Darek Oczki ››› S?onecznikowe ?owy w Italii
Aiello del Friuli – miasto zegarów s?onecznych
11 wrze¶nia 2015, godz. 20:44
Dziedziniec muzeum w Aiello del Friuli. Zobaczy? na nim mo?na ponad 20 ró?nego typu zegarów s?onecznych.
W Europie znanych jest przynajmniej kilka miejscowo?ci szczyc?cych si? mianem miasta (b?d? wioski) zegarów s?onecznych. Niew?tpliwie nale?y tu wymieni? Saint-Véran we Francji, Saluzzo i Bellino w Piedmoncie (W?ochy), Röttingen i Gernsbach w Niemczech, czy nawet nasz J?drzejów, który co prawda oficjalnie owego statusu nie posiada, ale trzeba przyj??, ?e za takie uchodzi. Do grupy tej nale?y te? miasteczko Aiello del Friuli le??ce w regionie Udine w Italii, które w kategorii liczebno?ci s?oneczników deklasuje wszystkich konkurentów. Wakacyjna podró? do W?och pozwoli?a nam pozna? Aiello i potwierdzi? jego pozycj? lidera w niniejszym rankingu. Znajduj?ce si? tam zegary s?oneczne charakteryzuj? si? zarówno urokiem kompozycji, pomys?owo?ci? konstrukcji, jak i niezwyk?? precyzj? dzia?ania.
Gdyby na chwil? zapomnie? o zegarach, to samo Aiello del Friuli jest zupe?nie zwyczajnym niewielkim miastem, które niczym nie odró?nia si? od setek innych – jest wr?cz ma?o interesuj?ce je?li chodzi o architektur? i po?o?enie i wyra?nie blednie w porównaniu cho?by ze wspomnianym francuskim Saint-Véran. To dopiero liczba i ró?norodno?? s?oneczników sprawia, ?e miejsce to staje si? rajem dla pasjonatów s?onecznego czasu. Kto? m?dry uczyni? z tego wielki walor i to, co pospolite zamieni? w jedyne w swoim rodzaju.
Od pi?tnastu lat w Aiello odbywa si? ?wi?to pod nazw? Festa della Meridiane. Zje?d?aj? tam wtedy pasjonaci z ca?ej Italii, odbywaj? si? rozmaite prezentacje, targi i spacery oraz doroczny konkurs, w ramach którego oceniane s? nowe zegary. Zwykle jest to 4-5 nowych s?oneczników. Matematyka mówi wszystko – tylko w ci?gu owych 15 lat w Aiello powsta?o przynajmniej 60 nowych zegarów s?onecznych, za? w sumie na dzie? dzisiejszy naliczy? tam mo?na sporo ponad 100. W miejscowym muzeum dost?pne s? ulotki propaguj?ce temat. Pierwsza omawia podstawowe zagadnienia zwi?zane z gnomonik?, histori? pomiaru czasu i typami s?onecznych czasomierzy. Jednocze?nie jest tam te? mowa o Pesariis, niejako bli?niaczej miejscowo?ci le??cej na dalekiej pó?nocy kraju, która z kolei szczyci si? zegarami mechanicznymi. Druga ulotka to rodzaj katalogu miejscowych s?oneczników, po??czonego z planem miasta dziel?cym je na dzielnice. Podzia? ten jest nieco sztuczny, jednak bez w?tpienia u?atwia tropienie zegarów.
W urz?dzie miasta znajduje si? centrum informacji gnomonicznej, jednak nie uda?o nam si? dowiedzie? czego dok?adnie dotyczy owa edukacja. Dla turystów zagranicznych jest dobra wiadomo?? – znajomo?? j?zyka jest w Aiello zbyteczna. Wystarczy podej?? do ogrodzenia prywatnego budynku ozdobionego zegarem i w?a?cicielowi powiedzie? "La meridiana", czyli "zegar s?oneczny" (o ile w ogóle zainteresuje si? wycelowanym w jego stron? obiektywem). Mieszka?cy s? ?yczliwi i dumni ze swoich zegarów, gotowi s? wr?cz usun?? zb?dne sprz?ty z podwórka, by nic nie za?mieca?o kadru. O wadze jak? dla tamtejszych ludzi maj? zegary s?oneczne ?wiadczy fakt umieszczania na nich w?asnych sentencji, cytatów i m?dro?ci. Cz?sto te? oprawa graficzna nawi?zuje do zaj??, zami?owa? i profesji w?a?cicieli – na przyk?ad nad piekarni? wisi zegar ze scen? pieczenia chleba, a na domu muzyka wida? skrzypce, pianino i nuty splecione z liniami godzin.
W mie?cie bardzo popularne s? zegary typu zupe?nie u nas nieznanego – to czasomierze umieszczane na ?cianach pó?nocnych, ale wskazuj?cych godziny po?udniowe. Sztuczka ta mo?liwa jest dzi?ki zastosowaniu niewielkich zwierciade? wystawionych ponad dachy budynków. Tego rodzaju rozwi?zanie jest charakterystyczne dla Italii, gdy? to w?a?nie st?d pochodzi? Emmanuel Maignan, XVII-wieczny uczony, który opracowa? metod? tworzenia zegarów wykorzystuj?cych zasad? odbicia ?wiat?a s?onecznego. Z tego wzgl?du szukaj?c w Aiello kolejnego s?onecznika trzeba ogl?da? dos?ownie wszystkie ?ciany budynków, bo tam czasomierze mog? skrywa? si? na dos?ownie ka?dej ?cianie i powierzchni.
O fachowo?ci wykonania w?oskich zegarów ?wiadczy fakt, ?e poza zwyczajowymi liniami godzinowymi, kalendarzami i analemmami, wi?kszo?? tamtejszych zegarów jako gnomonem pos?uguje si? nie tyle pr?tem czy kawa?kiem blachy, lecz pojedyncz? plamk? ?wiat?a s?onecznego przechodz?c? przez odpowiednio ustawiony otwór w gnomonie. Nagromadzenie s?oneczników w Aiello jest tak du?e, ?e staj?c w pewnych miejscach zobaczy? mo?na nie jeden, nie dwa, ale niekiedy nawet pi?? zegarów na raz.
Opowiadaj?c o Aiello del Friuli nie mo?na pomin?? pewnego miejsca. Jest nim tamtejsze muzeum, którego nazw? nale?y chyba przet?umaczy? jako Muzeum Kultury Ch?opskiej (lub Wiejskiej). Samo w sobie atrakcji dla nas oczywi?cie nie stanowi, ale wa?ny tam jest fakt, ?e na jego dziedzi?cu umieszczono ju? ponad 20 ró?nych zegarów s?onecznych (a wci?? ich przybywa) odzwierciedlaj?cych metody pomiaru czasu znane w ró?nych kulturach jeszcze od staro?ytno?ci. Wida? tam zatem zegary antyczne i arabskie, godziny kanoniczne, w?oskie i babilo?skie, s? kalendarze, analemmy, miejscowe po?udniki i oczywi?cie wielka tablica równania czasu. Stoj?c tam nie wiadomo, w któr? stron? zwróci? oczy. Wa?ne jednak jest to, ?e w chwili po?udnia wszystkie tarcze widz?ce wtedy s?o?ce niezawodnie wskazuj? dok?adnie t? sam? godzin?. Dzi?ki temu na na kilku zegarach jednocze?nie obserwowali?my moment przej?cia cienia przez lini? po?udnikow?.
Wracaj?c z tej podró?y do naszego kraju uzbroi? si? nale?y w ogromne zasoby tolerancji i cierpliwo?ci – ko?czy si? bowiem pi?kno ??czone z naukow? precyzj?. By? mo?e jednak J?drzejów jako miasto skorzysta z przedstawionego pomys?u i zaanga?uje europejskie fundusze w poprawienie wizerunku miasta – to zagwarantuje nie tylko atrakcje turystyczne, ale tak?e daleko id?c? estetyk? ka?dego budynku ze s?onecznym zegarem. Nie trzeba chyba dodawa?, ?e lokalni arty?ci we wspó?pracy z rodzimymi specjalistami od gnomoniki mog? razem znale?? wiele zaj?cia i tym samym przys?u?y? si? urokowi miasta i regionu.
© 2015 by GNOMONIKA.pl
Autor: Darek Oczki
Przypisy
Galeria
Seria: Zegary s?oneczne Italii
Komentarze z Forum
Bardzo fajne to miejsce i intersuj?ca relacja.
Ciekaw jestem, kto kryje si? za fenomenem Aiello del Friuli. Czy grupa kilku mi?o?ników, czy tylko jedna osoba? I od kiedy zacze?? si? przygoda miasteczka ze s?onecznikami?
Wydaje mi si?, ?e tajemnic? sukcesu Aiello del Friuli, jest chyba umiej?tno?? zara?enia pasj? mieszka?ców i przekonanie decycentów, ?e warto zainwestowa? i zaanga?owa? si? w takie dzia?ania – to w?a?nie mo?e by? recepta dla J?drzejowa.
Tak, to interesuj?ce pytania, jednak niestety nie znam na nie odpowiedzi. Tradycja festynów trwa ju? ?adnych kilkana?cie lat. Z tego co wiem, to raczej nie ma szans na to, by J?drzejów podchwyci? ten w?tek. Szkoda, szkoda.
Chcesz skomentowaæ ten artyku³ b±d¼ do³±czyæ do trwaj±cej dyskusji?
Wejd¼ na
Forum i podziel siê z nami swoimi przemy¶leniami i wra¿eniami.
Gdyby na chwil? zapomnie? o zegarach, to samo Aiello del Friuli jest zupe?nie zwyczajnym niewielkim miastem, które niczym nie odró?nia si? od setek innych – jest wr?cz ma?o interesuj?ce je?li chodzi o architektur? i po?o?enie i wyra?nie blednie w porównaniu cho?by ze wspomnianym francuskim Saint-Véran. To dopiero liczba i ró?norodno?? s?oneczników sprawia, ?e miejsce to staje si? rajem dla pasjonatów s?onecznego czasu. Kto? m?dry uczyni? z tego wielki walor i to, co pospolite zamieni? w jedyne w swoim rodzaju.
Od pi?tnastu lat w Aiello odbywa si? ?wi?to pod nazw? Festa della Meridiane. Zje?d?aj? tam wtedy pasjonaci z ca?ej Italii, odbywaj? si? rozmaite prezentacje, targi i spacery oraz doroczny konkurs, w ramach którego oceniane s? nowe zegary. Zwykle jest to 4-5 nowych s?oneczników. Matematyka mówi wszystko – tylko w ci?gu owych 15 lat w Aiello powsta?o przynajmniej 60 nowych zegarów s?onecznych, za? w sumie na dzie? dzisiejszy naliczy? tam mo?na sporo ponad 100. W miejscowym muzeum dost?pne s? ulotki propaguj?ce temat. Pierwsza omawia podstawowe zagadnienia zwi?zane z gnomonik?, histori? pomiaru czasu i typami s?onecznych czasomierzy. Jednocze?nie jest tam te? mowa o Pesariis, niejako bli?niaczej miejscowo?ci le??cej na dalekiej pó?nocy kraju, która z kolei szczyci si? zegarami mechanicznymi. Druga ulotka to rodzaj katalogu miejscowych s?oneczników, po??czonego z planem miasta dziel?cym je na dzielnice. Podzia? ten jest nieco sztuczny, jednak bez w?tpienia u?atwia tropienie zegarów.
W urz?dzie miasta znajduje si? centrum informacji gnomonicznej, jednak nie uda?o nam si? dowiedzie? czego dok?adnie dotyczy owa edukacja. Dla turystów zagranicznych jest dobra wiadomo?? – znajomo?? j?zyka jest w Aiello zbyteczna. Wystarczy podej?? do ogrodzenia prywatnego budynku ozdobionego zegarem i w?a?cicielowi powiedzie? "La meridiana", czyli "zegar s?oneczny" (o ile w ogóle zainteresuje si? wycelowanym w jego stron? obiektywem). Mieszka?cy s? ?yczliwi i dumni ze swoich zegarów, gotowi s? wr?cz usun?? zb?dne sprz?ty z podwórka, by nic nie za?mieca?o kadru. O wadze jak? dla tamtejszych ludzi maj? zegary s?oneczne ?wiadczy fakt umieszczania na nich w?asnych sentencji, cytatów i m?dro?ci. Cz?sto te? oprawa graficzna nawi?zuje do zaj??, zami?owa? i profesji w?a?cicieli – na przyk?ad nad piekarni? wisi zegar ze scen? pieczenia chleba, a na domu muzyka wida? skrzypce, pianino i nuty splecione z liniami godzin.
W mie?cie bardzo popularne s? zegary typu zupe?nie u nas nieznanego – to czasomierze umieszczane na ?cianach pó?nocnych, ale wskazuj?cych godziny po?udniowe. Sztuczka ta mo?liwa jest dzi?ki zastosowaniu niewielkich zwierciade? wystawionych ponad dachy budynków. Tego rodzaju rozwi?zanie jest charakterystyczne dla Italii, gdy? to w?a?nie st?d pochodzi? Emmanuel Maignan, XVII-wieczny uczony, który opracowa? metod? tworzenia zegarów wykorzystuj?cych zasad? odbicia ?wiat?a s?onecznego. Z tego wzgl?du szukaj?c w Aiello kolejnego s?onecznika trzeba ogl?da? dos?ownie wszystkie ?ciany budynków, bo tam czasomierze mog? skrywa? si? na dos?ownie ka?dej ?cianie i powierzchni.
O fachowo?ci wykonania w?oskich zegarów ?wiadczy fakt, ?e poza zwyczajowymi liniami godzinowymi, kalendarzami i analemmami, wi?kszo?? tamtejszych zegarów jako gnomonem pos?uguje si? nie tyle pr?tem czy kawa?kiem blachy, lecz pojedyncz? plamk? ?wiat?a s?onecznego przechodz?c? przez odpowiednio ustawiony otwór w gnomonie. Nagromadzenie s?oneczników w Aiello jest tak du?e, ?e staj?c w pewnych miejscach zobaczy? mo?na nie jeden, nie dwa, ale niekiedy nawet pi?? zegarów na raz.
Opowiadaj?c o Aiello del Friuli nie mo?na pomin?? pewnego miejsca. Jest nim tamtejsze muzeum, którego nazw? nale?y chyba przet?umaczy? jako Muzeum Kultury Ch?opskiej (lub Wiejskiej). Samo w sobie atrakcji dla nas oczywi?cie nie stanowi, ale wa?ny tam jest fakt, ?e na jego dziedzi?cu umieszczono ju? ponad 20 ró?nych zegarów s?onecznych (a wci?? ich przybywa) odzwierciedlaj?cych metody pomiaru czasu znane w ró?nych kulturach jeszcze od staro?ytno?ci. Wida? tam zatem zegary antyczne i arabskie, godziny kanoniczne, w?oskie i babilo?skie, s? kalendarze, analemmy, miejscowe po?udniki i oczywi?cie wielka tablica równania czasu. Stoj?c tam nie wiadomo, w któr? stron? zwróci? oczy. Wa?ne jednak jest to, ?e w chwili po?udnia wszystkie tarcze widz?ce wtedy s?o?ce niezawodnie wskazuj? dok?adnie t? sam? godzin?. Dzi?ki temu na na kilku zegarach jednocze?nie obserwowali?my moment przej?cia cienia przez lini? po?udnikow?.
Wracaj?c z tej podró?y do naszego kraju uzbroi? si? nale?y w ogromne zasoby tolerancji i cierpliwo?ci – ko?czy si? bowiem pi?kno ??czone z naukow? precyzj?. By? mo?e jednak J?drzejów jako miasto skorzysta z przedstawionego pomys?u i zaanga?uje europejskie fundusze w poprawienie wizerunku miasta – to zagwarantuje nie tylko atrakcje turystyczne, ale tak?e daleko id?c? estetyk? ka?dego budynku ze s?onecznym zegarem. Nie trzeba chyba dodawa?, ?e lokalni arty?ci we wspó?pracy z rodzimymi specjalistami od gnomoniki mog? razem znale?? wiele zaj?cia i tym samym przys?u?y? si? urokowi miasta i regionu.
