Kraków

Kampus Uniwersytetu Jagiellońskiego

woj. małopolskie, gmina Kraków, powiat Kraków
Pomóż tworzyć Katalog polskich słoneczników
Zegar został już sfotografowany, a jego opis jest w opracowaniu. Jeśli posiadasz brakujące dane, rzadkie fotografie bądź znasz ciekawe fakty dotyczące tego zegara, to bardzo prosimy o przesłanie ich pod adres info@gnomonika.pl – pomożesz w ten sposób zebrać materiał do kompletnej prezentacji, a także w ten sposób uchronisz przed zapomnieniem bardzo cenne informacje.
Z góry dziękujemy za wszelką pomoc.
liczba wizyt: 771 | ocena: brak | komentarze: brak
Galeria
Książki wspominające o tym zegarze



Zegar słoneczny na terenie Kampusu 600-lecia Odnowienia Uniwersytetu Jagiellońskiego (13)
autor: January Weiner
wydawca: Uniwersytet Jagielloński
rok: 2007 wyd.: 1 (Kraków)
stron: 16
język: polski
Chcesz skomentować ten zegar bądź dołączyć do trwającej dyskusji?
Wejdź na Forum i podziel się z nami swoimi przemyśleniami i wrażeniami.
Na ten temat w internecie
Zegar słoneczny
"Zegar słoneczny na Kampusie 600-lecia Odnowienia Uniwersytetu Jagiellońskiego
Idea zegara słonecznego symbolizuje spotkanie cywilizacji i przyrody; jest to symbol ludzkiej przemyślności ? której najdoskonalszym przejawem jest nauka ? ale jednocześnie symbol głębokiego uzależnienia ludzkości od praw przyrody i naturalnego środowiska. Tym środowiskiem jest biosfera Ziemi, jednej z planet Układu Słonecznego. Przy zegarze słonecznym zbiegają się nauki ścisłe i przyrodnicze, historia i kultura, a więc to, co stanowi kwintesencję idei Uniwersytetu. Zegar słoneczny doskonale pasuje do tego centralnego miejsca na nowym Kampusie Uniwersytetu Jagiellońskiego, wokół którego uprawiane są nauki biologiczne i nauki o środowisku.
Plany budowy nowego kampusu uniwersyteckiego dla nauk przyrodniczych i ścisłych istniały od dawna, ale dopiero w latach 1995-97 r udało się pozyskać odpowiednie tereny w rejonie osiedla Ruczaj i otrzymać gwarancje funduszy rządowych dzięki uchwale Sejmu RP przyjętej z okazji przygotowań do 600-lecia odnowienia Akademii Krakowskiej. Pierwszy niewielki dwukondygnacjowy budynek nowego kampusu to Centrum Badań Przyrodniczych przy ulicy Gronostajowej 3 oddany do użytkowania w czerwcu 1999 r. Dwa lata później, w najbliższym sąsiedztwie Centrum – przy ul. Gronostajowej 7, powstało zachodnie skrzydło Kompleksu Nauk Biologicznych, do którego we wrześniu 2001 r przeniósł się Instytut Biologii Molekularnej i Biotechnologii UJ (obecnie Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii UJ). Wschodnie skrzydło Kompleksu, ukończone w 2004 r, mieści Instytut Nauk o Środowisku oraz Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi UJ. Obszerny dziedziniec między skrzydłami Kompleksu stanowi zielony teren rekreacyjny, dla którego charakterystycznym akcentem stał się zegar słoneczny zaprojektowany z rozmachem przez architekta Stanisława Deńko, Dyrektora Studium Architektonicznego "Wizja" w Krakowie. Budowa zegara stała się możliwa dzięki hojności rozproszonej po świecie Rodziny Sulimirskich ? potomków Tadeusza Sulimirskiego, profesora archeologii UJ i rektora Polskiego Uniwersytetu na Obczyźnie (PUNO).
Piękno każdego zegara słonecznego wynika z połączenia prostoty jego konstrukcji i złożoności zjawisk przyrody, które wyraża. Zegar słoneczny pobudza wyobraźnię, każąc myśleć o historii odkryć naukowych, o postępie cywilizacji, ale także o wiecznie tym samym problemie uciekającego czasu; przypomina o dawnych podróżach i odkrywcach, których przyrządy nawigacyjne były bliskimi krewnymi zegara słonecznego; przywodzi na myśl najsławniejszego ze studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego ? Mikołaja Kopernika, nawiązuje do tradycji uniwersyteckiej astronomii i zabytkowych instrumentów, w tym zegarów słonecznych niezwykłej wartości, od ponad 500 lat przechowywanych w Collegium Maius.
Zegar słoneczny na Kampusie 600-lecia Odnowienia Uniwersytetu Jagiellońskiego jest zegarem horyzontalnym (z poziomą tarczą). Gnomon ("wskazówka") jest ustawiony dokładnie równolegle do osi obrotu kuli ziemskiej, a zatem jest skierowany na północ i nachylony do płaszczyzny horyzontalnej pod kątem 50 stopni (taka jest właśnie szerokość geograficzna Krakowa). Zegar wskazuje prawdziwy miejscowy czas słoneczny ? to znaczy, że cień rzucany przez gnomon wskazuje godzinę 12 (południe) dokładnie wtedy, gdy słońce stoi najwyżej nad Kampusem UJ.
Prawdziwy, miejscowy czas słoneczny różni się od tego, który odczytujemy na naszych zegarkach: one wskazują umowny czas średni. Na czym polega różnica? Czas lokalny jest zależny od długości geograficznej, skoro Ziemia wykonuje pełny obrót (360?) w ciągu 24 godzin, to każde przesunięcie o 15? długości geograficznej oznacza zmianę czasu lokalnego o 1 godzinę. A zatem, kiedy w Krakowie jest dokładnie godzina 12.00, to w Tarnowie jest już 4 minuty po dwunastej, a w Katowicach ? dopiero za 4 minuty dwunasta. Z powodów praktycznych posługujemy się umownym czasem strefowym. W całej Europie (od Lizbony po naszą wschodnią granicę) rozciąga się jedna strefa czasowa i wszędzie obowiązuje ten sam czas środkowoeuropejski, który odpowiada dokładnie lokalnemu czasowi astronomicznemu na długości geograficznej 15?E (południk ten przechodzi blisko naszej zachodniej granicy, m.in. przez Zgorzelec). Kraków leży na południku 20?E, a więc prawdziwe południe w Krakowie przypada o 20 minut wcześniej niż w Zgorzelcu, o tyle właśnie prawdziwy czas wskazywany przez zegar słoneczny "spieszy" (średnio!) w stosunku do umownego czasu strefowego na naszych zegarkach.
Lokalny czas prawdziwy różni się od czasu "zegarkowego" jeszcze z innego powodu: czas astronomiczny biegnie niejednostajnie, dlatego że czas jaki upływa od jednego południa do następnego jest wypadkową jednostajnego obrotu Ziemi wokół osi, i niejednostajnego ruchu po eliptycznej orbicie wokół Słońca. Zależnie od pory roku czas trwania doby słonecznej jest raz nieco krótszy, a raz nieco dłuższy niż średnia roczna. Dla wygody, na co dzień posługujemy się właśnie czasem uśrednionym, który od stycznia do marca i od czerwca do lipca wyprzedza czas słoneczny o 0 ? do 15 minut, a w kwietniu i maju, oraz od września do grudnia pozostaje za nim w tyle o 0 do 17 minut. Cztery razy do roku czas wskazywany przez cień rzucany przez gnomon dokładnie odpowiada czasowi umownemu z naszych zegarków, np. w r. 2006 były to daty: 16 kwietnia, 11 czerwca, 1 września i 26 grudnia. Dodatkowo, nasz czas zegarkowy przestawiamy dwa razy w roku (w ostatnią niedzielę marca i ostatnią niedzielę października), na "czas letni" (przyspieszając o 1 godzinę) i "zimowy" ? zgodny z konwencją czasów strefowych."