Darek Oczki ››› Historia zegar闚 s?onecznych

Biblia: pierwszy opis zegara s?onecznego

12 grudnia 2009, godz. 23:33
Aktualizacja: 18 stycznia 2010, godz. 10:39
Dzisiejsi uczeni zgodni s? co do faktu, ?e Stary Testament jest pierwsz? ksi?g?, w kt鏎ej pojawia si? wzmianka o s?onecznym czasomierzu. Bynajmniej nie oznacza to, ?e mowa tam o najstarszym zegarze – nie, s?oneczniki u?ywane by?y ju? od wielu wiek闚, a powsta?y dzi?ki rozwojowi nauki w Grecji, Babilonii i Egipcie. P?niej dotar?y do Rzymu gdzie sta?y si? niezwykle popularne, a jeszcze p?niej do dalszych cz??ci ?wiata zachodniego. Droga ta trwa?a cale stulecia i w tym czasie zegary s?oneczne rozwija?y si? i zmienia?y konstrukcj?. Poznanie historii stopni Achaza to podr? do pocz?tk闚 tej niezwyk?ej drogi.
Ezechiasz z zegarem s?onecznym na angielskim witra?uKr鏊 Achaz w?ada? Jerozolim? oko?o 700 lat przed Chrystusem i to on kaza? zainstalowa? zegar s?oneczny w pobli?u swej siedziby. Jego syn, Ezechiasz, po przej?ciu sukcesji po ojcu bardzo powa?nie zachorowa?. Prorok Izajasz poleci? mu przygotowa? ostatnie ?yczenie i szykowa? si? do ?mierci, jednak B鏬 obieca? Ezechiaszowi wyzdrowienie i kolejne 15 lat ?ycia, na dow鏚 czego cofn?? cie? na zegarze s?onecznym o 10 stopni. Oto jak Stary Testament opisuje t? histori?:
[QUOTE SOURCE="2 Ksi?ga Kr鏊ewska, Rozdzia? 20 – Uzdrowienie Ezechiasza"]1. W owych dniach Ezechiasz zachorowa? ?miertelnie. Prorok Izajasz, syn Amosa, przyszed? do niego i rzek? mu: "Tak m闚i Pan: Rozporz?d? domem swoim, bo umrzesz – nie b?dziesz ?y?".
2. Wtedy [Ezechiasz] odwr鏂i? si? do ?ciany i modli? si? do Pana m闚i?c:
3. "Ach, Panie, wspomnij na to, prosz?, ?e post?powa?em wobec Ciebie wiernie i z doskona?ym sercem, ?e czyni?em, co jest dobre w Twoich oczach". I p?aka? Ezechiasz bardzo rzewnie.
4. Jeszcze Izajasz nie wyszed? z dziedzi?ca ?rodkowego, kiedy Pan skierowa? do niego s?owo:
5. "Wr? i powiedz Ezechiaszowi, w?adcy mojego ludu: Tak m闚i Pan, B鏬 Dawida, twego praojca: S?ysza?em twoj? modlitw?, widzia?em twoje ?zy. Oto uzdrawiam ci?: trzeciego dnia p鎩dziesz do ?wi?tyni Pa?skiej
6. i dodam do dni twego ?ycia pi?tna?cie lat. Wybawi? ciebie i to miasto z r?ki kr鏊a asyryjskiego i roztocz? opiek? nad tym miastem ze wzgl?du na Mnie i ze wzgl?du na mego s?ug?, Dawida".
7. Wtedy Izajasz powiedzia?: "We?cie placek figowy!" Gdy wzi?li i po?o?yli na wrz鏚, Ezechiasz wyzdrowia?.
8. Ezechiasz rzek? do Izajasza: "Jaki b?dzie znak tego, ?e Pan mnie uzdrowi, i? trzeciego dnia p鎩d? do ?wi?tyni Pa?skiej?"
9. Odpowiedzia? Izajasz: "Oto ci b?dzie ten znak od Pana, ?e spe?ni On t? rzecz, kt鏎? przyrzek?: Czy cie? ma si? posun?? o dziesi?? stopni, czy te? ma si? cofn?? o dziesi?? stopni?"
10. Ezechiasz rzek?: "To ?atwe dla cienia post?pi? o dziesi?? stopni. Nie – niech cie? si? cofnie o dziesi?? stopni!"
11. Wtedy prorok Izajasz wo?a? do Pana, a Ten przesun?? cie? na stopniach zegara Achaza – po kt鏎ych opada? r闚nocze?nie ze s?o?cem – o dziesi?? stopni.
Zegar s?oneczny obok umieraj?cego Ezechiasza na witra?u w katedrze w Canterbury w AngliiNiemal identyczna relacja znajduje si? w 38 Rozdziale Ksi?gi Izajasza. Jak wida? nie ma w tych ust?pach ?adnych szczeg?闚 dotycz?cych wygl?du czy konstrukcji zegara s?onecznego Achaza. St?d te? rodz? si? rozmaite domys?y i przypuszczenia jak wygl?da? i r?ni uczeni na swoje sposoby pr鏏uj? wyja?nia? powy?sze wydarzenia. Zgodnie z biblijnymi opisami Achaz kontaktowa? si? z kr鏊ami arabskimi. Odwiedzaj?c ich nauczy? si? mierzenia czasu zegarem s?onecznym. Wiadomo nam, ?e to w?a?nie Arabowie dokonali bardzo istotnego odkrycia, kt鏎e odmieni?o konstrukcj? zegar闚 s?onecznych, a co za tym idzie znacz?co poprawi?o ich dok?adno??. Obliczenia i obserwacje astronomiczne arabskich uczonych wykaza?y, ?e gnomon zegara musi by? r闚noleg?y do osi obrotu ziemi. Nie mo?na jednak raczej zak?ada?, ?e pierwsze zegary s?oneczne zbudowane w Judei na podstawie urz?dze? wynalezionych w Babilonii uwzgl?dnia?y ju? ow? innowacj?.
Zegar s?oneczny wykonany wed?ug wzorc闚 egipskichLudzie wielu kultur na przestrzeni lat starali si? pozna? wygl?d zegara Achaza i zale?nie od swoich lokalnych do?wiadcze? przedstawiaj? go przy u?yciu znanych sobie rozwi?za? technicznych. W ten spos鏏 w r?nych cz??ciach ?wiata opowie?? ta jest inaczej obrazowana i kojarzy si? z zegarami, kt鏎e ludzie znaj? z w?asnej historii. Istnieje jednak pewna o? niezgody w?r鏚 badaczy dotycz?ca t?umaczenia hebrajskiego s?owa "ma'alot" u?ytego dla opisu zegara Achaza, a oznaczaj?cego "stopnie". W j?zyku polskim nie mamy tego problemu, gdy? "stopnie" w schodach i "stopnie" w k?tach to zawsze "stopnie", ale te? mniej u nas przez to precyzji. W innych j?zykach jednak istnieje takie rozr?nienie i st?d badacze nie zawsze si? ze sob? zgadzaj?, o jakich stopniach mowa w Biblii.
Staro?ytnym Egipcjanom znane by?y kamienne zegary s?oneczne w formie trzech po??czonych ?cian i schod闚 wspinaj?cych si? z dw鏂h stron do niewielkiej platformy u szczytu ?ciany ?rodkowej. W Izraelu utworzono Neot Kedumim, naukowy o?rodek biblijny, kt鏎y stara si? odtworzy? sceneri? opisywan? w obu Testamentach. Jednym z projekt闚 o?rodka by?o odtworzenie zegara Achaza, za? za wz鏎 u?yto w?a?nie egipskiej idei mierzenia cienia poruszaj?cego si? po stopniach.
Ezechiasz na ?o?u ?mierci – za oknem widoczny jest zegar s?oneczny wed?ug koncepcji ScheuchzeraJohann Jakob Scheuchzer, osiemnastowieczny niemiecki ilustrator opowie?ci biblijnych, mia? nieco inne wyobra?enie o stopniach Achaza. Opublikowa? je w latach 1791-1793 w atlasie Physica Sacra sk?adaj?cym si? z niemal o?miuset rycin. Jego poka?nych rozmiar闚 miedzioryt przedstawia le??cego w wystawnym ?o?u Ezechiasza i towarzysz?cego mu Izajasza. Prorok wskazuje na znajduj?ce si? za oknem schody, kt鏎ych koniec ginie w cieniu stoj?cego obok budynku. Tu zatem, podobnie jak w staro?ytnym Egipcie, wyst?puj? schody, po kt鏎ych cie? cofa si? o dziesi?? stopni. Niekt鏎zy badacze twierdz?, ?e arabskim uczonym ju? du?o wcze?niej znany by? podzia? k?ta na jednostk? miary zwan? stopniem. Owe 10 stopni mog?o dotyczy? zatem bardzo dok?adnego zegara s?onecznego, kt鏎ego konstrukcja uwzgl?dnia?a gnomon pochylony w kierunku Gwiazdy Polarnej i precyzyjn? podzia?k? k?tow? linii godzinowych. No c?, dzi? nie mamy na to ?adnych dowod闚.
Zegar Achaza w koncepcji Adama ClarckaAdam Clarcke, ameryka?ski pastor protestancki ?yj?cy w XIX wieku, w swoich komentarzach do Starego Testamentu pisze, ?e nie mo?emy zak?ada?, i? wr鏂enie cienia na zegarze o 10 stopni oznacza?o cofni?cie czasu a? o 10 godzin. S?dzi on raczej, ?e chodzi?o tam o 10 jednostek podzia?u czasu na zegarze. Nie zak?ada on tak?e wstecznego obrotu ziemi, czy przesuni?cia si? s?o?ca na niebie, w czym upatruje mo?liwo?? nieodwracalnego kataklizmu. Jego zdaniem chodzi o za?amanie si? ?wiat?a s?onecznego powoduj?ce opisany w Biblii efekt. Takie zjawisko znane jest fizyce, a wyst?puje przy przechodzeniu ?wiat?a pomi?dzy o?rodkami o r?nej g?sto?ci. Na przyk?ad z powietrza do wody. Clarcke w uzupe?nieniu swoich komentarzy do tego rozdzia?u Starego Testamentu zamieszcza szkic przypuszczalnej konstrukcji zegara s?onecznego kr鏊a Achaza.
Kolejna wizja umieraj?cego Ezechiasza z zegarem s?onecznym na angielskim witra?uZ kolei w Wielkiej Brytanii wizerunek Ezechiasza do?? cz?sto pojawia si? na malowid?ach o tematyce religijnej. Czasem przedstawiany jest tam z trzymanym w r?ce zegarem s?onecznym podobnym do astrolabium, a innym razem le?y na ?o?u ?mierci spogl?daj?c na na ?cienny zegar typu saskiego. Te urz?dzenia pochodz? najprawdopodobniej jeszcze od Wiking闚, kt鏎zy wielokrotnie naje?d?ali na brytyjskie wyspy. Wyobra?enia te mo?na ogl?da? w ogromnych katedrach, gdzie sporych rozmiar闚 okna wype?nione s? pi?knymi i niezwykle kolorowymi witra?ami. Na nich to przedstawiono rozmaite sceny o tematyce biblijnej, a w?r鏚 nich histori? Ezechiasza i zegara s?onecznego jego ojca.
Bardzo ciekawe s? naukowe pr鏏y szerszego spojrzenia na samo cofni?cie si? cienia na zegarze i konsekwencje takiego zdarzenia. Prawdopodobnie osoby silnie wierz?ce przyjmuj? t? histori? bez cienia w?tpliwo?ci, ale czasem dobrze zastanowi? si? co faktycznie musia?oby si? sta?, by zaistnia? opisany efekt. Kto? sugerowa?, ?e ziemia wtedy by si? zatrzyma?a, kto? inny, ?e musia?a by oddali? si? od s?o?ca, a kto? kolejny, ?e to samo s?o?ce musia?o by zmieni? po?o?enie. Uczeni, kt鏎zy dokonali stosownych oblicze? astronomicznych uznali, ?e tylko to trzecie zdarzenie mog?o by? prawdopodobne. Pozosta?e dwa spowodowa?yby katastrofalne skutki, w wyniku kt鏎ych wymar?o by wszystko, co ?ywe.
Jak wida? z powy?szych opis闚, r?ne s? koncepcje zegara s?onecznego Achaza i r?ne podej?cie ludzi do tematu. Dzi? zapewne ju? si? nie dowiemy jak naprawd? wygl?da? i jak dzia?a?, ani co rzeczywi?cie wtedy si? wydarzy?o z punktu widzenia astronomii.
© 2009 by GNOMONIKA.pl
Autor: Darek Oczki
liczba wizyt: 8094 | ocena: 3,50 (g這s闚: 2) | komentarze: 3
毒鏚豉 dodatkowe i linki zewn皻rzne
Neot Kedumim - The sundial/steps of Ahaz (ANG)
Zegar s?oneczny Achaza odtworzony w o?rodku Neot Kedumim na podstawie wzorc闚 egipskich.
Adam Clarke - The Holy Bible: containing the Old and New Testaments (ANG)
Komentarze do Biblii autorstwa wielebnego Adama Clarke'a – na str. 441 pocz?tek historii o Ezechiaszu. Ponadto na str. 449 schemat zegara s?onecznego.
Biblia Tysi?clecia
Stary Testament: 2 Ksi?ga Kr鏊ewska, rozdzia? 20 – Uzdrowienie Ezechiasza
Biblia Tysi?clecia
Stary Testament: Ksi?ga Izajasza, rozdzia? 38 – Choroba i ozdrowienie Ezechiasza
Isaiah's Sundial & Joshua's Long Day (ANG)
Guy Cramer wyja?nia astronomiczn? mechanik? cofni?cia si? cienia na zagarze Achaza.
Malcolm Chisholm - The Sundial of Ahaz (ANG)
Historia Ezechiasza i zegara Ahaza
A.P. Herbert: Sundials - Old and New or Fun with the Sun
Str. 145-155, Methuen & CO LTD, Londyn 1967
Komentarze z Forum
17.01.2010 05:30
Dharani
Na poni?szej stronie znalaz?em komentarz do tej biblijnej przypowie?ci, w kt鏎ym autor twierdzi, ?e mowa tam o stopniach k?towych. St?d twierdzi, ?e owe 10 stopni r闚ne jest 40 minutom.
[url=http://znakiczasu.pl/wywiad/131-bibilijne-cuda:1pop9djw]LINK[/url:1pop9djw]
cytat:
Rozm闚ca popatrzy? w tekst biblijny i przeczyta?: 蜴 prawie ca?y dzie? nie ?pieszy?o si? do zachodu. S?owa prawie ca?y zmieniaj? sytuacj? w spos鏏 zasadniczy. W?tpi?cy astronom zacz?? czyta? Bibli? jeszcze raz, a? doszed? do 38. rozdzia?u Ksi?gi Izajasza, gdzie zosta?a opisana niezwyk?a historia ?miertelnie chorego kr鏊a Ezechiasza. W odpowiedzi na jego modlitw? B鏬 przyda? mu 15 lat ?ycia. Aby go upewni? co do tej obietnicy, da? mu znak: 膏d? na dziedziniec i sp鎩rz na zegar s?oneczny. Cofn? cie? zegara o 10 stopni. Izajasz opowiada, ?e tak si? sta?o. Mamy wi?c brakuj?cy czas, gdy? 10 stopni na zegarze s?onecznym odpowiada 40 minutom na tarczy naszych zegar闚. Dok?adno?? Biblii potwierdza si? raz jeszcze ku najg??bszej satysfakcji rzetelnych badaczy.
31.12.2010 12:39
Dharani
Pierwszy akapit artyku?u ju? teraz wymaga korekty – Stary Testament nie jest wcale najstarszym pismem m闚i?cym o zegarach s?onecznych. Du?o starsza jest egipska Ksi?ga Nuta, kt鏎ej najstarszy zachowany przyk?ad pochodzi z okresu Nowego Kr鏊estwa (1550-1070 p.n.e.). Ksi?ga Nuta to pismo religijne, w kt鏎ym mi?dzy innymi zamieszczono opisy zegar闚 cieniowych. W ksi??ce Winthropa Dolana "A Choice of Sundial" znale?? te? mo?na informacje o chi?skiej ksi??ce z I-II wieku p.n.e., kt鏎ej przet?umaczony tytu? mia? brzmie? "Ksi?ga zegar闚 s?onecznych".
04.01.2012 10:32
Dharani
Grzebi?c w internecie natkn??em si? na seri? ilustracji z XV wiecznej ksi??ki Nicolausa de Lyra "Postilla in Bibliam", za pomoc? kt鏎ych autor usi?owa? wyja?ni? zjawisko, jakie mia?o miejsce w opisanych w Biblii zdarzeniach z zegarem Ahaza w roli g?闚nej. Nie potrafi? si? do nich odnie??, ale dla korzy?ci nast?pnych generacji polskich gnomonik闚 warto to zarchiwizowa?  <img src='/forum/images/smilies/icon_e_smile.gif'>
Chcesz skomentowa ten artyku b康 do陰czy do trwaj帷ej dyskusji?
Wejd na Forum i podziel si z nami swoimi przemy郵eniami i wra瞠niami.