Darek Oczki ››› Awangarda w s逝瘺ie gnomoniki

Anachroniczny czasomierz w Zachodniej Australii

1 grudnia 2013, godz. 11:21
 
Na mi璠zynarodowej li軼ie dyskusyjnej po鈍i璚onej zegarom s這necznym przeczyta貫m wczoraj wiadomo嗆 o tegorocznej realizacji nowego zegara s這necznego na Uniwersytecie Zachodniej Australii (The Univesity of Western Australia – UWA) w Perth. Zegar powsta na zachodniej 軼ianie budynku Klubu Uniwersyteckiego (The University Club). Jest to unikatowy czasomierz wskazuj帷y liczb godzin pozosta造ch do zachodu s這鎍a, kt鏎y wkomponowano w przepi瘯n, wielobarwn szklan mozaik zaprojektowan przez artyst, Shauna Tana, absolwenta UWA i autora wielu abstrakcyjnych grafik.
W naszej szeroko軼i geograficznej raczej niewiele m闚i si o zegarach s這necznych dla po逝dniowej p馧kuli ziemskiej, a co za tym idzie o zasadach geografii, kt鏎ymi rz康zi si 鈍iat oddzielony od naszego r闚nikiem. Ogromna wi瘯szo嗆 zamieszkanych l康闚 znajduje si na p馧noc od r闚nika, tote zaledwie na ma造m procencie kontynent闚 obowi您uj zasady odwrotne do tych, kt鏎e znamy. Wi瘯sza cz窷 tamtej p馧kuli to oceany, do s御iedniego kraju trzeba lecie samolotem lub p造n望 statkiem, a s這鎍e w po逝dnie staje na p馧nocy, za swoj dzienn drog rozpoczyna po przeciwnej stronie ni u nas. To wszystko sprawia, 瞠 w Australii cz這wiek czuje si naprawd wyj徠kowo.
W dniach zr闚nania dnia z noc cie gnomonu porusza si po linii r闚nonocnej.Przygotowania do wykonania zegara trwa造 kilka lat, w kt鏎ym to czasie opracowany zosta dzia豉j帷y model instrumentu, znaleziono najlepiej pasuj帷 do tej koncepcji 軼ian na uniwersyteckim kampusie, przedstawiono arty軼ie wykres g堯wnych linii. Shaun Tan zobaczywszy projekt techniczny mia bardzo ciekawe skojarzenia – linie przesile s這necznych uk豉da造 si w jego oczach w obraz autostrady zmierzaj帷ej a do horyzontu. Dorysowa zatem najpierw horyzont i zachodz帷e za nim s這鎍e, a wtedy wyobra幡ia artysty dorobi豉 wszystkie inne szczeg馧y. P騧niej zesp馧 rzemie郵nik闚 zamieni projekt w ogromn mozaik (4,5m x 8,0m) u這穎n z malutkich szklanych kostek, kt鏎e sprowadzono a z Wenecji, gdzie wytwarzane s przez topienie szk豉 w temperaturze 1500. Na koniec ca這嗆 zainstalowano w segmentach na 軼ianie, na kt鏎ej wcze郾iej po這穎no podk豉d gwarantuj帷y bezpieczne przetrwanie zegara przez wiele lat, co jest niezwykle wa積e, gdy wszystkie sk豉dowe zegara wa膨 w sumie niemal ton.
Zegar s這neczny w UWA w Perth jest bardzo wyj徠kowy, poniewa wskazuje godziny pozosta貫 do zachodu s這鎍a. Znane nam zegary s這neczne zazwyczaj pokazuj czas astronomiczny z kulminacj s這鎍a w chwili po逝dnia lub liczony od wschodu czy zachodu s這鎍a. Istnieje zatem silny zwi您ek takiego czasu z czasem urz璠owym i dlatego te przechodnie cz瘰to por闚nuj wskazania s這necznika z w豉snymi zegarkami. W UMA nikt nigdy nie b璠zie czyni podobnych por闚na, a czas pozosta造 do zachodu s這鎍a jest bardzo interesuj帷 warto軼i. Nie ma te potrzeby instalowania tablicy informacyjnej wyja郾iaj帷ej jak przelicza odczytany czas s這neczny na 鈔edni i strefowy. Obok gnomonu widnieje napis wyra幡ie informuj帷y, 瞠 zegar mierzy czas do zachodu s這鎍a (Hours to sunset). W pierwszej chwili nieco zdumiewa to, 瞠 na tarczy zegara widnieje tylko 5 godzin, ale wzi患szy pod uwag fakt, 瞠 zainstalowano go na 軼ianie zachodniej oraz blisko嗆 lokalizacji do r闚nika, rzeczywi軼ie tylko tyle godzin s這鎍e o鈍ietla to miejsce.
Instalowanie gnomonu – ostatni etap monta簑 zegara na 軼ianie.Jestem pod ogromnym wra瞠niem takiej koncepcji pomiaru czasu oraz entuzjazmu ludzi zaanga穎wanych w budow tego zegara. Na stronie internetowej projektu zamieszczono kilka ciekawie zrealizowanych film闚 dokumentuj帷ych wszystkie prace i trzeba powiedzie, 瞠 wszyscy doskonale wiedzieli co robi i co wi璚ej kochaj to co robi. Budzi to tym wi瘯szy szacunek, 瞠 gdyby spr鏏owa w wyobra幡i osadzi tak realizacj w naszych warunkach, to niemal nie da si uwierzy w sukces. Na twarzach os鏏 odwiedzaj帷ych zegar w UWA wida podziw i zachwyt koncepcj – czy to plastyczn, czy naukow. Tam realizatorzy projektu martwili si wy陰cznie o to, czy zainstalowany zegar b璠zie poprawnie dzia豉.
Natomiast w naszej szeroko軼i geograficznej nie ma publicznego projektu, kt鏎ego nie dotyka jaka forma krytyki – czy to za form, tre嗆, czy spos鏏 wykorzystania publicznych pieni璠zy. Zazwyczaj od razu pojawiaj si malkontenci kwestionuj帷y gospodarno嗆, artyzm lub nauk. Jedni zatem zastanawiaj si "czy zegar s這neczny to dobry pomnik na dawnym cmentarzu?", inni "czy to dobrze, 瞠 stoi w豉郾ie tutaj?", a jeszcze inni "dlaczego postawiono go w cieniu?" W Perth nie by這 takich rozwa瘸 – by mo瞠 dlatego, 瞠 tam wykorzystano prywatne pieni康ze, a nie publiczne.
Dzi do zegara w Perth przyje盥瘸j wycieczki by zrobi sobie z nim zdj璚ie, a uczniowie okolicznych szk馧 odbywaj tu lekcje geografii.Chcia豚ym, 瞠by kiedy w Polsce znalaz造 si fundusze na podobne projekty, a jest to przecie ogromne pole do popisu dla artyst闚, kt鏎ych u nas nie brakuje. W moim odczuciu zegar s這neczny w Perth pokazuje jak wielki potencja drzemie w po陰czeniu sztuki z nauk – artystycznej koncepcji plastycznej z dobrze zaprojektowanym wykresem linii godzinowych dla okre郵onej lokalizacji – co w ostatniej fazie jest 陰czone przez doskona造ch rzemie郵nik闚 realizuj帷ych projekt. Mo瞠 kiedy dane nam b璠zie to zobaczy. Tak czy inaczej uwa瘸m, 瞠 warto zastanowi si nad pomys貫m Australijczyk闚 i wykorzysta t w豉郾ie koncepcj odmierzania czasu na kt鏎ym z polskich zegar闚 s這necznych.
© Prawa autorskie do zdj耩 nale膨 do ich odpowiednich autor闚.
© All images are copyright their respective owners.
© 2013 by GNOMONIKA.pl
Autor: Darek Oczki
liczba wizyt: 1535 | ocena: 5,00 (g這s闚: 2) | komentarze: 2
Przypisy
  • Strona projektu Hours to Sunset: http://hourstosunset.com/
  • Strona University of Western Australia: http://www.news.uwa.edu.au/201302055408/arts-and-culture/new-shaun-tan-sundial-marks-100-years-uwa
Komentarze z Forum
02.12.2013 10:19
przemek
Mnie te podoba si ten zegar i spos鏏, w jaki 陰czy nauk, (gnomonik), ze sztuk – naprawd du瘸 klasa.
Bliska jest mi te idea, aby zegar s這neczny niekoniecznie konkurowa ze wsp馧czesnymi zegarkami. Ten s這necznik wr璚z prowokuje do my郵enia.
Fajnie Darku, 瞠 odkry貫 go dla nas na Gnomonice i tylko szkoda, 瞠 do Perth jest tak daleko.
06.12.2013 04:59
Dharani
Ca趾iem niedawno odby貫m z Markiem Szymoch kr鏒k dysput na temat precyzji owego zegarka. Wed逝g Marka zegar nie uwzgl璠nia zmian w ekliptyce, a tym samym nie pokazuje rzeczywistej ilo軼i godzin do zachodu s這鎍a. Well, nie wgryza貫m si tak dok豉dnie w godziny typu w這skiego, a to na nich w豉郾ie opiera si konstrukcja tego czasomierza, zatem nie b璠 udawa wszechwiedz帷ego. Zastanawia mnie tylko fakt, 瞠 nikt na grupie mailingowej nie zakwestionowa tej konstrukcji, a wszystkie strony i poradniki dotycz帷e takich zegark闚 pokazuj je dok豉dnie tak, jak zrobili Australijczycy.
Chcesz skomentowa ten artyku b康 do陰czy do trwaj帷ej dyskusji?
Wejd na Forum i podziel si z nami swoimi przemy郵eniami i wra瞠niami.