzdrawiam ci: trzeciego dnia p鎩dziesz do 鈍i徠yni Pa雟kiej
6. i dodam do dni twego 篡cia pi皻na軼ie lat. Wybawi ciebie i to miasto z r瘯i kr鏊a asyryjskiego i roztocz opiek nad tym miastem ze wzgl璠u na Mnie i ze wzgl璠u na mego s逝g, Dawida".
7. Wtedy Izajasz powiedzia: "We嬈ie placek figowy!" Gdy wzi瘭i i po這篡li na wrz鏚, Ezechiasz wyzdrowia.
8. Ezechiasz rzek do Izajasza: "Jaki b璠zie znak tego, 瞠 Pan mnie uzdrowi, i trzeciego dnia p鎩d do 鈍i徠yni Pa雟kiej?"
9. Odpowiedzia Izajasz: "Oto ci b璠zie ten znak od Pana, 瞠 spe軟i On t rzecz, kt鏎 przyrzek: Czy cie ma si posun望 o dziesi耩 stopni, czy te ma si cofn望 o dziesi耩 stopni?"
10. Ezechiasz rzek: "To 豉twe dla cienia post徙i o dziesi耩 stopni. Nie – niech cie si cofnie o dziesi耩 stopni!"
11. Wtedy prorok Izajasz wo豉 do Pana, a Ten przesun掖 cie na stopniach zegara Achaza – po kt鏎ych opada r闚nocze郾ie ze s這鎍em – o dziesi耩 stopni.
Zegar s這neczny obok umieraj帷ego Ezechiasza na witra簑 w katedrze w Canterbury w AngliiNiemal identyczna relacja znajduje si w 38 Rozdziale Ksi璕i Izajasza. Jak wida nie ma w tych ust瘼ach 瘸dnych szczeg馧闚 dotycz帷ych wygl康u czy konstrukcji zegara s這necznego Achaza. St康 te rodz si rozmaite domys造 i przypuszczenia jak wygl康a i r騜ni uczeni na swoje sposoby pr鏏uj wyja郾ia powy窺ze wydarzenia. Zgodnie z biblijnymi opisami Achaz kontaktowa si z kr鏊ami arabskimi. Odwiedzaj帷 ich nauczy si mierzenia czasu zegarem s這necznym. Wiadomo nam, 瞠 to w豉郾ie Arabowie dokonali bardzo istotnego odkrycia, kt鏎e odmieni這 konstrukcj zegar闚 s這necznych, a co za tym idzie znacz帷o poprawi這 ich dok豉dno嗆. Obliczenia i obserwacje astronomiczne arabskich uczonych wykaza造, 瞠 gnomon zegara musi by r闚noleg造 do osi obrotu ziemi. Nie mo積a jednak raczej zak豉da, 瞠 pierwsze zegary s這neczne zbudowane w Judei na podstawie urz康ze wynalezionych w Babilonii uwzgl璠nia造 ju ow innowacj.
Zegar s這neczny wykonany wed逝g wzorc闚 egipskichLudzie wielu kultur na przestrzeni lat starali si pozna wygl康 zegara Achaza i zale積ie od swoich lokalnych do鈍iadcze przedstawiaj go przy u篡ciu znanych sobie rozwi您a technicznych. W ten spos鏏 w r騜nych cz窷ciach 鈍iata opowie嗆 ta jest inaczej obrazowana i kojarzy si z zegarami, kt鏎e ludzie znaj z w豉snej historii. Istnieje jednak pewna o niezgody w鈔鏚 badaczy dotycz帷a t逝maczenia hebrajskiego s這wa "ma'alot" u篡tego dla opisu zegara Achaza, a oznaczaj帷ego "stopnie". W j瞛yku polskim nie mamy tego problemu, gdy "stopnie" w schodach i "stopnie" w k徠ach to zawsze "stopnie", ale te mniej u nas przez to precyzji. W innych j瞛ykach jednak istnieje takie rozr騜nienie i st康 badacze nie zawsze si ze sob zgadzaj, o jakich stopniach mowa w Biblii.
Staro篡tnym Egipcjanom znane by造 kamienne zegary s這neczne w formie trzech po陰czonych 軼ian i schod闚 wspinaj帷ych si z dw鏂h stron do niewielkiej platformy u szczytu 軼iany 鈔odkowej. W Izraelu utworzono Neot Kedumim, naukowy o鈔odek biblijny, kt鏎y stara si odtworzy sceneri opisywan w obu Testamentach. Jednym z projekt闚 o鈔odka by這 odtworzenie zegara Achaza, za za wz鏎 u篡to w豉郾ie egipskiej idei mierzenia cienia poruszaj帷ego si po stopniach.
Ezechiasz na 這簑 鄉ierci – za oknem widoczny jest zegar s這neczny wed逝g koncepcji ScheuchzeraJohann Jakob Scheuchzer, osiemnastowieczny niemiecki ilustrator opowie軼i biblijnych, mia nieco inne wyobra瞠nie o stopniach Achaza. Opublikowa je w latach 1791-1793 w atlasie Physica Sacra sk豉daj帷ym si z niemal o鄉iuset rycin. Jego poka幡ych rozmiar闚 miedzioryt przedstawia le膨cego w wystawnym 這簑 Ezechiasza i towarzysz帷ego mu Izajasza. Prorok wskazuje na znajduj帷e si za oknem schody, kt鏎ych koniec ginie w cieniu stoj帷ego obok budynku. Tu zatem, podobnie jak w staro篡tnym Egipcie, wyst瘼uj schody, po kt鏎ych cie cofa si o dziesi耩 stopni. Niekt鏎zy badacze twierdz, 瞠 arabskim uczonym ju du穎 wcze郾iej znany by podzia k徠a na jednostk miary zwan stopniem. Owe 10 stopni mog這 dotyczy zatem bardzo dok豉dnego zegara s這necznego, kt鏎ego konstrukcja uwzgl璠nia豉 gnomon pochylony w kierunku Gwiazdy Polarnej i precyzyjn podzia趾 k徠ow linii godzinowych. No c騜, dzi nie mamy na to 瘸dnych dowod闚.
Zegar Achaza w koncepcji Adama ClarckaAdam Clarcke, ameryka雟ki pastor protestancki 篡j帷y w XIX wieku, w swoich komentarzach do Starego Testamentu pisze, 瞠 nie mo瞠my zak豉da, i wr鏂enie cienia na zegarze o 10 stopni oznacza這 cofni璚ie czasu a o 10 godzin. S康zi on raczej, 瞠 chodzi這 tam o 10 jednostek podzia逝 czasu na zegarze. Nie zak豉da on tak瞠 wstecznego obrotu ziemi, czy przesuni璚ia si s這鎍a na niebie, w czym upatruje mo磧iwo嗆 nieodwracalnego kataklizmu. Jego zdaniem chodzi o za豉manie si 鈍iat豉 s這necznego powoduj帷e opisany w Biblii efekt. Takie zjawisko znane jest fizyce, a wyst瘼uje przy przechodzeniu 鈍iat豉 pomi璠zy o鈔odkami o r騜nej g瘰to軼i. Na przyk豉d z powietrza do wody. Clarcke w uzupe軟ieniu swoich komentarzy do tego rozdzia逝 Starego Testamentu zamieszcza szkic przypuszczalnej konstrukcji zegara s這necznego kr鏊a Achaza.
Kolejna wizja umieraj帷ego Ezechiasza z zegarem s這necznym na angielskim witra簑Z kolei w Wielkiej Brytanii wizerunek Ezechiasza do嗆 cz瘰to pojawia si na malowid豉ch o tematyce religijnej. Czasem przedstawiany jest tam z trzymanym w r璚e zegarem s這necznym podobnym do astrolabium, a innym razem le篡 na 這簑 鄉ierci spogl康aj帷 na na 軼ienny zegar typu saskiego. Te urz康zenia pochodz najprawdopodobniej jeszcze od Wiking闚, kt鏎zy wielokrotnie naje盥瘸li na brytyjskie wyspy. Wyobra瞠nia te mo積a ogl康a w ogromnych katedrach, gdzie sporych rozmiar闚 okna wype軟ione s pi瘯nymi i niezwykle kolorowymi witra瘸mi. Na nich to przedstawiono rozmaite sceny o tematyce biblijnej, a w鈔鏚 nich histori Ezechiasza i zegara s這necznego jego ojca.
Bardzo ciekawe s naukowe pr鏏y szerszego spojrzenia na samo cofni璚ie si cienia na zegarze i konsekwencje takiego zdarzenia. Prawdopodobnie osoby silnie wierz帷e przyjmuj t histori bez cienia w徠pliwo軼i, ale czasem dobrze zastanowi si co faktycznie musia這by si sta, by zaistnia opisany efekt. Kto sugerowa, 瞠 ziemia wtedy by si zatrzyma豉, kto inny, 瞠 musia豉 by oddali si od s這鎍a, a kto kolejny, 瞠 to samo s這鎍e musia這 by zmieni po這瞠nie. Uczeni, kt鏎zy dokonali stosownych oblicze astronomicznych uznali, 瞠 tylko to trzecie zdarzenie mog這 by prawdopodobne. Pozosta貫 dwa spowodowa造by katastrofalne skutki, w wyniku kt鏎ych wymar這 by wszystko, co 篡we.
Jak wida z powy窺zych opis闚, r騜ne s koncepcje zegara s這necznego Achaza i r騜ne podej軼ie ludzi do tematu. Dzi zapewne ju si nie dowiemy jak naprawd wygl康a i jak dzia豉, ani co rzeczywi軼ie wtedy si wydarzy這 z punktu widzenia astronomii.
© 2009 by GNOMONIKA.pl
Autor: Darek Oczki
liczba wizyt: 4246 | ocena: 3,50 (g這s闚: 2) | komentarze: 3
毒鏚豉 dodatkowe i linki zewn皻rzne
Neot Kedumim - The sundial/steps of Ahaz (ANG)
Zegar s這neczny Achaza odtworzony w o鈔odku Neot Kedumim na podstawie wzorc闚 egipskich.
Adam Clarke - The Holy Bible: containing the Old and New Testaments (ANG)
Komentarze do Biblii autorstwa wielebnego Adama Clarke'a – na str. 441 pocz徠ek historii o Ezechiaszu. Ponadto na str. 449 schemat zegara s這necznego.
Biblia Tysi帷lecia
Stary Testament: 2 Ksi璕a Kr鏊ewska, rozdzia 20 – Uzdrowienie Ezechiasza
Biblia Tysi帷lecia
Stary Testament: Ksi璕a Izajasza, rozdzia 38 – Choroba i ozdrowienie Ezechiasza
Isaiah's Sundial & Joshua's Long Day (ANG)
Guy Cramer wyja郾ia astronomiczn mechanik cofni璚ia si cienia na zagarze Achaza.
Malcolm Chisholm - The Sundial of Ahaz (ANG)
Historia Ezechiasza i zegara Ahaza
A.P. Herbert: Sundials - Old and New or Fun with the Sun
Str. 145-155, Methuen & CO LTD, Londyn 1967
Komentarze z Forum
17.01.2010 05:30
Dharani
Na poni窺zej stronie znalaz貫m komentarz do tej biblijnej przypowie軼i, w kt鏎ym autor twierdzi, 瞠 mowa tam o stopniach k徠owych. St康 twierdzi, 瞠 owe 10 stopni r闚ne jest 40 minutom.
[url=http://znakiczasu.pl/wywiad/131-bibilijne-cuda:1pop9djw]LINK[/url:1pop9djw]
cytat:
Rozm闚ca popatrzy w tekst biblijny i przeczyta: ?i prawie ca造 dzie nie 酥ieszy這 si do zachodu?. S這wa prawie ca造 zmieniaj sytuacj w spos鏏 zasadniczy. W徠pi帷y astronom zacz掖 czyta Bibli jeszcze raz, a doszed do 38. rozdzia逝 Ksi璕i Izajasza, gdzie zosta豉 opisana niezwyk豉 historia 鄉iertelnie chorego kr鏊a Ezechiasza. W odpowiedzi na jego modlitw B鏬 przyda mu 15 lat 篡cia. Aby go upewni co do tej obietnicy, da mu znak: ?Id na dziedziniec i sp鎩rz na zegar s這neczny. Cofn cie zegara o 10 stopni?. Izajasz opowiada, 瞠 tak si sta這. Mamy wi璚 brakuj帷y czas, gdy 10 stopni na zegarze s這necznym odpowiada 40 minutom na tarczy naszych zegar闚. Dok豉dno嗆 Biblii potwierdza si raz jeszcze ku najg喚bszej satysfakcji rzetelnych badaczy?.
31.12.2010 12:39
Dharani
Pierwszy akapit artyku逝 ju teraz wymaga korekty – Stary Testament nie jest wcale najstarszym pismem m闚i帷ym o zegarach s這necznych. Du穎 starsza jest egipska Ksi璕a Nuta, kt鏎ej najstarszy zachowany przyk豉d pochodzi z okresu Nowego Kr鏊estwa (1550-1070 p.n.e.). Ksi璕a Nuta to pismo religijne, w kt鏎ym mi璠zy innymi zamieszczono opisy zegar闚 cieniowych. W ksi捫ce Winthropa Dolana "A Choice of Sundial" znale潭 te mo積a informacje o chi雟kiej ksi捫ce z I-II wieku p.n.e., kt鏎ej przet逝maczony tytu mia brzmie "Ksi璕a zegar闚 s這necznych".
04.01.2012 10:32
Dharani
Grzebi帷 w internecie natkn掖em si na seri ilustracji z XV wiecznej ksi捫ki Nicolausa de Lyra "Postilla in Bibliam", za pomoc kt鏎ych autor usi這wa wyja郾i zjawisko, jakie mia這 miejsce w opisanych w Biblii zdarzeniach z zegarem Ahaza w roli g堯wnej. Nie potrafi si do nich odnie嗆, ale dla korzy軼i nast瘼nych generacji polskich gnomonik闚 warto to zarchiwizowa  <img src='/forum/images/smilies/icon_e_smile.gif'>
Chcesz skomentowa ten artyku b康 do陰czy do trwaj帷ej dyskusji?
Wejd na Forum i podziel si z nami swoimi przemy郵eniami i wra瞠niami.