Darek Oczki ››› D逝go na to czekali鄉y

Katalog zegar闚 s這necznych

27 pa寮ziernika 2013, godz. 22:01
 
Druga po這wa pa寮ziernika bie膨cego roku ucieszy豉 nas wszystkich pojawieniem si d逝go oczekiwanego Katalogu zegar闚 s這necznych prezentuj帷ego zbiory rodziny Przypkowskich z J璠rzejowa. Zgodnie z pierwotnym za這瞠niem ksi捫ka mia豉 trafi do dystrybucji jeszcze w sierpniu, jednak termin ten okaza si by ma這 realnym.
Przyk豉dowa rozk豉d闚ka KataloguPierwsze wra瞠nie jest bardzo pozytywne: twarda oprawa, kredowany matowy papier, dobrej jako軼i druk i barwne zdj璚ia wszystkich zegar闚. Tej ksi捫ki potrzebowali鄉y ju od bardzo dawna. Nareszcie zobaczy mo積a wszystkie zegary z tej wyj徠kowej kolekcji. Zdarza si, 瞠 odwiedzaj帷 Muzeum im. Przypkowskich w J璠rzejowie ogl康a si jedynie jaki fragment zbior闚, gdy cz窷 eksponat闚 wypo篡czana jest na r騜ne tymczasowe wystawy lub imprezy. Pewna cz窷 zegar闚 nie zawsze jest dost瘼na dla zwiedzaj帷ych – czy to ze wzgl璠u na brak miejsca na ekspozycji, czy te ich og鏊nie z造 stan fizyczny. Teraz jednak wida wszystko, co naprawd warto zobaczy. W informacjach o obj皻o軼i zbior闚 podawane s r騜ne ilo軼i zegar闚 s這necznych. Kiedy m闚i這 si nawet o 600, ale to by豉 zaokr庵lona suma wszystkich eksponat闚 w Muzeum, a przecie poza samymi s這necznikami s tam tak瞠 inne kolekcje, cho niew徠pliwie o mniejszym znaczeniu historycznym. Czasem do liczby zegar闚 s這necznych dodaje si wszystkie inne zegary i instrumenty pomiarowe, niekoniecznie z gnomonik zwi您ane. Niniejszy Katalog prezentuje 378 zegar闚 s這necznych oraz instrument闚 軼i郵e powi您anych z gnomonik.
Katalog stanowi te w naszym kraju pierwsz od bardzo wielu lat publikacj w ca這軼i dedykowan zegarom s這necznym – w zasadzie od ksi捫eczek Antoniego Opolskiego (1949) i J霩efa Sa豉buna (1950) w naszym kraju nie by這 瘸dnej monografii dedykowanej s這necznemu pomiarowi czasu. A to oznacza a 60-letni luk w literaturze i rozwoju wiedzy. Owszem, pojawi這 si na rynku kilka tytu堯w, kt鏎ym zawdzi璚zamy wi瘯szo嗆 zdawkowej wiedzy powtarzanej niemal jak mantry. To jednak jest i zawsze by jedynie szczyt g鏎y lodowej wystaj帷y ponad oceanem. Od lat przytaczano wi璚 te same zdania i cytowano zawsze te same 廝鏚豉. J璠rzejowski Katalog jest zatem promykiem nadziei na kolejne publikacje.
Przyk豉dowa rozk豉d闚ka KataloguTadeusz Przypkowski zwyk powtarza, 瞠 j璠rzejowskie zbiory stanowi trzeci co do wielko軼i na 鈍iecie kolekcj zegar闚 s這necznych po Oksfordzie i Planetarium Adlera w Chicago. O ile oczywist jest ranga owych plac闚ek, o tyle nawet dzi trudno oszacowa pozycj J璠rzejowa w tym rankingu. Wszystkie zachodnie muzea wci捫 pomna瘸j swe kolekcje kupuj帷 nowe eksponaty, podczas gdy w J璠rzejowie zwykle nie by這 na to pieni璠zy, a ogromna wi瘯szo嗆 nowych nabytk闚 na przestrzeni lat stanowi造 darowizny. Zagraniczne kolekcje licz帷e si w 鈍iecie gnomoniki ju dawno opisano i skatalogowano. Bez w徠pienia zatem Katalog jest krokiem we w豉軼iw stron i tylko czeka, jak badacze z innych kraj闚 si璕n po t pozycj. Oczywi軼ie pozostaje jeszcze kwestia hermetyczno軼i naszego j瞛yka i tym samym przyjazno軼i publikacji dla obcokrajowc闚. Nie ma co si oszukiwa – gnomonika i rosn帷a wok馧 tej nauki spo貫czno嗆 w Polsce dopiero raczkuje, tote zasi璕 Katalogu nie b璠zie p鏦i co bardzo du篡. Poza niewielk grupk pasjonat闚, si璕n po ni g堯wnie muzealnicy i badacze historii nauki. Katalog mo瞠 te pom鏂 w klasyfikacji i rozpoznaniu pojedynczych zegar闚 posiadanych przez inne plac闚ki muzealne naszego kraju.
Relatywnie niska cena wp造nie zapewne na to, 瞠 go軼ie zwiedzaj帷y j璠rzejowskie muzeum zdecyduj sie na jej nabycie w charakterze pami徠ki. Niski koszt – dzi瘯i wsparciu finansowemu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Katalog kosztuje 29 z, a nie 89 z – umieszcza ksi捫k w zasi璕u w zasadzie ka盥ego: badacza, pasjonata, czy odwiedzaj帷ej Muzeum m這dzie篡 z drobnym kieszonkowym od rodzic闚. Ale pami皻a trzeba, 瞠 dopiero wersja angloj瞛yczna otworzy j璠rzejowskie zbiory na 鈍iat i 軼i庵nie turyst闚 z innych kraj闚. Do tej pory mi這郾icy zegar闚 s這necznych z innych kraj闚 maj naprawd nik貫 poj璚ie o bogactwie kolekcji Przypkowskich. Miejmy nadziej, 瞠 Muzeum dostrze瞠 tak potrzeb i w najbli窺zej przysz這軼i opracuje edycj przeznaczon na rynki zagraniczne.
Niestety o Katalogu nie mo積a powiedzie samych li tylko superlatyw, gdy po pierwszym pozytywnym wra瞠niu do g這su dochodz zgo豉 odmienne odczucia. Ksi捫ka prezentuje zegary w jednym, nieprzerwanym ci庵u, podczas gdy zasadniczo sko鎍zona liczba ich rodzaj闚 w naturalny spos鏏 stawia wymaganie utworzenia grupuj帷ych je rozdzia堯w. W moim subiektywnym odczuciu brak logicznego podzia逝 na rozdzia造 segreguj帷ego zbiory na sp鎩ne grupy, jest najwi瘯szym mankamentem struktury ksi捫ki. Rozdzia造 mog造 przecie zaczyna si od nied逝gich wst瘼闚 omawiaj帷ych grup, co zapewne pozwoli這 by unikn望 pewnych powt鏎ze w opisach poszczeg鏊nych eksponat闚.
Przyk豉dowa rozk豉d闚ka KataloguJako 瞠 j璠rzejowska kolekcja pocz徠ki swe 陰czy z zami這waniem Feliksa Przypkowskiego do astronomii i gnomoniki, to wyszczeg鏊nienie wykonanych przez niego zegar闚 powinno rozpoczyna Katalog. Feliks by bardzo tw鏎czy i odkrywczy, tote niekt鏎e z jego drewnianych modeli stanowi造 innowacje na polu gnomoniki. Czasem do ich opisu u篡wa on w豉snych okre郵e – dzi ju nieco archaicznych i odbiegaj帷ych od og鏊no鈍iatowych standard闚 nazewnictwa zegar闚 s這necznych – tote zamiast kurczowo trzyma si wprowadzonej przez niego nomenklatury, mo積a by這 w tym osobnym rozdziale zastosowa podw鎩ne okre郵enia: wymy郵one przez Feliksa oraz stosowane aktualne gnomonicznej (np. zegar krzy穎wy faktycznie nale瘸這 opisa jako biegunowy).
Muzeum im. Przypkowskich w J璠rzejowie posiada niezwykle bogat bibliotek starodruk闚 dedykowanych gnomonice oraz og鏊nie astronomii, kt鏎e przez wiele lat gromadzili zar闚no Feliks, jak i jego syn Tadeusz. W Katalogu brakuje wi璚 rozdzia逝 z list wszystkich tych ksi庵, gdy jakby na to nie patrze uzupe軟iaj one kolekcj zegar闚 s這necznych. My郵, 瞠 bez tego elementu Katalog jest niekompletny. Obaj panowie Przypkowscy wnikliwie studiowali ow literatur i to dzi瘯i niej stali si ekspertami w gnomonice. Szkoda te, 瞠 ograniczona obj皻o嗆 ksi捫ki wymusi豉 konieczno嗆 usuni璚ia cz窷ci opis闚 po to, by tre嗆 zmie軼i豉 si na za這穎nej wcze郾iej liczbie stron. Oznacza to, 瞠 ju na samym pocz徠ku planowania publikacji pope軟iono b陰d. Ta ksi捫ka mog豉 by naprawd wielkim dzie貫m prezentuj帷ym ca這嗆 dokona Przypkowskich, a jest jedynie niesk豉dnym zbiorem samych zegar闚 i to opisanych wyrywkowo.
Uwa積e oko niew徠pliwie wypatrzy na zdj璚iach kilka w sumie zabawnych pomy貫k, jak b喚dnie ustawiony zegar, czy obr鏂ony w niew豉軼iwym kierunku gnomon. S te i inne drobne wpadki natury stylistycznej, czy nawet merytorycznej, jednak wierz, 瞠 kolejna edycja pozwoli je wszystkie wyeliminowa.
Przyk豉dowa rozk豉d闚ka KataloguMoja cz窷 pracy polega豉 na opisaniu 150 zegar闚 s這necznych, jednak z oczywistych wzgl璠闚 ocena tego dzie豉 nale篡 do Czytelnik闚. Wraz z Rafa貫m zdajemy sobie spraw, ze Katalog jest jedynie pierwszym krokiem; 瞠 w j璠rzejowskich zbiorach nie wszystko jeszcze jest jasne, a niekt鏎e opisane fakty mog wymaga weryfikacji. Ciekawi jeste鄉y Waszych opinii i ch皻nie wys逝chamy wszystkich krytycznych uwag. Wychodzimy z za這瞠nia, 瞠 komentarze i uwagi poci庵n za sob dalsze badania, a tym samym b璠 kolejnym krokiem w rozwoju literatury dotycz帷ej polskiej gnomoniki. Musz doda, 瞠 dotychczasowe badania przeprowadzone dla potrzeb Katalogu, doprowadzi造 do rozwi您ania kilku zagadek i odkrycia faktycznego zastosowania niekt鏎ych, co dziwniejszych eksponat闚. Nie oby這 si przy tym bez poproszenia o pomoc zar闚no w Polsce, jak i za granic. Niestety formu豉 ksi捫ki nie pozwoli豉 na zamieszczenie podzi瘯owania ludziom, bez pomocy kt鏎ych efekt ko鎍owy bez w徠pienia wygl康a by znacznie ubo瞠j, zatem pozwol sobie wspomnie tu kilka os鏏, kt鏎ym zawdzi璚zam zako鎍zenie mojej cz窷ci dzie豉. Oto osoby, kt鏎ym pragn jeszcze raz podzi瘯owa (kolejno嗆 nie odzwierciedla wa積o軼i zas逝g, ani rozmiaru mej wdzi璚zno軼i): Sara Schechner, Ela Niedba趾a, Krzysztof Igras, Rafa Zaczkowski, Maciej Lose, Roger Bailey, Gianni Ferrari, Jrgen Hoefeld i Conxita Bou Vilalta.
Katalog pod redakcj Rafa豉 Zaczkowskiego:
tytu: Katalog zegar闚 s這necznych
autorzy not: Rafa Zaczkowski i Dariusz Oczki
wydawca: Muzeum im. Przypkowskich w J璠rzejowie
wydanie: pierwsze, J璠rzej闚 2013
oprawa: twarda, szyta
stron: 164
ISBN: 9788391120149
Projekt pn. "Katalog zegar闚 s這necznych" wsp馧finansowany
by ze 鈔odk闚 Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
© 2013 by GNOMONIKA.pl
Autor: Darek Oczki
liczba wizyt: 2371 | ocena: 4,50 (g這s闚: 2) | komentarze: 6
毒鏚豉 dodatkowe i linki zewn皻rzne
Poland.com o Katalogu
Katalog zegar闚 s這necznych
安i皻okrzyskie: Najwa積iejsza kolekcja Muzeum im. Przypkowskich w J璠rzejowie zosta豉 wreszcie dok豉dnie opisana i sfotografowana. Efektem mozolnej pracy Dariusza Oczki, cz這nka rzeczywistego British Sundial Society, mi這郾ika gnomon闚 oraz Rafa豉 Zaczkowskiego, astronoma i kustosza jest Katalog zegar闚 s這necznych.
- Publikacja zawiera noty katalogowe i ilustracje obiekt闚, kt鏎ych gromadzenie zapocz徠kowa m鎩 dziadek Feliks Przypkowski (za這篡ciel muzeum), a kontynuowa ojciec – Tadeusz Przypkowski – m闚i Piotr Maciej Przypkowski, dyrektor j璠rzejowskiej plac闚ki muzealnej.
Jak zaznacza dyrektor, opr鏂z rozmaitych typ闚 zegar闚 s這necznych: poziomych, pionowych, itp., w opracowaniu uj皻o r闚nie przyrz康y pokrewne. – Za 篡cia dziadka Feliksa kolekcja liczy豉 185 eksponat闚, w tym 67 unikatowych obiekt闚 przez niego skonstruowanych. M鎩 ojciec, Feliks Przypkowski pozyska jeszcze 34 przeno郾e zegary s這neczne, a sam wykona trzy egzemplarze. Od 2012 roku ekspozycj zegar闚 s這necznych, licz帷 obecnie 378 pozycji, mo積a ogl康a ca趾owicie zmodernizowan, w nowej aran瘸cji plastycznej. Ca造 czas dok豉damy stara by wzbogaca zbiory o nowe zabytkowe eksponaty – podkre郵a Piotr Przypkowski.
Ponad stosze嗆dziesi璚iostronicowy "Katalog zegar闚 s這necznych" w twardej, lakierowanej oprawie jest dost瘼ny w siedzibie muzeum w J璠rzejowie.
Ok豉dka katalogu: Muzeum im. Przypkowskich w J璠rzejowie
Wrota 安i皻okrzyskie
Styl 篡cia » 30 pa寮ziernika 2013, godz. 15:02
Seria: Muzeum im. Przypkowskich w J璠rzejowie
Komentarze z Forum
28.10.2013 09:37
piotr
Dzi瘯uj za wiadomo嗆. W sobot(26.10.13) w J璠rzejowie w Muzeum Przypkowskich, ale katalogu nie by這, mo積a by這 kupi tylko informator o muzeum. Pozdrawiam Piotr
29.10.2013 10:15
rafalzak
Witam,
To bardzo dziwna sprawa, bo katalog jest do nabycia w kasie Muzeum lub Centrum Informacji Turystycznej (CIT) od d逝窺zego czasu.
A czy pyta Pan o katalog w kasie lub CIT podczas pobytu muzeum?
Pozdrawiam
rafalzak
07.11.2013 05:32
Dharani
Czy kto z Was dosta ju sw鎩 zam闚iony egzemplarz? Je郵i tak, to bardzo prosimy o dzielenie si wra瞠niami. Im wi璚ej os鏏 si wypowie, tym bardziej obiektywna b璠zie ocena ca這軼i.
10.11.2013 11:35
przemek
Mam ju t ksi捫k i bardzo si z tego ciesz. Pierwsze moje wra瞠nie jest bardzo dobre. Tak jak pisze Darek ? katalog, a w豉軼iwie album, prezentuje si znakomicie. Po dok豉dniejszym przejrzeniu dostrzega si pewne niedoci庵ni璚ia, ale summa summarum nie psuj one pozytywnego odbioru ca這軼i.
Plusem katalogu jest zamieszczenie dla ka盥ego eksponatu jego kolorowego zdj璚ia i podstawowych danych, uj皻ych w formie zunifikowanej metryczki. Dzi瘯i temu otrzymujemy w miar ca這軼iowy obraz j璠rzejowskiej kolekcji zegar闚 s這necznych i przyrz康闚 gnomonicznych.
Ze wszystkich dostrze穎nych niedoskona這軼i natury redakcyjnej najbardziej doskwiera chyba brak wprowadzenia konsekwentnego podzia逝 prezentowanych zegar闚 na grupy, kt鏎y to podzia znalaz豚y odzwierciedlenie w logicznym uk豉dzie katalogu (oraz przejrzystym spisie tre軼i) ? i w tej kwestii znowu trudno si nie zgodzi z Darkiem. Niestety, katalog pozbawiony jest jakiejkolwiek struktury rozdzia堯w z tekstami wprowadzaj帷ymi. Poza og鏊nym wst瘼em, dotycz帷ym ca貫j kolekcji ksi捫k wype軟ia po prostu nieprzerwany ci庵 not katalogowych. Brak jest r闚nie komentarzy na temat zwi您k闚 wyst瘼uj帷ych pomi璠zy niekt鏎ymi eksponatami. Wypada 瘸這wa, 瞠 te zadania redakcyjne nie zosta造 tutaj nale篡cie wype軟ione.
W efekcie uk豉d katalogu sprawia wra瞠nie nie do ko鎍a przemy郵anego. Chaotyczno嗆 ta jest zapewne spowodowana niedostatkami zastosowanego nazewnictwa zegar闚, przez co niemo磧iwe jest wprowadzenie systematyki zbior闚 (kilka szczeg馧owych uwag na ten temat podano dalej). Wydaje si, 瞠 w zamy郵e Redakcji nadrz璠nym kryterium stosowanym przy ustaleniu podzia逝 tre軼i mia這 by rozr騜nienie zegar闚 na te pochodz帷e z: zachodniego, lub te arabskiego i wschodniego kr璕u kulturowego. Nast瘼nie pokazane s zegary i rekonstrukcje instrument闚 wykonane przez Feliksa Przypkowskiego i Tadeusza Przypkowskiego. Jednak ta zasada nie do ko鎍a si sprawdzi豉, przede wszystkim z powodu niewielkiego udzia逝 zegar闚 orientalnych w kolekcji. W efekcie otrzymujemy nieprzejrzysty uk豉d ksi捫ki, w kt鏎ym ze wzgl璠u na brak wyra幡ych rozdzia堯w zegary jednego typu (np. dwutabliczkowe) wyst瘼uj w kilku, a bez koniecznego komentarza wydaje si, 瞠 przypadkowych miejscach w ksi捫ce. Dodatkowo na ostatnich stronach Katalogu ? tj.:148 ? 159 zamieszczono pozosta貫 eksponaty, odbiegaj帷e wygl康em od tradycyjnych zegar闚 s這necznych. Konsekwencj tego sta si zbyt detaliczny, a przez to nieczytelny spis tre軼i. Na stronach od 147 do 161 wydzielono a 22 pozycje, kt鏎ym oczywi軼ie trudno by這by przypisa adekwatn liczb rozdzia堯w.
Ponadto wydaje si, 瞠 w wielu przypadkach Redakcja grupuj帷 eksponaty i ustalaj帷 kolejno嗆 ich prezentacji kierowa豉 si w豉郾ie niezbyt profesjonalnym kryterium podobie雟tw w ich wygl康zie, co nie zawsze idzie w parze z przynale積o軼i do jednego rodzaju zegar闚 s這necznych. Na przyk豉d zegary (wielo-)pier軼ieniowe ? tj. eksponaty nr 238-244 na str. 103-106 ? zosta造 przemieszane z zegarami jednopier軼ieniowymi (pier軼ionkowymi) ? 237 na str.103 i 245-247 na s.107. A przecie zegary (wielo-)pier軼ieniowe s odmian zegara r闚nikowego, podczas gdy zegary jednopier軼ieniowe (pier軼ionkowe) nale膨 do zupe軟ie odmiennego rodzaju zegar闚 wysoko軼iowych. Z kolei zegary opisane jako magnetyczne (249-256 na str. 108-111) nale膨 w istocie do rodziny zegar闚 poziomych. Ponadto zegary s逝pkowe umieszczono w ksi捫ce bezpo鈔ednio po zegarach r闚nikowych, ale przed zegarami wysoko軼iowymi, przez co u czytelnika nieobeznanego z podstawami gnomoniki (a sam Darek przyznaje, 瞠 鈔odowisko pasjonat闚 s這necznego czasu w Polsce dopiero raczkuje) mo瞠 powsta mylne prze鈍iadczenie, 瞠 zegary s逝pkowe nie nale膨 do grupy zegar闚 wysoko軼iowych. Obawy te s tym bardziej uzasadnione, 瞠 ? jak ju wspomniano ? w ksi捫ce brak jest obja郾ie podzia逝 na poszczeg鏊ne rodzaje zegar闚 s這necznych ze wzgl璠u na zasad ich dzia豉nia.
Na szcz窷cie w tek軼ie katalogu, a tak瞠 w samym wst瘼ie, wyst瘼uj odwo豉nia do portalu gnomonika.pl, gdzie znale潭 mo積a nie tylko ten jeden artyku wymieniony w wykazie cytowanej literatury, ale r闚nie wiele innych, w tym tak瞠 zawieraj帷e podstawowe informacje wprowadzaj帷e pocz徠kuj帷ego pasjonata gnomoniki w zasady dzia豉nia najwa積iejszych rodzaj闚 zegar闚 s這necznych oraz wiele informacji historycznych nt. rozwoju gnomoniki ? kt鏎ych nawet w skr鏒owej formie zabrak這 niestety w niniejszym wydawnictwie. R闚nie istotne jest przy tym, to 瞠 w serwisie gnomonika.pl zamieszczono obszerny i stale aktualizowany spis polskich publikacji z dziedziny gnomoniki.
Podstaw katalogu powinien by przemy郵any, jednolity system nazewnictwa, kt鏎y u豉twia豚y zakwalifikowanie ka盥ego eksponatu do okre郵onego rodzaju zegara s這necznego, w ramach kt鏎ego mo積a by wyr騜ni poszczeg鏊ne grupy ze wzgl璠u na typ, pochodzenie, itd. Nazwa zegara s這necznego powinna bowiem nawi您ywa do zasady jego funkcjonowania (np. zegar r闚nikowy, lub zegar wysoko軼iowy), a nie do jego formy lub wygl康u (tu np. zegar krzy穎wy, w這sowy, itp.). Nieliczne wyj徠ki od tej zasady mog stanowi m.in. zegary wielokrotne. To w豉郾ie nieprzemy郵ane i niepoprawne nazewnictwo uniemo磧iwi這 wprowadzenie systematyki eksponat闚 i prze這篡這 si na problem z logicznym podzia貫m tre軼i katalogu.
Szczeg鏊nie ra膨ce przypadki wymienione s poni瞠j. S to eksponaty o numerach:
- 110 na str. 50 ? jest to zegar o pojedynczej i p豉skiej tarczy, zatem nie spe軟ia definicji zegara wielokrotnego podanej w Leksykonie. Eksponat nr 110 to po prostu zegar wertykalny z r騜nymi skalami godzinowymi w odmiennych systemach czasu (podobnie jak eksponat nr 111);
- 112 na str. 50 ? to z kolei w豉郾ie przyk豉d zegara wielokrotnego, nazwa dwunitkowy nie wydaje si by specjalnie trafna;
- 233 na str. 100 i 234 na str. 101-102 ? to zegary wysoko軼iowe i wydaje si, 瞠 powinno by to uwzgl璠nione w ich nazwach. Nazwa ?tabliczkowy? informuje jedynie, 瞠 skala godzinowa jest wykre郵ona na p豉skiej tarczy, tu akurat w formie tabliczki. Jednak w kontek軼ie u篡wania nazwy ?dwutabliczkowy? w odniesieniu do zegar闚 azymutalnych (horyzontalnych i wertykalnych) poprzestanie na okre郵eniu zegara jako ?tabliczkowy? jest niewystarczaj帷e i mo瞠 nawet by myl帷e, st康 postulat dopisku, 瞠 chodzi o zegar wysoko軼iowy;
- od 238 na str. 103 do 244 na str. 106 ? mamy tu zegary r闚nikowe, co wydaje si wa積e i warte odnotowania w ich nazwach dla odr騜nienia od zegar闚 wysoko軼iowych jednopier軼ieniowych (pier軼ionkowych);
- prawdziwie magnetycznym zegarem jest w zasadzie tylko eksponat nr 248 na str. 108, pozosta貫 ? tj. eksponaty od nr 249 na str. 108 do 258 na str. 112 to odmiany zegar闚 horyzontalnych (ewentualnie za wyj徠kiem eksponatu nr 256 na str. 111);
- 289 na str. 128 ? obecnie termin zegar krzy穎wy oznacza rodzaj zegara s這necznego z gnomonem powsta造m w wyniku skrzy穎wania si w przestrzeni dw鏂h linii prostopad造ch wzgl璠em siebie (z kt鏎ych jedna le篡 w p豉szczy幡ie lokalnego po逝dnika). Zegar taki zosta zaproponowany w latach 20. XX wieku przez matematyka Hugona Michnika;
- 295 na str. 130 ? w nazwie warto doda, 瞠 jest to zegar r闚nikowy;
- 298 na str. 132 jest to zapewne zegar polarny ? por. eksponat nr 354 na str. 148;
- 300 na str. 133 ? jest to zegar wysoko軼iowy ? por. uwagi do eksponatu nr 233 na str. 100;
- 302 na str. 133 ? ten zegar na sze軼ianie to klasyczny przyk豉d zegara wielokrotnego;
- 348 i 349 na str. 146 oraz 359 na str. 149-150 i 360 na str. 150-151: u Czytelnika pojawia si pytanie: dlaczego przyrz康y tego samego rodzaju figuruj tu pod r騜nymi nazwami;
- oraz m.in.: 312 na str. 136, 315-316 na str. 137, 319 na str. 138, 356 na str. 149 ? analogiczne do przypadk闚 om闚ionych wy瞠j.
Przy okazji nasuwa si refleksja, 瞠 by mo瞠 dobrym pomys貫m by這by uzupe軟ienie polskiego nazewnictwa (po ewentualnym wprowadzeniu koniecznych poprawek) angielskimi odpowiednikami (podanymi r闚nolegle, np. w nawiasach), przez co z jednej strony uda這by si unikn望 niekt鏎ych niezr璚zno軼i i niejednoznaczno軼i polskiej terminologii, a z drugiej strony dzi瘯i temu zabiegowi niniejszy Katalog sta豚y si r闚nie bardziej dost瘼ny dla mi璠zynarodowej spo貫czno軼i badaczy i mi這郾ik闚 gnomoniki. Wydanie pe軟ej angloj瞛ycznej wersji Katalogu nie wydaje si chyba zbyt bliskie. Dlatego przygotowuj帷 w przysz這軼i ewentualne nowe wydanie, lub redaguj帷 inn ksi捫k tego rodzaju, by mo瞠 od razu warto pomy郵e o takiej dwuj瞛ycznej wersji ? dodaj帷 przy okazji angielskie t逝maczenie podstawowych danych (uj皻ych w metryczce ka盥ego eksponatu), a w ramach wst瘼u tak瞠 charakterystyk ca貫j kolekcji w j瞛yku angielskim.
W tym miejscu narzuca si r闚nie zasadno嗆 dodania indeksu nazwisk tw鏎c闚 zegar闚 uj皻ych w Katalogu, kt鏎y ? gdyby by – znakomicie u豉twia豚y pos逝giwanie si tym wydawnictwem. Oczywi軼ie mile widziane by造by r闚nie kr鏒kie noty biograficzne, co nawet nie zaj窸oby sporo miejsca, a znacznie podnios這by warto嗆 tej publikacji.
Kontynuuj帷 og鏊ne uwagi odno郾ie redakcyjnej strony Katalogu mo積a wyrazi rozczarowanie, 瞠 do szczeg馧owego opisu nie zosta造 wybrane niekt鏎e bardziej unikalne instrumenty, np. eksponaty o numerach:
- 36 na str. 23;
- 213 na str. 92;
- 217 na str. 93;
- 238 na str. 103 (ciekawy, niestandardowy r闚nikowy zegar cztero-pier軼ieniowy);
- 256 na str.111 (swoj drog ?; mo瞠 ten zegar zosta przeznaczony do u篡tku na p馧kuli po逝dniowej?);
- w豉軼iwie wi瘯szo嗆 rekonstrukcji i replik zegar闚 i instrument闚 oraz oryginalnych konstrukcji gnomonicznych Feliksa Przypkowskiego: 300-302 na str. 133; 304-320 na str. 134-138, 346 na str. 145 (ciekawy, niestandardowy refleksyjny zegar pionowy);
oraz:
- 361 na str. 151 i 376 str. 158.
Wydaje si, 瞠 obecnie brakuj帷e noty na temat tych interesuj帷ych eksponat闚 mog造by z powodzeniem zaj望 miejsce wielu opis闚 dotycz帷ych bardzo podobnych egzemplarzy najbardziej rozpowszechnionych czasomierzy (np. zegar闚 r闚nikowych typu augsburskiego), kt鏎ych tre嗆 niepotrzebnie powiela si w znacznym stopniu. Cho jednak z drugiej strony trzeba przyzna, 瞠 dobrym rozwi您aniem by這 podzielenie zadania opisu eksponat闚 nale膨cych do grupy jednego typu zegar闚 s這necznych pomi璠zy dw鏂h r騜nych autor闚 ? dzi瘯i czemu niekt鏎e opisy w pewnym stopniu wzajemnie si uzupe軟iaj.
Jako kolejny plus na konto katalogu mo積a zaliczy pomys zamieszczenia leksykonu, kt鏎ego zadaniem jest obja郾ienie nowicjuszom najwa積iejszych termin闚 zwi您anych z gnomonik. Szkoda jednak, 瞠 leksykon ten jest tak skromny ? zar闚no pod wzgl璠em zawarto軼i, jak i formy (brak grafiki). I tak na przyk豉d w katalogu opr鏂z terminu ?analemma?, kt鏎y to termin zosta obja郾iony w leksykonie, cz瘰to u篡wa si r闚nie terminu zapo篡czonego z matematyki ? lemniskata ? tj. geometrycznej formy reprezentuj帷ej analemm, kt鏎ego to wyja郾ienia jednak w leksykonie nie podano. Ponadto uzasadnienia wymaga jednoczesne stosowanie obu tych termin闚 w nazwach czasomierzy. Co mianowicie odr騜nia zegary analemmatyczne lub z analemm (np. eksponaty nr: 217 na str. 93, 283 na str. 124, 296 na str. 131, 318 na str. 138 i 320 na str. 138) od zegar闚 z lemniskat lub lemniskatowych (np. eksponaty nr: 213 na str. 92, 333 na str. 142 i 339 na str. 143)? Inne poj璚ia u篡wane w katalogu, kt鏎e powinny zosta uwzgl璠nione w leksykonie to m.in. alidada (eksponat nr 284 na str. 125) i limbus. Uwagi dotycz帷e kwestii merytorycznych definicji i obja郾ie hase uj皻ych w leksykonie zamieszczono w dalszej cz窷ci tej opinii.
Z kolei do powa積iejszych usterek natury redakcyjnej nale篡 zaliczy przede wszystkim chybiony opis eksponatu nr 107 na str. 48. Do zdj璚ia zegara (fakt, 瞠 niezbyt czytelnego) nie pasuje opis szczeg馧owy (rok 1808 widniej帷y na tarczy zegara i figuruj帷y w jego metryczce ? w opisie za w og鏊e brak datacji, na fotografii widoczne cyfry arabskie ? w opisie wyst瘼uj jako rzymskie, gnomon jest obecny na zdj璚iu ? w opisie za zaznaczono jego brak). Czy瘺y oba te elementy ? zdj璚ie i opis ? dotyczy造 dw鏂h r騜nych zegar闚 pionowych?
Inne do嗆 zabawne b喚dy, polegaj帷e na odwrotnym za這瞠niu polosa, wida na dw鏂h zdj璚iach: wsp馧czesnego australijskiego zegara horyzontalnego (eksponat nr 78 na str. 37) i chi雟kiego zegara horyzontalnego z XVII wieku (eksponat nr 273 na str. 119) ? przypadki te om闚iono bardziej szczeg馧owo w grupie uwag merytorycznych.
Generalnie mo積a mie sporo zastrze瞠 dotycz帷ych przygotowania zegar闚 i ich odpowiedniego ustawienia do zdj耩. Na fotografiach niekt鏎ych zegar闚 dwutabliczkowych, b康 brak jest w og鏊e nitki polosa (eksponaty nr: 117 i 155), lub te nitka ta zwisa niedbale (eksponaty nr: 113, 114, 118, 122, 124, 127, 143, 146, 152 i 161) zamiast by prawid這wo napi皻a mimo, 瞠 zegary te s przecie odpowiednio rozstawione. Mo積a mie r闚nie obiekcje, 瞠 nie we wszystkich zegarach wyposa穎nych w kompas dopilnowano prawid這wej orientacji zegara wzgl璠em kierunku wskazywanego przez ig喚 kompasu (ewentualnie z poprawk na deklinacj, o ile ta jest uwzgl璠niona w danym przypadku) i nastawienia sk豉danego polosa pod nale篡tym k徠em. Jest to tym bardziej istotne, 瞠 w tek軼ie cz瘰to opisuje si warunek odpowiedniego zorientowania zegara i ustawienia polosa w pozycji roboczej, wi璚 w naturalny spos鏏 czytelnik b璠zie poszukiwa potwierdzenia tych informacji w materiale ilustracyjnym. Z kolei na zdj璚iu maj帷ym przedstawia eksponat nr 328 na str. 140 praktycznie nie wida 瘸dnych element闚 鈍iadcz帷ych, 瞠 obiekt widniej帷y na fotografii ma cokolwiek wsp鏊nego z gnomonik.
Nast瘼nym niedostatkiem katalogu, kt鏎y ujawnia si w toku uwa積iejszej lektury jest brak fotografii przedstawiaj帷ych cho熲y tylko przyk豉dowe i najbardziej interesuj帷e elementy z odwrotnych stron niekt鏎ych spo鈔鏚 opisywanych eksponat闚. Dotyczy to zw豉szcza wierzchnich stron ok豉dek dw鏂h zegar闚 dwutabliczkowych (dyptykowych), a mianowicie eksponat闚 nr: 152 na str. 67 (brak zdj璚ia zegara r闚nikowego na g鏎ze) i 158 na str. 70 (brak zdj璚ia zegara r闚nikowego na g鏎ze i mechanizmu ustawienia zegara analemmatycznego na spodzie), a tak瞠 zegar闚 wysoko軼iowych ? eksponat闚 nr: 232 na str. 100 (brak fotografii kalendarza s逝膨cego do ustawiania daty), 233 na str. 100-101 (brak fotografii zegara typu Jana Regiomontanema i skali wysoko軼i S這鎍a), 234 na str. 101-102 (brak zdj璚ia ko這wego wykresu ksi篹ycowego).
Niekonsekwentnie potraktowane s obcoj瞛yczne inskrypcje umieszone na zegarach. Czasem sentencje s t逝maczone na j瞛yk polski (np. w opisie eksponat闚 nr: 62 na str. 32, 106 na str. 48, czy te 234 na str. 101-102), a czasem nie (np. w opisie eksponat闚 nr: 31 na str. 20, 30 na str. 19-20, 69 na str. 35, 112 na str. 51, 148 na str. 66 i 222 na str. 96). Zastrze瞠nia mo積a mie odno郾ie zaliczenia niekt鏎ych miast (np. Stetin ? w opisie eksponatu nr 114 na str. 52) jako polskich. Ju sama pisownia nazwy miasta powoduje dysonans z intencj autor闚. Stosowanie obecnego podzia逝 terytorialnego do opisu historycznych obiekt闚 wydaje si by ryzykowne i wymaga przynajmniej jakiego komentarza redakcyjnego.
Kolejne uwagi dotycz帷e strony redakcyjnej katalogu odnosz si do kwestii poprawno軼i j瞛ykowej.
Niestety trzeba przyzna, 瞠 miejscami tekst napisany jest niegramatycznie, co utrudnia zrozumienie sensu opisu. Tak jest m.in. w przypadku opisu eksponat闚 nr: 348 na str. 146 (zw豉szcza fragment: ?Posiada ona grawerowane ? pod tarcz ko貫m z瑿atym?) i 359 na str. 150-151 (np. fragment: ?Na niej znajduje si wskaz闚ka ? jest przymocowany celownik?) lub te 378 na str. 159. Poza tym w opisach tych nagminnie wyst瘼uj r闚nowa積iki zda i wyra瞠nie ?od x-y?, kt鏎e powinny zosta zast徙ione form ?od x do y?, albo ?w zakresie x-y? ? dotyczy to tak瞠 wielu innych opis闚, m.in. eksponat闚 nr: 289 na str. 128 lub 349 na str. 146. Zdarzaj si r闚nie pewne niezr璚zno軼i j瞛ykowe ? np.: w opisie eksponatu nr 299 na str. 132 czytamy: ?w 鈔odku p造ty tu przy kraw璠zi? ? lecz skoro w 鈔odku, to nie przy kraw璠zi; dla eksponatu nr 347 na str. 145 napisano: ?wskaz闚ki o d逝go軼i? ? a w tym przypadku powinno by ?wskaz闚ki o wysoko軼i?; za opisuj帷 eksponat nr 369 na str. 155 ? u篡to sformu這wania ?wykre郵ono okr庵, wok馧 obwodu kt鏎ego? ? podczas gdy okr庵 jest w豉郾ie obwodem (ko豉).
Wi瘯szo嗆 tzw. liter闚ek wyst瘼uje w ko鎍owych partiach ksi捫ki (np. przy opisie eksponat闚 nr: 264 na str. 115 ? w 4 wersie od do逝, 290 na str. 128 ? w 6 wersie od do逝 i 299 na str. 132 ? w 1 wersie od do逝, 370 na str. 156 ? w 2 wersie od do逝). Podobnie jest z, nielicznymi na szcz窷cie, potkni璚iami j瞛ykowymi (np. w opisie eksponatu nr 297 na str. 131 nazw ?Gwiazda Polarna? napisano z ma貫j litery). Usterki te 鈍iadcz o braku lub niedok豉dnej korekcie j瞛ykowej ostatnich partii ksi捫ki, co zapewne mo積a wyt逝maczy po酥iechem w ko鎍owym etapie przygotowywania katalogu do druku. Poza tym w opisie eksponatu nr 279 str. 122 odst瘼y mi璠zy literami we fragmencie tekstu nad tabel s stanowczo zbyt ma貫 co utrudnia czytanie.
Przy uwa積iejszej lekturze ksi捫ki czytelnikowi nasuwaj si bardziej szczeg馧owe uwagi dotycz帷e kwestii merytorycznych. Poni瞠j om闚iono je wed逝g kolejno軼i wyst瘼owania w ksi捫ce:
Eksponat nr 3 na str. 8 ? godziny w這skie to po 豉cinie AB OCCASU (tzn. od zachodu), natomiast babilo雟kie ? AB ORTU (od wsch.), a w opisie zegara podano odwrotnie.
Polos w australijskim zegarze horyzontalnym (eksponat nr 78 na str. 37) zosta zamocowany odwrotnie ? po przeciwnej stronie cyferblatu. Prawdopodobnie zmyli豉 autor闚 litera N ozn. kier p馧nocy, jednak trzeba pami皻a, 瞠 w zegarach po逝dniowej p馧kuli wierzcho貫k polosa wycelowany jest w po逝dniowy biegun nieba. Przy okazji warto by這by w tek軼ie zwr鏂i uwag Czytelnika na to, 瞠 kierunek porz康ku (kolejno軼i) godzin na skali cyferblat闚 zegar闚 przeznaczonych do pracy na antypodach jest odwrotny wzgl璠em naszych zegar闚 z p馧kuli p馧nocnej (opr鏂z eksponatu nr 78 na str.37, s to tak瞠 eksponaty o nr: 72 i 73 na str. 36 oraz 75 i 76 na str.37). Co ciekawe, niekt鏎e zegary z Tajwanu (eksponat 74 na str. 36) i Australii (eksponat 77 na str. 37) zosta造 zaprojektowane dla p馧kuli p馧nocnej.
Eksponat nr 106 na str. 48 ? bior帷 pod uwag kunszt rzemie郵nika, rang medalu i rozkwit gnomoniki w momencie kiedy wykonywano ten przedmiot hipoteza b喚du gnomonicznego wydaje si jednak ma這 prawdopodobna. Pomys wykorzystania skali godzin z tarczy wschodniej do pomiaru godzin popo逝dniowych nie do ko鎍a jest pozbawiony sensu. Po obr鏂eniu tarczy (cyferblatu) zegara wschodniego o 90 stopni zgodnie z kierunkiem ruchu wskaz闚ek zegara otrzymujemy bowiem tarcz (cyferblat) zegara zachodniego. Jednak przyzna trzeba, 瞠 godziny popo逝dniowe na takiej tarczy by豚y poprawnie wskazywane pod warunkiem, 瞠 gnomon zegara zosta豚y jednocze郾ie przesuni皻y na drugi koniec odcinka linii godziny 6. Maj帷 na wzgl璠zie niewielkie znaczenie praktyczne tego rozwi您ania, jak i zreszt samego zegara ? kt鏎y na tym medalu najwyra幡iej spe軟ia rol dekoracyjn i symboliczn ? warto spr鏏owa poszuka innych intencji, kt鏎e mog kry si za przypisaniem liniom godzinowym podw鎩nych oznacze (przed- i po-po逝dniowych). Wydaje si, 瞠 kluczem do wyja郾ienia zagadki jest w豉郾ie symboliczny charakter medalu. By mo瞠 tw鏎ca pope軟iaj帷 pozorny b陰d chcia w ten spos鏏 zwr鏂i uwag na fakt, 瞠 gdyby medal wykonano z przejrzystego dla 鈍iat豉 materia逝, to ta sama tarcza stanowi豚y jednocze郾ie obie tarcze ? wschodni i zachodni ? kt鏎e s innymi s這wy jak dwie strony tego samego ? nota bene ? medalu w豉郾ie.
W opisie eksponatu nr 126 na str. 57 podaje si, 瞠 pion w tego typu zegarach jest rzadko軼i, podczas gdy kolejne przyk豉dy wskazuj na powszechno嗆 jego stosowania ? por闚naj eksponaty nr: 139 i 141 na str. 63 i 142-145 na str. 65.
Brak konsekwencji w przypadku eksponatu nr 202 na str. 87, kt鏎y nazwany jest zegarem s這necznym r闚nikowym ? typu Krignera, za sam opis rozpoczyna si od zdania: ?Owalny zegar r闚nikowy typu augsburskiego??. Nie bardzo te wiadomo, czego dotyczy ostatnie zdanie tego opisu (nt. ods這ni皻ego mechanizmu).
W opisie eksponatu nr 212 na str. 91-92 zabrak這 informacji o tym, dla jakiej szeroko軼i geograficznej jest on przeznaczony. To samo dotyczy zreszt jeszcze innych zegar闚: poziomych (m.in. eksponatu nr 28 na str. 18), pionowych (m.in. eksponatu nr 110 na str. 50) oraz kilku zegar闚 s逝pkowych (eksponaty o numerach od 222 do 226 i 228 ze stron: 95 – 98). Informacja ta by豉by istotna dla ustalenia, na jakim obszarze poszczeg鏊ne zegary mog造 by u篡wane.
Przy opisie zegara wysoko軼iowego (eksponat nr 232 na str. 100) nie podano istotnej informacji, 瞠 jego pierwowzorem jest antyczny zegar znany pod nazw ?szynka z Portici?, kt鏎y zosta odnaleziony w 1773 roku w Herkulanum kolo Neapolu. W og鏊e w katalogu brakuje cho熲y jakiego skr鏒owego komentarza na temat historii rozwoju gnomoniki, w szczeg鏊no軼i w odniesieniu do tych zegar闚, kt鏎ych rodow鏚 jest znacznie starszy (podobna uwaga dotyczy tak瞠 eksponatu nr 293 na str. 129).
Eksponat nr 235 na str. 102 ? zasada u篡tkowania zosta豉 opisana w spos鏏 niejasny.
Eksponat nr 273 na str. 119 ? na zdj璚iu k徠omierz ustawiony jest nieprawid這wo. Poprawny spos鏏 mocowania podany jest w tek軼ie opisu.
Eksponat nr 283 na str. 124 ? pomimo, 瞠 analemma jest wykre郵ona dla ca貫go roku ten zegar r闚nikowy mo瞠 dzia豉 tylko w okresie astronomicznej wiosny i lata.
Eksponaty nr: 284 na str. 125, 286 na str. 126 i 289-290 na str. 128 ? ich opisy s niejasne.
Eksponat nr 285 na str. 126 i 365 na str. 153: nale瘸這by doda, 瞠 do otrzymania czasu urz璠owego (obowi您uj帷ego) opr鏂z r闚nania czasu trzeba wprowadzi r闚nie korekt na czas strefowy.
Eksponat nr 291 na str. 129 ? ten przyrz康 nie s逝篡 do wskazywania prawdziwego i 鈔edniego czasu (jak podano w ostatnim zdaniu opisu), a jedynie do wyznaczania prawdziwego i 鈔edniego momentu po逝dnia.
Eksponat nr 293 na str. 129 ? zegar typu skaphe ? istotne wydaje si tu wspomnie o antycznym pochodzeniu tego rodzaju zegara.
Eksponat nr 296 na str.131 ? brak opisu r闚na i u篡tych oznacze, nie wyja郾iono te celowo軼i zastosowania dw鏂h skal godzinowych: 8-12-4 (standardowej) i 4-12-8.
Eksponat nr 347 na str. 145 ? opis nie wyja郾ia przeznaczenia tego instrumentu.
Eksponaty nr 348 i 349, na str. 146 ? 50 stopni to nie jest szeroko嗆 geograficzna J璠rzejowa (por闚naj cho熲y opis eksponatu nr 286 na str. 126), jednak z tekstu trudno si zorientowa, czy zaokr庵lenia dokona autor instrument闚, czy autor opis闚.
Eksponat nr 354 na str. 148 ? w opisie podano, 瞠 mia豚y to by jedyny przyrz康 tego rodzaju, tymczasem eksponat nr 298 na str. 132 wydaje si by rekonstrukcj innego historycznego zegara tego samego rodzaju. Z opisu nie wynika jasno, jak nale瘸這by korzysta ze skali k徠owej szeroko軼i geograficznych.
Eksponat nr 360 na str. 151 ? wyra瞠nie ?w osi tarczy? jest nieprecyzyjne ? tarcza ma wiele osi symetrii ? najwa積iejsza jest ta prostopad豉 do niej i przechodz帷a przez 鈔odek, ale nie j autor opisu mia tu na my郵i. Wyra瞠nie ?Ko這 minut, kt鏎e przesuwa si po z瑿atce? nale瘸這by chyba poprawi, podobnie jak: ?Du瘸 wskaz闚ka przesunie si na kole godzin?.
Eksponat nr 378 na str. 159 ? opis konstrukcji przyrz康u jest do嗆 zagmatwany i nie wyja郾ia zasady jego dzia豉nia.
Uwagi dotycz帷e hase opisanych w leksykonie:
Luka po逝dniowa: opis prawdziwy dla zeg. horyzontalnych, ale w zeg. wertykalnych deklinacyjnych luka ta wyst瘼uje w innym miejscu, zale積ym od warto軼i deklinacji.
Przesilenie: podane daty s w豉軼iwe jedynie dla p馧kuli p馧nocnej, na po逝dniowej b璠zie oczywi軼ie odwrotnie.
R闚nanie czasu: opis nie軼is造, w rzeczywisto軼i jest to liczbowe okre郵enie warto軼i r騜nicy pomi璠zy czasem s這necznym prawdziwym a s這necznym 鈔ednim.
Zeg. analemmatyczny: podany opis to w istocie tylko przyk豉d jednego z mo磧iwych zeg. tego rodzaju (najbardziej rozpowszechnionego).
Zeg. horyzontalny: zabrak這 informacji, 瞠 jest to odmiana zeg. azymutalnego.
Zeg. pier軼ieniowy: podane okre郵enie dotyczy zeg. jednopier軼ieniowego (pier軼ionkowego czyli pier軼ieniowego wysoko軼iowego), co stoi w sprzeczno軼i z tre軼i katalogu, gdzie nazwy zeg. pier軼ieniowy u篡wa si w odniesieniu do odmiany zeg. r闚nikowego (wielopier軼ieniowego) ? por. eksponaty od nr 238 na str. 103 do nr 244 na str. 106 i uwagi dotycz帷e nazewnictwa ? powy瞠j.
Zeg. r闚nikowy: zabrak這 informacji, 瞠 jest to odmiana zeg. azymutalnego. Zamiast sformu這wania ? z gnomonem pionowym do niej? lepiej u篡 wyra瞠nia ?z prostopad造m gnomonem? (pion to jest kierunek zawsze prostopad造 do horyzontu). Ponadto zeg. r闚nikowy z jedn skal godzinow mo瞠 by u篡ty nie na ca造m 鈍iecie, lecz tylko na jednej p馧kuli (p馧nocnej lub po逝dniowej ? w zale積o軼i od wprowadzonego porz康ku oznacze cyfrowych).
Zeg. s逝pkowy: zabrak這 informacji, 瞠 jest to odmiana zeg. wysoko軼iowego.
Zeg. wertykalny: zabrak這 informacji, 瞠 jest to odmiana zeg. azymutalnego.
Podsumowuj帷 niew徠pliwie najs豉bsz stron Katalogu jest brak usystematyzowanego nazewnictwa i wyra幡ych rozdzia堯w grupuj帷ych zegary poszczeg鏊nych rodzaj闚, w kt鏎ym opisy eksponat闚 by豚y poprzedzone og鏊n charakterystyk danego typu zegara, zasad jego dzia豉nia i podstawowymi informacjami historycznymi. Pozwoli這by to unikn望 zbytecznych powt鏎ze, zdarzaj帷ych si przy szczeg馧owych opisach niekt鏎ych eksponat闚. Dodatkowym efektem takiego zabiegu by這by poszerzenie grona odbiorc闚 tej publikacji: opr鏂z u篡tkownik闚 wykorzystuj帷ych Katalog jako li tylko 廝鏚這 informacji o zbiorach j璠rzejowskiego Muzeum, znale幢i by si zapewne r闚nie czytelnicy zainteresowani gnomonik jako tak.
Wszystkie powy窺ze niedostatki i krytyczne uwagi nie zmieniaj faktu, 瞠 mamy wreszcie 豉dnie wydany katalog zegar闚 z J璠rzejowa. Kolejny krok potwierdzaj帷y, 瞠 Muzeum zmienia si na lepsze. Jest to zarazem pierwsze od wielu lat polskie wydawnictwo w ca這軼i po鈍i璚one gnomonice.
Dlatego autorom nale膨 si serdeczne podzi瘯owania za ich prac i up鏎 w d捫eniu do wydania tego katalogu. Ich ksi捫k nale篡 uzna za sukces, kt鏎ego szczerze im gratuluj.
22.11.2013 11:31
aronde
witajcie,kupi貫m ksi捫k w ostatni niedziel w informacji turystycznej, w tym samym budynku, BBB mi si podoba,
Przedmek pisze o niuansach, jak przeczytam 2 raz,to mo瞠 nawet co zrozumiem  <img src='/forum/images/smilies/icon_e_smile.gif'> powiem tak DOBRZE ZE JEST ,
ps.
to pierwsze wydanie, mam nadzieje 瞠 b璠 nast瘼ne, ewentualnie poprawione lub uzupe軟ione.
pozdrawiam s這necznie Radek
23.11.2013 10:42
przemek
Cze嗆 Radku! Ja te si ciesz, 瞠 katalog j璠rzejowskich zbior闚 wreszcie si ukaza. Taki te jest wyd德i瘯 mojej opinii.
A 瞠 pisz te o niuansach? To jest w豉郾ie rola recenzenta: wypunktowa wszystkie dostrze穎ne pomy趾i i niedoci庵ni璚ia, m.in. po to, 瞠by w kolejnym wydaniu ksi捫ka mia豉 szans sta si jeszcze lepsz. Zreszt, tak na marginesie, nie chodzi tylko o b豉hostki. Kilka uwag jest powa積iejszego kalibru (np. kwestii niew豉軼iwego nazewnictwa, czy odwrotnie zamontowanej wskaz闚ki w zegarze s這necznym – chyba raczej nie mo積a zaliczy do niuans闚).
Pozdrawiam!
Chcesz skomentowa ten artyku b康 do陰czy do trwaj帷ej dyskusji?
Wejd na Forum i podziel si z nami swoimi przemy郵eniami i wra瞠niami.