Darek Oczki ››› S這necznikowa turystyka

Inauguracja sezonu poszukiwa s這necznego czasu

19 czerwca 2012, godz. 19:12
 
Znowu aura uraczy豉 nas s這neczn pogod, a czeg騜 wi璚ej amator s這necznikowych 這w闚 potrzebuje do spakowania si i wyruszenia w tras? Oczywi軼ie kilku dni wolnego. A skoro weekend by d逝gi, to ruszyli鄉y w drog – tym razem na Warmi i Mazury, do krainy jezior, las闚 i... bocian闚.
Brama wjazdowa na dziedziniec pa豉cu w GalinachTereny te przed wiekami zamieszkiwa造 pruskie plemiona poga雟kie, kt鏎e p騧niej podbili Krzy瘸cy. Najemnicy s逝膨cy w zakonnej armii za zas逝gi w boju otrzymali tu na w豉sno嗆 ziemi, i tak powsta造 zal捫ki pruskiej arystokracji. Z czasem uformowa這 si tam autonomiczne pa雟two Prusy, kt鏎e w kolejnych wiekach zawi您a這 uni z Niemcami. Na tronie tego nowego kr鏊estwa zasiad niemiecki cesarz. To w豉郾ie germa雟ka kultura, podobnie jak na obszarze Dolnego 奸御ka, sprawi豉, 瞠 na niemal ka盥ym ko軼iele znale潭 dzi mo積a s這neczne zegary.
安i皻a Lipka – aktualnie trwaj prace odtwarzania dawnych malowide w kru瞟ankachGdy spojrze na map Polski z zaznaczonymi zegarowymi miejscowo軼iami, bardzo wyra幡ie rzuca si w oczy intensywne zag瘰zczenie zegar闚 s這necznych w豉郾ie na terenach Warmii i Mazur, gdzie rozwija這 si pa雟two pruskie. Albo dawni mieszka鎍y byli tu niezwykle religijni i dbali o regularne odprawianie ko軼ielnych ceremonii, albo te tak pilnie przestrzegali papieskich nakaz闚 o umieszczaniu s這necznik闚 na ko軼io豉ch. Dzisiejsza wyprawa na Mazury w poszukiwaniu s這necznego cienia przypomina nieco pielgrzymk, gdy polega w zasadzie na przejazdach od jednego ko軼io豉 do drugiego. Z rzadka tylko zdarza si, 瞠by zegar s這neczny umieszczono na ratuszu, prywatnym domu czy pa豉cu pruskiej szlachty.
Na Mazurach nie trudno o pi瘯ne widokiTutaj te 郵ady po swej bytno軼i pozostawi nasz wielki astronom, Miko豉j Kopernik, kt鏎y mieszkaj帷 na zamku w Olsztynie zarz康za wszystkimi okolicznymi miejscowo軼iami, broni ich przed ekspansj zakonu krzy瘸ckiego, zak豉da nowe wioski i oczywi軼ie prowadzi swoje naukowe badania. W olszty雟kim zamku do dzi ogl康a mo積a wykonan przez niego tablic astronomiczn, kt鏎ej niekt鏎zy badacze pr鏏owali nada status zegara s這necznego. I cho eksperymenty rodzimych uczonych pr鏏uj帷ych powt鏎zy kopernikowskie obserwacje (przeprowadzone przed kilku latu) nie powiod造 si, to nadal istniej zwolennicy tezy, 瞠 Kopernik wykre郵i na 軼ianie zamku s這neczny czasomierz. Tadeusz Przypkowski kilkakrotnie publikowa rozprawy, w kt鏎ych pr鏏owa dementowa owo – jak utrzymywa – nieporozumienie. Historycy twierdz, 瞠 d逝go po Koperniku kt鏎y z mieszka鎍闚 zamku istotnie chcia nada tablicy funkcj zegara i nakaza dorysowanie na niej linii godzinowych, jednak wyklucza to samego Kopernika, jako tw鏎c domniemanego zegara.
Ogr鏚 przy pa豉cu w GalinachB璠帷 w Olsztynie odwiedzili鄉y miejscow bibliotek, w kt鏎ej dost瘼ny jest egzemplarz Rocznika Olszty雟kiego (nr II z 1959 roku), w kt鏎ym opublikowano najbardziej znan rozpraw Przypkowskiego o zabytkach astronomicznych Olsztyna, a w tym o tablicy Kopernika. Kopia owej pracy znajduje si ju bezpiecznie w naszym archiwum :) Przy okazji dotarli鄉y te do najnowszego zegara s這necznego w tym mie軼ie, kt鏎y zaledwie dwa miesi帷e wcze郾iej stan掖 przy olszty雟kim Obserwatorium Astronomicznym.
Bociek wr鏂i z zakup闚, a pani bo熥owa jest z tego wyra幡ie zadowolona :)Olsztyn by ostatnim du篡m miastem na naszej trasie – p騧niej by造 ju tylko wioski, ma貫 mie軼iny, ceglane ko軼io造 o niemal identycznej architekturze, jeziora, lasy, 酥iewaj帷e ptaki, spok鎩 spaceruj帷y z cisz... i gniazda pe軟e bocian闚. A ca造 ten obraz dope軟ia造 pola pokryte dziko rosn帷ymi kwiatami 逝binu. W wielu miejscach wida wyra幡ie, 瞠 lokalni w這darze przemy郵nie wykorzystuj unijne dotacje, gdy gdzie nie spojrze ka盥e miasteczko ma schludne, przyjemne i zach璚aj帷e do odpoczynku skwery, a ulice zdobi drewniane skrzynki pe軟e kwiat闚. Zastanawia tylko fakt, dlaczego tamtejsze zabytkowe zegary s這neczne tak kiepsko wypadaj na tym tle – wiele z nich jest w fatalnym stanie, niekt鏎e ju niemal si rozpad造, a po jednym pozosta造 jedynie prze鈍ity linii godzinowych przebijaj帷ych przez farb, kt鏎 zamalowano tarcz s這necznika. Z drugiej strony na trasie widzieli鄉y te ko軼io造 w豉郾ie odnawiane, wi璚 mo瞠 i zegary doczekaj si konserwacji i fachowej rekonstrukcji? Niew徠pliwie warto tam wr鏂i po remontach i powt鏎zy sesje zdj璚iowe niekt鏎ych czasomierzy.
Przystanek w Nowym KawkowieNocuj帷 w Lidzbarku Warmi雟kim do鈍iadczyli鄉y niecodziennego zaskoczenia. Pod wiecz鏎 miastem wstrz御n窸a seria eksplozji, kt鏎a przypomina豉 niemal sylwestrow noc na Rynku w Krakowie. By to dzie inauguracji mistrzostw EURO 2012, tote pomy郵eli鄉y, 瞠 to miejscowi kibice rado郾ie dla siebie celebruj pi趾arsk pasj, jednak wieczorny spacer po mie軼ie rozwi您a tajemnic – po prostu przegapili鄉y rekonstrukcj walk z armi wkraczaj帷 do Lidzbarka. 畝逝jemy tylko, 瞠 nie by這 nam dane zobaczy jednego z ciekawszych punkt闚 programu, jakim by豉 "ucieczka mieszka鎍闚 w panice" :) Niemniej 瘸l ten zosta wynagrodzony widokiem 穎責aka z d逝g flint na ramieniu i w mundurze napoleo雟kiej armii, kt鏎y demonstrowa jak w dawnych czasach wojsko korzysta這 z ulicznych bankomat闚 :)
Drewniane sklepienie ko軼io豉 w Nowym KawkowieNa trasie prowadz帷ej przez ponad 20 zegarowych miejscowo軼i spotkali鄉y kilka wyj徠kowych miejsc i obiekt闚, o kt鏎ych warto wspomnie. Bardzo ciekawie prezentuje si zesp馧 pa豉cowo parkowy w Galinach, kt鏎y zdoby nagrody za odbudow i rewaloryzacj. Autorzy projektu do嗆 軼i郵e trzymali si dawnej dokumentacji i fotografii, dzi瘯i czemu z jednej strony odtworzyli pa豉c i folwark dok豉dnie wed逝g pierwowzoru, i w tym samym czasie stworzyli tam bardzo dobrze zorganizowan baz noclegowo-restauracyjn. Warto tam zajrze i przej嗆 si po otaczaj帷ym teren parku – cho熲y tylko w charakterze odpoczynku w d逝窺zej trasie. Innym niezwyk造m znaleziskiem by nieznany dot康 zegar s這neczny na ko軼iele w Kro郾ie. Dzika przydro積a 陰ka poro郾i皻a 逝binem Owszem, wiele 廝鏚e wspomina ju o s這neczniku na wschodniej 軼ianie ko軼io豉, jednak nikt dot康 nie dostrzeg gnomona zainstalowanego w oknie. Jest to pozosta這嗆 po bardzo rzadkim rodzaju zegara s這necznego, na kt鏎ym czas odczytywano z wn皻rza ko軼io豉. Niestety w latach 60. XX wieku wszystkie okna wymieniono, tote nie zachowa造 si 瘸dne elementy zegara oryginalnie umieszczone na szkle. Kolejnym ciekawym miejscem jest Kamieniec ko這 Susza i znajduj帷y si w nim pa豉c Finckenstein闚, w kt鏎ym w 1806 roku mia zatrzyma si na dwa miesi帷e sam Napoleon Bonaparte. Dla nas to miejsce jest o tyle ciekawe, 瞠 na 軼ianach zrujnowanego ju dzi pa豉cu, znajduje si a sze嗆 drewnianych zegar闚 s這necznych (niestety w r闚nie op豉kanym stanie).
Zegarynka sprawdzi豉 ju godzinPodsumowuj帷, by豉 to nasza jak dot康 najobfitsza w s這neczne trofea wyprawa – odnale幢i鄉y i sfotografowali鄉y a 36 okaz闚 s這necznik闚 rozrzuconych po niemal ca造m obszarze Warmii i cz窷ci Mazur. Wi瘯szo嗆 ko軼io堯w i umieszczonych na nich s這necznik闚 jest tak bardzo do siebie podobna, 瞠 a trudno zapami皻a nazwy wszystkich miejscowo軼i i wizualnie odr騜ni jeden zegar od drugiego. W wielu z nich zna wyra幡ie to samo "d逝to" i nawet po wykutych na tarczach datach wida, 瞠 s z tego samego okresu. Mo積a zatem wysun望 tez, 瞠 w XVIII wieku na tych terenach dzia豉 jaki uznany mistrz gnomoniki, kt鏎emu zlecano wykonanie zegar闚 na ko軼io豉ch.
Dumny autor przy ostatnim zegarze zdobytym w czasie wyprawyW ci庵u pi璚iu dni sp璠zonych "za k馧kiem" odwiedzili鄉y: Olsztyn (2), 安i皻 Lipk, Reszel (2), Woz豉wki (2), Bartoszyce, Krekole, Lidzbark Warmi雟ki, K喚bowo, T這kowo, Mi璠zylesie, G這towo (3), Nowe Kawkowo, Rogiedle (2), Piotraszewo, Krosno (2), Radziejewo, Pluty, D逝gob鏎 (2), Dobry i Bielic, a ju wracaj帷 do domu tak瞠 Kamieniec (6), Lidzbark i Dzia責owo. Z takim zestawem trofe闚, sezon poszukiwa s這necznego cienia mo積a chyba uzna za pomy郵nie rozpocz皻y :) Dowiedzieli鄉y si te przy okazji, 瞠 jad帷 na Mazury samochodem warto zadba o pe軟y bak paliwa, gdy stacje spotyka si niezwykle rzadko i mo積a do嗆 niemile si zdziwi :) Co niemal ju pewne i wr璚z standardowe, po powrocie do domu dowiedzieli鄉y si o kolejnych dw鏂h s這necznikach, kt鏎e albo w豉郾ie gdzie postawiono, albo kto dopiero odkry na ko軼iele w dopiero co odwiedzonym przez nas mie軼ie. Mazury zapewne jeszcze nie raz zaskocz zapomnianymi zabytkami gnomoniki. I bocianami :)
© 2012 by GNOMONIKA.pl
Autor: Darek Oczki
liczba wizyt: 2620 | ocena: 5,00 (g這s闚: 1) | komentarze: 2
Galeria
1 2
Seria: S這necznikowa turystyka
Komentarze z Forum
24.07.2012 10:11
przemek
No, ten zegar witra穎wy w Kro郾ie to prawdziwa rewelka. Gratulacje! Szkoda, 瞠 zosta po nim tylko gnomon. Niestety, widz, 瞠 nie tylko w latach 60.tych, ale tak瞠 wsp馧cze郾ie wiele wiejskich ko軼i馧k闚 remontowanych jest bez szacunku dla takich detali jak s這neczniki na 軼ianach. Pozdrawiam!
07.08.2012 06:06
Dharani
Fakt, to ciekawe znalezisko w skali naszego kraju. Niewiele mamy/mieli鄉y zegar闚 witra穎wych. Cho i to nale篡 chyba u軼i郵i (by mo瞠 trzeba dopasowa tu odpowiedni termin) – nie ka盥y zegar umieszczony w oknie jest witra穎wy. Np. s這necznik znany z wilanowskiego pa豉cu nie jest witra穎wym w sensie stricte, gdy nie posiada element闚 witra簑. Jest i by zegarem wygrawerowanym na tafli kryszta逝 i tylko fakt, 瞠 jest rodzajem szk豉 陰czy go z witra瞠m. By mo瞠 lepszym okre郵eniem b璠zie "zegary okienne". Wed逝g Andrzeja Januszajtisa zegar witra穎wy (lub kilka zegar闚) mia znajdowa si w kt鏎ej z sal gda雟kiego ratusza, ale niestety nie zachowa si do naszych czas闚. To niestety chyba najmniej trwa造 typ s這necznik闚.
Chcesz skomentowa ten artyku b康 do陰czy do trwaj帷ej dyskusji?
Wejd na Forum i podziel si z nami swoimi przemy郵eniami i wra瞠niami.