Darek Oczki ››› Kolekcje

Piwny zegar s這neczny

26 sierpnia 2010, godz. 00:40
 
Nasz wielki gnomonik Tadeusz Przypkowski nie zostawi po sobie 瘸dnych ksi捫ek traktuj帷ych o zegarach s這necznych, je郵i nie liczy kilku kr鏒kich rozpraw i analiz (np. tablicy matematycznej Kopernika na Zamku w Olsztynie). Za to do dzi podziwia mo積a kilkana軼ie s這necznik闚 jego dzie豉 rozsianych po ca貫j Polsce. W latach 60. Przypkowski wpad na nowatorski pomys stworzenia niecodziennego zegara, kt鏎ego wizerunek umie軼i na... podstawce do piwa. S逝篡 to zapewne mia這 promocji napoj闚 z browaru w J璠rzejowie, a tak瞠 samych zegar闚 s這necznych. Wyczu tu mo積a tak瞠 wyj徠kowe poczucie humoru Przypkowskiego – to jakby m闚i "Najpierw spokojnie wypij swoje piwo, a potem sprawd czy aby nie pora wraca do domu. Je郵i dasz rad wyci望 i sklei gnomon, to nadajesz si na spotkanie ze swoj lepsz po這w czekaj帷 ju w domu".
Front podk豉dki z tarcz zegara s這necznegoDzisiaj podk豉dka ze s這necznikiem jest unikatem i mo積a j zobaczy jedynie w kolekcjach birofil闚. W ci庵u ostatniego roku nie wi璚ej jak dwu-, trzykrotnie pojawia豉 si na internetowych aukcjach, gdzie osi庵a豉 do嗆 wysokie ceny i powodowa豉 intensywn rywalizacj o prawo do zakupu. Co jednak jest najciekawsze, mamy tu do czynienia z prawdziwym s這necznikiem typu poziomego, a nie tylko z ozdobnym gad瞠tem.
Tarcz zegara od g鏎y zdobi herb miasta, za w jej 鈔odku widnieje S這鎍e, kt鏎ego promienie s jednocze郾ie liniami godzinowymi. Na obwodzie przeczyta mo積a dumne has這 "SΜNECZNE PIWO J犵RZEJOWA". Tarcza pozwala odczytywa czas w zakresie od IV rano przez XII a do VIII wieczorem. W ca造m rysunku znajduj si te dwie ledwo widoczne linie, wzd逝 kt鏎ych nale篡 wykona naci璚ia s逝膨ce do mocowania gnomonu. Sp鏚 podk豉dki, na kt鏎ym znajduje si instrukcja wykonania zegara i rysunek gnomonu do wyci璚iaNa odwrocie, w samym 鈔odku podk豉dki widnieje do嗆 osobliwy rysunek o niejasnym na pierwszy rzut oka znaczeniu oraz tekst wypisany wielkimi literami "TU SI STAWIA PIWO". Ponadto wzd逝 kraw璠zi umieszczono instrukcj budowy zegara: "Wskaz闚k cienko wyci望, z這篡, za這篡 w przeci璚ia dolnym ko鎍em w centrum zegara s這necznego". Dopiero po jej przeczytaniu staje si jasne, co przedstawia centralny rysunek – to roz這穎ny gnomon, kt鏎y dopiero nale篡 wyci望 i sklei.
Po przygotowaniu gnomonu trzeba go umie軼i na tarczy w odpowiedniej pozycji. Instrukcja na spodzie jest co prawda nieco lakoniczna i do嗆 豉two o konstrukcyjn pomy趾, jednak odrobina podstawowej wiedzy o gnomonice uchroni przed niepo膨danym efektem. K徠 nachylenia gnomonu odpowiada szeroko軼i geograficznej J璠rzejowa.
Wsp馧czesna podk豉dka z elementem gnomonicznym – zegar s這neczny z Rudy 奸御kiejPodk豉dka zrobiona jest z twardej tektury (dlatego wyci璚ie gnomonu bynajmniej do 豉twych nie nale篡), a do jej zadruku wykorzystano dwa kolory – 鄴速y i br您owy. Matryc drukarsk wykonano r璚znie, przez co wyra幡ie wida wszystkie naturalne nier闚no軼i zadruku, kt鏎y daleki jest od jako軼i uzyskiwanej w dzisiejszym druku offsetowym. Po 50 latach tektura po鄴趾豉, co w po陰czeniu z jako軼i druku jeszcze wyra幡iej podkre郵a jej wiek i up造w czasu. Wsp馧cze郾ie podk豉dki z elementami gnomonicznymi pojawiaj si naprawd rzadko. Znana jest nam tylko seria podk豉dek wykonanych z korka z wypalanym laserowo wizerunkiem s這necznika z Rudy 奸御kiej.
Podk豉dk Przypkowskiego otrzyma貫m w prezencie od Christophera Daniela z British Sundial Society, kt鏎y swoje zami這wanie do zegar闚 s這necznych zawdzi璚za spotkaniu pod koniec lat 60. z naszym dawnym mistrzem gnomoniki.
© 2010 by GNOMONIKA.pl
Autor: Darek Oczki
liczba wizyt: 2557 | ocena: 4,33 (g這s闚: 3) | komentarze: 8
Komentarze z Forum
26.08.2010 10:49
Zegarynka
Szkoda, 瞠 mieli鄉y tylko jednego wielkiego gnomonika, i 瞠 wraz z nim umar這 rozpowszechnianie zegar闚 s這necznych.....nawet na czym tak prozaicznym jak podstawka do piwa
pozdrawiam,
31.08.2010 10:41
Dharani
Cieszmy si i 鈍i皻ujmy – parafrazuj帷 Kub Wojew鏚zkiego – mo瞠 w豉郾ie w tej chwili narodzi si spadkobierca jego ponadprzeci皻nej wiedzy i umiej皻no軼i  <img src='/forum/images/smilies/icon_e_smile.gif'> Kto wie, mo瞠 nasz serwis zainspiruje kogo do dog喚bnego poznania gnomoniki, co zaowocuje setk nowych i spektakularnych s這necznik闚 w naszym kraju  <img src='/forum/images/smilies/icon_e_smile.gif'> Taki nowy Przypkowski czy Zarbula  <img src='/forum/images/smilies/icon_e_smile.gif'>
04.12.2010 11:27
mlose
Jaki czas temu widzia貫m podstawk na allegro, ale jak to zwykle z moim allegro przegapi貫m  <img src='/forum/images/smilies/icon_e_smile.gif'> – posz豉 za jakie 40 z.
18.10.2014 02:45
rafalzak
Kilka dni temu wspomniany zegara zosta przekazany darem Piotra Macieja Przypkowskiego do kolekcji Muzeum.
Tak wi璚 nie jest ju tylko w r瘯ach mi這郾ik闚 i b璠zie go mo積a podziwia w naszej kolekcji  <img src='/forum/images/smilies/icon_e_smile.gif'>
19.10.2014 01:27
mlose
Jest to bardzo cenny eksponat ...wbrew pozorom.
To bardzo wczesny przyk豉d popularyzacji nauki przez popkultur.
Taki troch popularnonaukowy Warhol  <img src='/forum/images/smilies/icon_e_smile.gif'>
Egzemplarz znajduje si na stanie kolekcji Muzeum Historii Nauki w Oksfordzie, najwazniejszego muzeum tego typu, jako jeden z dwu eksponat闚 z terytorium Polski (drugi to zegar Krignera).
19.10.2014 07:17
Dharani
Oraz w moich prywatnych zbiorach – dzi瘯i uprzejmo軼i Chrisa Daniela z BSS  <img src='/forum/images/smilies/icon_e_smile.gif'>
19.10.2014 07:41
mlose
Te mam jeden, acz nie o tak szlachetnej historii.
I nieco zu篡ty – na oko nie jedno piwko na nim sta這  <img src='/forum/images/smilies/icon_e_smile.gif'>
19.10.2014 10:26
Dharani
Jako, 瞠 od Chrisa dosta貫m 2 egzemplarze, to jeden pozosta w formie nienaruszonej, a drugi pozwoli貫m sobie wyci望 i posk豉da zgodnie z instrukcj Tadzia  <img src='/forum/images/smilies/icon_e_smile.gif'> co zreszt wida na zdj璚iach w artykule.
Chcesz skomentowa ten artyku b康 do陰czy do trwaj帷ej dyskusji?
Wejd na Forum i podziel si z nami swoimi przemy郵eniami i wra瞠niami.