Krzysztof Przegi皻ka ››› Przysz這嗆 Bulwaru Filadelfijskiego w Toruniu

Zegary po陰cz nauk i sztuk

30 pa寮ziernika 2011, godz. 22:19
 
Bulwar Filadelfijski oferuje doskona貫 warunki nas這necznienia, w obr瑿ie Star闚ki stanowi najbardziej odpowiedni lokalizacj dla publicznych zegar闚 s這necznych. Te za znakomicie nadaj si do uatrakcyjnienia przestrzeni miejskich skwer闚, plac闚 i ogrod闚. Z uwag 郵edz dyskusj nad koncepcj rewitalizacji Bulwaru Filadelfijskiego, kt鏎a toczy si na 豉mach "Gazety", jak r闚nie opinie zg豉szane przez Internaut闚 w ramach konsultacji prowadzonych przez miasto na temat przysz這軼i tego miejsca (torun.pl/konsultacje).
Przyk豉d na to, 瞠 zegar s這neczny mo瞠 陰czy sztuk z nauk, a nawet z u篡teczno軼i (Saint Veran, Francja)Abstrahuj帷 od kwestii organizacji ruchu ulicznego i powstania infrastruktury sportowo-rekreacyjnej, kt鏎e s oczywi軼ie wa積e i dotychczas najbardziej chyba rozgrzewaj ca陰 dysput, pragn zwr鏂i uwag na inn jeszcze spraw. Ot騜, poza tablicami historycznymi i has豉mi nawi您uj帷ymi do filmu "Rejs", miasto na bulwarze nie przedstawia obecnie 瘸dnej oferty kulturalnej ani edukacyjnej. W tym miejscu zar闚no rzek, jak i nabrze瞠 opanowa造 ogr鏚ki piwne. Mamy tu tak瞠 inne sezonowe atrakcje w postaci lotu balonem na uwi瞛i i spaceru statkiem po Wi郵e – wszystko to jest jak najbardziej potrzebne, ale przecie oferta bulwaru nie powinna si na tym ko鎍zy. Oczywi軼ie, zgadzam si z tym, 瞠 warunkiem powstania jakichkolwiek sta造ch instalacji nad Wis陰 jest ich odporno嗆 na potencjalne niebezpiecze雟two powodzi i niestety tak瞠 wandalizm.
Zesp馧 trzech zegar闚 s這necznych przy obserwatorium astronomicznym na wzg鏎zu Petrin w czeskiej Pradze. Miasto to mo瞠 si poszczyci niemal dwustoma s這necznikami.W tym kontek軼ie interesuj帷ym wydaje mi si pomys umieszczenia na bulwarze jednego lub nawet kilku zegar闚 s這necznych r騜nego rodzaju. Z natury pozbawione s one ruchomych cz窷ci, a wykona je mo積a z materia堯w takich jak kamie, czy metal, kt鏎e zapewni wymagan trwa這嗆. Warto te mie na uwadze, 瞠 ze wzgl璠u na po逝dniow ekspozycj bulwaru i brak przeszk鏚 (w postaci budynk闚 lub wysokich drzew – mo瞠 z wyj徠kiem okolic Bramy Klasztornej), teren ten oferuje doskona貫 warunki nas這necznienia, a co za tym idzie w obr瑿ie Star闚ki stanowi najbardziej odpowiedni lokalizacj dla publicznych zegar闚 s這necznych. Te za znakomicie nadaj si do uatrakcyjnienia przestrzeni miejskich skwer闚, plac闚 i ogrod闚.
Przyk豉d analemmatycznego zegara s這necznego z Warszawy – przechodnie spontanicznie staj na tarczy zegara pr鏏uj帷 odczyta godzinInstalacje takie same w sobie mog stanowi dzie豉 sztuki, a jednocze郾ie s 廝鏚貫m istotnych walor闚 edukacyjnych i poznawczych. Ma這 jest innych obiekt闚, kt鏎e tak wdzi璚znie jak zegary s這neczne s w stanie 陰czy w sobie nauk i sztuk. Jednym z zegar闚, jaki moim zdaniem powinien si znale潭 na bulwarze jest horyzontalny zegar analemmatyczny, w kt鏎ym to sam obserwator pe軟i rol wskaz闚ki. Taka zasada dzia豉nia intryguje przechodni闚 i zach璚a do interakcji – zar闚no dzieci, jak i doros造ch. Kolejnym czasomierzem zainstalowanym nad Wis陰 m鏬豚y by zegar r闚nikowy – jego wskazania doskonale ilustruj aktualne ustawienie Ziemi wzgl璠em S這鎍a.
Pierwszy z grupy pi璚iu s這necznik闚 nad pozna雟k MaltWarto w tym miejscu zwr鏂i uwag, 瞠 瘸den z obu wy瞠j wymienionych rodzaj闚 czasomierzy nie jest dotychczas reprezentowany w鈔鏚 9 rozrzuconych po ca造m Toruniu zegar闚 s這necznych (z kt鏎ych wiele znajduje si zreszt w fatalnej kondycji – o czym dalej). Zauwa禦y jeszcze, 瞠 w innych krajach Europy (nie tylko tych, powszechnie uwa瘸nych za s這neczne – jak W這chy, ale r闚nie np. w Anglii) czasomierze s這neczne s niezwykle popularne. W Polsce w ostatnim czasie powsta造 jedynie dwa zintegrowane zespo造 zegar闚 s這necznych: pierwszym jest, z這穎ny z pi璚iu czasomierzy, pozna雟ki "Ogr鏚 Czasu", kt鏎y zlokalizowany zosta nad jeziorem Malta; drugi zesp馧 znajduje si na terenie 堯dzkiego Ogrodu Botanicznego, gdzie na 軼ie盧e edukacyjnej "Czasoprzestrze przyrodnicza" umieszczono a sze嗆 zegar闚.
Pomimo fatalnego stanu zegar s這neczny przy Bramie Klasztornej nadal przyci庵a uwag i a prosi si o to, by m鏬 spe軟ia sw podstawow rol jako instrument edukacyjny.Rozwa瘸j帷 kwestie instalacji zegar闚 s這necznych na toru雟kim bulwarze warto pami皻a, 瞠 idea dzia豉nia zegara i kalendarza s這necznego opiera si na cykliczno軼i zmian wzajemnego po這瞠nia Ziemi i S這鎍a. Cz瘰to rol S這鎍a podkre郵aj dodatkowo sentencje umieszczane na tarczach cieniowych czasomierzy (np. takie jak: Sol omnia regit, czyli "S這鎍e rz康zi wszystkim"). W鈔鏚 odbiorc闚 budzi to oczywiste skojarzenia z systemem heliocentrycznym i przywodzi na my郵 posta i dzie這 Miko豉ja Kopernika.
Gnomon I – rze嬌a-zegar s這neczny ustawiona na Placu Rapackiego (Dolina Marze) w 500. rocznic urodzin Miko豉ja KopernikaZapewne takimi przes豉nkami kierowano si te w 1973 roku, kiedy to przygotowuj帷 obchody 500. rocznicy urodzin wielkiego torunianina, zainstalowano w r騜nych punktach miasta a pi耩 zegar闚 s這necznych. Niestety, po blisko 40. latach, s one kompletnie zapomniane i zaniedbane, mimo, 瞠 ich konserwacja jest stosunkowo prosta i wymaga jedynie niewielkich nak豉d闚 finansowych. Warto wi璚, aby wcze郾iej, jeszcze przed pojawieniem si nowych zegar闚 s這necznych, miasto zadba這 o odnowienie i przywr鏂enie do u篡tku tych starszych, kt鏎e obecnie jedynie szpec Toru i swym wygl康em zra瘸j turyst闚 i mieszka鎍闚.
Rozpadaj帷a si tarcza zegara wertykalnego przy ul. ζziennejApel ten jest aktualny tym bardziej, 瞠 dwa z takich obiekt闚 znajduj si w bezpo鈔ednim s御iedztwie nadwi郵a雟kiego bulwaru. Na niewielkim postumencie przed Bram Klasztorn umieszczony jest niepozorny zegar horyzontalny, kt鏎y od dawna pozbawiony jest cyferblatu, a jego wskaz闚ka zosta豉 wykrzywiona. Z kolei na po逝dniowej 軼ianie kamienicy przy ul. ζziennej 2, wsp馧tworz帷ej pejza s造nnej toru雟kiej panoramy, z trudem rozpoznamy zarys zegara wertykalnego z kalendarzem s這necznym, kt鏎e na skutek znacznych ubytk闚 tynku tworz帷ego tarcz, od wielu ju lat pozostaj zupe軟ie nieczytelne. Zreszt w z造m stanie s tak瞠 inne toru雟kie zegary s這neczne, w tym: zabytkowy, pochodz帷y z XIX w., zegar wertykalny na willi przy ul. Konopnickiej 16, czy te zdekompletowany zegar-rze嬌a "Gnomon I", zainstalowany w tzw. Dolinie Marze.
Smutne resztki zegara s這necznego na 軼ianie willi przy ul. KonopnickiejToru – miasto szczyc帷e si swoimi zwi您kami z astronomi i Kopernikiem (kt鏎ego notabene uwa瘸 si m.in. za wynalazc i tw鏎c tzw. refleksyjnego zegara s這necznego) – zas逝guje na to, 瞠by zegary s這neczne stanowi造 jego ozdob i wizyt闚k. Tak瞠 z tego wzgl璠u warto wi璚 chyba wykorzysta atuty, jakie w tej dziedzinie daje nam przestrze Bulwaru Filadelfijskiego.
Co dalej z Bulwarem
Miasto chce o篡wi Bulwar Filadelfijski i zach璚a do przedstawiania pomys堯w na jego zagospodarowanie. Na stronie torun.pl/konsultacje mo積a wype軟i specjaln ankiet. Uwagi mo積a przesy豉 mailem: konsultacje@um.torun.pl.
Jak powinien wygl康a Bulwar Filadelfijski? Czekamy na opinie: redakcja@ torun.agora.pl
Tekst pochodzi z portalu Gazeta.pl – www.gazeta.pl © Agora SA
© 2011 by GNOMONIKA.pl
Autor: Krzysztof Przegi皻ka
liczba wizyt: 6575 | ocena: 4,80 (g這s闚: 5) | komentarze: 6
Przypisy
  • Dawne i wsp馧czesne zegary s這neczne w Toruniu na tle rozwoju metod pomiaru czasu, w: Rocznik Muzeum Okr璕owego w Toruniu, Tom XVIII/2009, ss. 33-61, wyd. 2011.
Komentarze z Forum
04.11.2011 01:57
Dharani
Patrz na statystyki naszego Katalogu s這necznik闚 i widz, 瞠 w niedo軼ignionej jak na razie czo堯wce w Polsce s Warszawa i Krak闚. Gdyby tak kilka nowych zegark闚 pojawi這 si w Toruniu, to bez w徠pienia jego skok w rankingu by by zauwa瘸lny  <img src='/forum/images/smilies/icon_e_smile.gif'> Powiedzmy 5 zegar闚 to jakie 4te miejsce w kraju  <img src='/forum/images/smilies/icon_e_smile.gif'>
1. Warszawa – 42 (8)
2. Krak闚 – 19 (3)
3. Wroc豉w – 14 (6)
[color=#FF0000:203phql0]--------------------[/color:203phql0]
4. Pozna – 14 (3)
5. 鏚 – 13 (5)
6. Szczecin – 13 (1)
7. J璠rzej闚 – 12 (1)
8. Gda雟k – 10 (5)
9. Toru – 9 (4)
10. Cz瘰tochowa – 9 (0)
05.11.2011 01:09
przemek
Warunki stawiane w za這瞠niach toru雟kiego projektu rewitalizacyjnego pt. "[url=http://www.torun.pl/portal/index.php?strona=te_kons_401:3s6yudbg]Przysz這嗆 Bulwaru Filadelfijskiego[/url:3s6yudbg]" zwi您ane s z obowi您kiem zachowania historycznego wygl康u panoramy Starego Miasta i konieczno軼i respektowania s御iedztwa obszaru niezwykle cennego przyrodniczo, obj皻ego ochron w ramach programu NATURA 2000.
Ot騜 instalacja zegar闚 s這necznych w 瘸dnym stopniu nie naruszy zabytkowego charakteru zabudowy tej cz窷ci miasta, ani nie zagrozi przebiegaj帷ej w pobli簑 granicy rezerwatu przyrody. Przeciwnie, zegary s這neczne na Bulwarze b璠 doskonale harmonizowa造 z otoczeniem, stanowi帷 niejako pomost 陰cz帷y histori Torunia z walorami przyrodniczymi drugiego brzegu Wis造.
Z jednej bowiem strony zegary s這neczne odnosz si do dawnych astronomicznych metod pomiaru czasu i w oczywisty spos鏏 –  zw豉szcza tu, w Toruniu – nawi您uj do postaci Miko豉ja Kopernika. Z drugiej za strony, zasada dzia豉nia czasomierzy (zegar闚 i kalendarzy) s這necznych opiera si na naturalnych cyklach (dobowych i rocznych) zmian po這瞠nia S這鎍a na niebie, kt鏎e stanowi tak瞠 podstaw regulacji aktywno軼i ca貫j Przyrody. Dzi瘯i temu, odczyt wskaza zegara s這necznego jednocze郾ie kieruje uwag odbiorcy na 鈔odowisko, inspiruje do szukania zwi您k闚 z aktualnymi zjawiskami przyrodniczymi i sk豉nia do refleksji nad zale積o軼i cz這wieka od niekontrolowanych si Natury.
W kontek軼ie troski o 鈔odowisko naturalne dodatkowym atutem jest tak瞠 to, 瞠 zegar s這neczny (zaliczany do kategorii zegar闚 naturalnych) jest niew徠pliwie zegarem w pe軟i ekologicznym: nie wymaga zasilania, mo瞠 by wykonany z materia堯w naturalnych (nieprzetworzonych) i co wi璚ej nie posiada cz窷ci ruchomych, dzi瘯i czemu jego konserwacja jest wyj徠kowo prosta i niedroga.
05.11.2011 09:29
Dharani
Czytaj帷 tekst Przemka od razu pojawi豉 si u mnie my郵 o ekologicznej naturze s這necznik闚, ale na ko鎍u sam o tym wspomnia odbieraj帷 mi nast瘼ny g這s w dyskusji  <img src='/forum/images/smilies/icon_e_smile.gif'> Niemniej nasuwa mi si kolejny argument w kontek軼ie uatrakcyjnienia miasta w zwi您ku z osob Kopernika. Wiele os鏏 zapewne przybywa do Torunia z my郵 o tym, by odwiedzi tam miejsca zwi您ane z 篡ciem wielkiego astronoma. Nowy kompleks zegar闚 s這necznych na Bulwarze stanowi豚y nast瘼ny punkt na trasie turyst闚. Stworzenie takiej 軼ie磬i s這necznego czasu to oczywiste nawi您anie do dziedziny naukowych bada Kopernika, ale tak瞠 odr瑿na atrakcja turystyczna, kt鏎a w豉郾ie na Bulwarze by przyci庵a豉 uwag spaceruj帷ych i zwraca豉 ich my郵i ku jego osobie. Broszury, informacje w przewodnikach, ulotki – to wszystko mo瞠 zach璚i do odwiedzania Torunia i poznawania go z Kopernikiem w tle. Ka盥a istniej帷a 軼ie磬a tego typu – czy to w Polsce, czy te za granic – wymieniana jest we wszystkich informacjach dla turyst闚. Nie mo積a zmarnowa takiej szansy – te zegary musz powsta i to w豉郾ie w Toruniu.
05.11.2011 01:14
przemek
Zdecydowanie zgadzam si tym, co pisze Dharani. Bulwar Filadelfijski stanowi idealne wr璚z miejsce dla instalacji zegar闚 s這necznych w Toruniu, te za nie tylko przyczyni造by si do o篡wienia przestrzeni publicznej, ale stanowi造by r闚nie atrakcyjn wizyt闚k miasta.
Obecnie mankamentem jest nie tylko zaniedbanie Bulwaru, ale przede wszystkim brak oferty kulturalnej i edukacyjnej w tej cz窷ci Torunia. Oto dlaczego Bulwar Filadelfijski zamiast 陰czy oddziela mieszka鎍闚 i turyst闚 od rzeki. Zegary s這neczne mog by jednym z element闚, kt鏎y to zmieni.
Mo積a oczywi軼ie wyobrazi sobie pojedyncze czasomierze s這neczne, funkcjonuj帷e na Bulwarze niezale積ie od siebie. Bardziej interesuj帷a by豉by jednak niew徠pliwie realizacja zespo逝 kilku zegar闚 r騜nego typu (w陰czaj帷 opisane wcze郾iej zegary ju istniej帷e w bezpo鈔ednim s御iedztwie Bulwaru). Stworzy這by to mo磧iwo嗆, tak jak pisze Darek, wytyczenia 軼ie磬i, 陰cz帷ej wszystkie te obiekty np. pod k徠em historycznego rozwoju metod pomiaru czasu, r騜norodno軼i form artystycznych, itp. Odkrywanie takiego klucza przewodniego stanowi這by dla os鏏 pod捫aj帷ych szlakiem zegar闚 s這necznych dodatkowe 廝鏚這 intelektualnej przygody.
Ponadto wyzwanie, jakim jest zaprojektowanie instalacji zegar闚 s這necznych 陰cz帷ych nauk i sztuk mo瞠 tak瞠 okaza si przyczynkiem do aktywizacji naukowego i artystycznego 鈔odowiska Torunia.
05.11.2011 02:10
Slawek z Gdanska
Bardzo mi sie podoba ten wasz pomysl na zegary. Ciekawe czy miasto to kupi. Wszedlem na strone z projektem i wypelnilem ankiete – popieram was.
Slawek (Gdansk)
06.11.2011 01:30
przemek
Bardzo dzi瘯uj S豉wku za dobre s這wo i g這s poparcia w ankiecie. Na pewno si przyda. Mam nadziej, 瞠 na samej ankiecie si nie sko鎍zy i jej wyniki faktycznie zostan przez w這darzy miasta wzi皻e pod uwag przy projektowaniu rewitalizacji toru雟kiego Bulwaru. Tym bardziej, 瞠 pojawi這 si naprawd wiele ciekawych propozycji, nie tylko ta ?zegarowa?.
Zreszt wcale nie chcemy obstawi ca貫go Bulwaru zegarami s這necznymi, prawda Darku? Zegary nie musz zajmowa du穎 miejsca i na pewno nie zdominuj tej przestrzeni, ani tym bardziej nie zak堯c panoramy Starego Miasta. Mog one 豉two zosta wkomponowane w podstawow infrastruktur Bulwaru (place zabaw, skwery, itp.), a nawet ci庵i komunikacyjne (np. horyzontalny zegar analemmatyczny mo瞠 z powodzeniem stanowi cz窷 deptaka).
Natomiast je郵i chodzi o ekologiczny aspekt zegara s這necznego, to wydaje mi si, 瞠 jest to temat na szersz dyskusj i to raczej w innym miejscu ? np. w komentarzach do artyku逝 Sary Schechner pt. ?Zegary s這neczne, nauka i przemiany spo貫czne?. Mam tu na my郵i ekologi w nieco szerszym znaczeniu ? jako styl 篡cia w rytmie zgodnym z naturaln aktywno軼i Przyrody, kt鏎y najlepiej odmierza w豉郾ie zegar s這neczny. Cho zapewne bohater komedii Plauta, kt鏎ego kwesti Sara cytuje w 1 cz. swego eseju, mia豚y inne zdanie na ten temat. Jednak od czas闚 antycznego Rzymu sprawy przybra造 znacznie gorszy obr鏒, a naszym 篡ciem steruj obecnie ju nie zegary s這neczne, nawet nie zegary mechaniczne, lecz ultra-precyzyjne, zimne (i to dos這wnie) atomy. W dzisiejszym 鈍iecie dyktat szybko軼i przybra niepokoj帷e rozmiary. Efektywno嗆 uto窺amia si z wydajno軼i, cho przecie "szybciej" albo "wi璚ej" wcale nie musi znaczy "lepiej". Ju nie tylko pracujemy na akord, ale tak瞠 篡jemy na akord. Obsesja braku czasu staje si powszechna i to ju w鈔鏚 dzieci w szkole podstawowej. Terminy i harmonogramy zaw豉dn窸y naszym 篡ciem. Wprowadzenie stref czasowych i czasu sezonowego, wszechobecno嗆 dok豉dnych i zsynchronizowanych zegar闚, szybkiego transportu i nowoczesnych metod telekomunikacji daje nam z逝dzenie panowania nad czasem. Ale to jest tylko z逝dzenie? Cho spieszymy si, coraz bardziej i bardziej, to jednak lista spraw z kt鏎ymi zalegamy wci捫 si wyd逝瘸.
W moim mniemaniu zegar s這neczny uosabia inny spos鏏 rozumienia czasu, taki kt鏎y na dobre straci racj bytu pod koniec XIX wieku. Jest to czas lokalny, panuj帷y tu i teraz, kt鏎ego nie da si nagi望, przestawi, ani doregulowa do wyznaczonej odg鏎nie godziny. Z pewno軼i, je郵i chodzi o sprawy zawodowe jest to podej軼ie niepraktyczne i anachroniczne. Jestem jednak zdania, 瞠 w domu, w porze przeznaczonej na 篡cie rodzinne, odpoczynek i hobby ?filozofia czasu zegara s這necznego? ma wiele dobrych stron. Swoj drog wydaje mi si, 瞠 zegar s這neczny by豚y doskona造m symbolem promuj帷ym taki niespieszny, nieco staro鈍iecki i swojski, ale po prostu dobry styl 篡cia – 篡cia w harmonii z samym sob i otaczaj帷 nas Przyrod. Mo瞠 tak瞠 dlatego warto promowa zegary s這neczne w Toruniu, mie軼ie do kt鏎ego ludzie przyje盥瘸j w豉郾ie po to, 瞠by odetchn望 histori, poczu smak dawnych czas闚 i odpocz望 od codziennej gonitwy?
Chcesz skomentowa ten artyku b康 do陰czy do trwaj帷ej dyskusji?
Wejd na Forum i podziel si z nami swoimi przemy郵eniami i wra瞠niami.