Darek Oczki ››› Kolekcje

Piwny zegar s?oneczny

26 sierpnia 2010, godz. 00:40
 
Nasz wielki gnomonik Tadeusz Przypkowski nie zostawi? po sobie ?adnych ksi??ek traktuj?cych o zegarach s?onecznych, je?li nie liczy? kilku krótkich rozpraw i analiz (np. tablicy matematycznej Kopernika na Zamku w Olsztynie). Za to do dzi? podziwia? mo?na kilkana?cie s?oneczników jego dzie?a rozsianych po ca?ej Polsce. W latach 60. Przypkowski wpad? na nowatorski pomys? stworzenia niecodziennego zegara, którego wizerunek umie?ci? na... podstawce do piwa. S?u?y? to zapewne mia?o promocji napojów z browaru w J?drzejowie, a tak?e samych zegarów s?onecznych. Wyczu? tu mo?na tak?e wyj?tkowe poczucie humoru Przypkowskiego – to jakby mówi? "Najpierw spokojnie wypij swoje piwo, a potem sprawd? czy aby nie pora wraca? do domu. Je?li dasz rad? wyci?? i sklei? gnomon, to nadajesz si? na spotkanie ze swoj? lepsz? po?ow? czekaj?c? ju? w domu".
Front podk?adki z tarcz? zegara s?onecznegoDzisiaj podk?adka ze s?onecznikiem jest unikatem i mo?na j? zobaczy? jedynie w kolekcjach birofilów. W ci?gu ostatniego roku nie wi?cej jak dwu-, trzykrotnie pojawia?a si? na internetowych aukcjach, gdzie osi?ga?a do?? wysokie ceny i powodowa?a intensywn? rywalizacj? o prawo do zakupu. Co jednak jest najciekawsze, mamy tu do czynienia z prawdziwym s?onecznikiem typu poziomego, a nie tylko z ozdobnym gad?etem.
Tarcz? zegara od góry zdobi herb miasta, za? w jej ?rodku widnieje S?o?ce, którego promienie s? jednocze?nie liniami godzinowymi. Na obwodzie przeczyta? mo?na dumne has?o "S?ONECZNE PIWO J?DRZEJOWA". Tarcza pozwala odczytywa? czas w zakresie od IV rano przez XII a? do VIII wieczorem. W ca?ym rysunku znajduj? si? te? dwie ledwo widoczne linie, wzd?u? których nale?y wykona? naci?cia s?u??ce do mocowania gnomonu. Spód podk?adki, na którym znajduje si? instrukcja wykonania zegara i rysunek gnomonu do wyci?ciaNa odwrocie, w samym ?rodku podk?adki widnieje do?? osobliwy rysunek o niejasnym na pierwszy rzut oka znaczeniu oraz tekst wypisany wielkimi literami "TU SI? STAWIA PIWO". Ponadto wzd?u? kraw?dzi umieszczono instrukcj? budowy zegara: "Wskazówk? cienko wyci??, z?o?y?, za?o?y? w przeci?cia dolnym ko?cem w centrum zegara s?onecznego". Dopiero po jej przeczytaniu staje si? jasne, co przedstawia centralny rysunek – to roz?o?ony gnomon, który dopiero nale?y wyci?? i sklei?.
Po przygotowaniu gnomonu trzeba go umie?ci? na tarczy w odpowiedniej pozycji. Instrukcja na spodzie jest co prawda nieco lakoniczna i do?? ?atwo o konstrukcyjn? pomy?k?, jednak odrobina podstawowej wiedzy o gnomonice uchroni przed niepo??danym efektem. K?t nachylenia gnomonu odpowiada szeroko?ci geograficznej J?drzejowa.
Wspó?czesna podk?adka z elementem gnomonicznym – zegar s?oneczny z Rudy ?l?skiejPodk?adka zrobiona jest z twardej tektury (dlatego wyci?cie gnomonu bynajmniej do ?atwych nie nale?y), a do jej zadruku wykorzystano dwa kolory – ?ó?ty i br?zowy. Matryc? drukarsk? wykonano r?cznie, przez co wyra?nie wida? wszystkie naturalne nierówno?ci zadruku, który daleki jest od jako?ci uzyskiwanej w dzisiejszym druku offsetowym. Po 50 latach tektura po?ó?k?a, co w po??czeniu z jako?ci? druku jeszcze wyra?niej podkre?la jej wiek i up?yw czasu. Wspó?cze?nie podk?adki z elementami gnomonicznymi pojawiaj? si? naprawd? rzadko. Znana jest nam tylko seria podk?adek wykonanych z korka z wypalanym laserowo wizerunkiem s?onecznika z Rudy ?l?skiej.
Podk?adk? Przypkowskiego otrzyma?em w prezencie od Christophera Daniela z British Sundial Society, który swoje zami?owanie do zegarów s?onecznych zawdzi?cza spotkaniu pod koniec lat 60. z naszym dawnym mistrzem gnomoniki.
© 2010 by GNOMONIKA.pl
Autor: Darek Oczki
liczba wizyt: 4863 | ocena: 4,33 (głosów: 3) | komentarze: 8
Komentarze z Forum
26.08.2010 10:49
Zegarynka
Szkoda, ?e mieli?my tylko jednego wielkiego gnomonika, i ?e wraz z nim umar?o rozpowszechnianie zegarów s?onecznych.....nawet na czym? tak prozaicznym jak podstawka do piwa
pozdrawiam,
31.08.2010 10:41
Dharani
Cieszmy si? i ?wi?tujmy – parafrazuj?c Kub? Wojewódzkiego – mo?e w?a?nie w tej chwili narodzi? si? spadkobierca jego ponadprzeci?tnej wiedzy i umiej?tno?ci  <img src='/forum/images/smilies/icon_e_smile.gif'> Kto wie, mo?e nasz serwis zainspiruje kogo? do dog??bnego poznania gnomoniki, co zaowocuje setk? nowych i spektakularnych s?oneczników w naszym kraju  <img src='/forum/images/smilies/icon_e_smile.gif'> Taki nowy Przypkowski czy Zarbula  <img src='/forum/images/smilies/icon_e_smile.gif'>
04.12.2010 11:27
mlose
Jaki? czas temu widzia?em podstawk? na allegro, ale jak to zwykle z moim allegro przegapi?em  <img src='/forum/images/smilies/icon_e_smile.gif'> – posz?a za jakie? 40 z?.
18.10.2014 02:45
rafalzak
Kilka dni temu wspomniany zegara zosta? przekazany darem Piotra Macieja Przypkowskiego do kolekcji Muzeum.
Tak wi?c nie jest ju? tylko w r?kach mi?o?ników i b?dzie go mo?na podziwia? w naszej kolekcji  <img src='/forum/images/smilies/icon_e_smile.gif'>
19.10.2014 01:27
mlose
Jest to bardzo cenny eksponat ...wbrew pozorom.
To bardzo wczesny przyk?ad popularyzacji nauki przez popkultur?.
Taki troch? popularnonaukowy Warhol  <img src='/forum/images/smilies/icon_e_smile.gif'>
Egzemplarz znajduje si? na stanie kolekcji Muzeum Historii Nauki w Oksfordzie, najwazniejszego muzeum tego typu, jako jeden z dwu eksponatów z terytorium Polski (drugi to zegar Krignera).
19.10.2014 07:17
Dharani
Oraz w moich prywatnych zbiorach – dzi?ki uprzejmo?ci Chrisa Daniela z BSS  <img src='/forum/images/smilies/icon_e_smile.gif'>
19.10.2014 07:41
mlose
Te? mam jeden, acz nie o tak szlachetnej historii.
I nieco zu?yty – na oko nie jedno piwko na nim sta?o  <img src='/forum/images/smilies/icon_e_smile.gif'>
19.10.2014 10:26
Dharani
Jako, ?e od Chrisa dosta?em 2 egzemplarze, to jeden pozosta? w formie nienaruszonej, a drugi pozwoli?em sobie wyci?? i posk?ada? zgodnie z instrukcj? Tadzia  <img src='/forum/images/smilies/icon_e_smile.gif'> co zreszt? wida? na zdj?ciach w artykule.
Chcesz skomentować ten artykuł bądź dołączyć do trwającej dyskusji?
Wejdź na Forum i podziel się z nami swoimi przemyśleniami i wrażeniami.