Darek Oczki ››› Wa積e wydarzenie dla polskiej kultury

Polski zegar s這neczny w Greenwich

21 pa寮ziernika 2012, godz. 22:37
Aktualizacja: 21 listopada 2012, godz. 16:17
Nasi starsi koledzy z British Sundial Society przygotowali dla nas wszystkich – a mam tu na my郵i zar闚no mi這郾ik闚 zegar闚 s這necznych, pasjonat闚 historii nauki, jak i propagator闚 polskiej kultury – nie byle jak niespodziank. Zaledwie kilka dni temu (10.10.2012) w Greenwich odby豉 si ceremonia ods這ni璚ia rekonstrukcji zegara s這necznego zaprojektowanego w latach 60. przez Tadeusza Przypkowskiego z J璠rzejowa. W imprezie wzi窸o udzia troje przedstawicieli naszego kraju specjalnie na t okazj zaproszonych przez Royal Museums Greenwich.
Przed mniej wi璚ej rokiem na Gnomonice pojawi豉 si seria artyku堯w autorstwa Christophera Daniela z BSS, kt鏎y wspomina swoje zetkni璚ie z Przypkowskim. Mia這 to miejsce ponad 40 lat temu i wi您a這 si z projektem siedmiu zegar闚 s這necznych dla budynku Flamsteeda przy Royal Observatory w Greenwich. Zegary zosta造 wtedy wykonane, jednak瞠 nie jak planowa Przypkowski z marmuru, lecz z drewna. Co by這 豉twe do przewidzenia s造nna angielska pogoda do嗆 szybko si z nimi rozprawi豉. W ostatnim artykule z tej serii Daniel opisywa projekt rekonstrukcji jednego z tych zegar闚, na kt鏎y to cel BSS prowadzi這 zbi鏎k funduszy. Pr鏏owali鄉y pom鏂 w tej akcji rozsy豉j帷 informacje o projekcie do du篡ch polskich fundacji, organizacji oraz instytucji promuj帷ych nasz kultur za granic. Niestety z do嗆 mizernym skutkiem.
S造nne londy雟kie pi皻rowe autobusyOto wi璚 polski zegar s這neczny ponownie zawis na budynku stoj帷ym w miejscu najwa積iejszym dla dzisiejszej geografii 鈍iata – na zerowym po逝dniku, od kt鏎ego liczone s strefy czasowe i tym samym czas 鈔edni dla ca貫go globu. To wa積a chwila dla polskiej kultury i nauki. Od pierwowzoru tego zegara rozpocz窸a si dla Christophera Daniela przygoda z gnomonik, a dzi poprzez jego rekonstrukcj zwracany jest uk這n w kierunku Polski i rodziny Przypkowskich. Zegar ten jest bowiem ho責em z這穎nym wielkiemu uczonemu, specjali軼ie i cz這wiekowi o og鏊no鈍iatowym autorytecie. W po鈔edni spos鏏 Przypkowski po這篡 podwaliny pod za這瞠nie British Sundial Society, gdy zara穎ny od niego gnomoniczn pasj Daniel znalaz si p騧niej w鈔鏚 czw鏎ki za這篡cieli tego stowarzyszenia.
Autor z Rafa貫m Zaczkowskim z Muzeum im. Przypkowskich przy zegarze s這necznym na bulwarze nad TamizSama ceremonia ods這ni璚ia zegara by豉 do嗆 skromna, jednak przyci庵n窸a oko這 30 os鏏 zar闚no z BSS, jak i spoza stowarzyszenia. Zegar Przypkowskiego zawis na po逝dniowej 軼ianie g堯wnego budynku Royal Obserwatory i dost瘼ny jest od strony dziedzi鎍a, na kt鏎ym ju stoi niewielki zegar s這neczny typu r闚nikowego. Ceremoni rozpocz掖 Kevin Fewster, dyrektor Royal Museums Greenwich, prezentuj帷 dwie postaci mocno zwi您ane z BSS: Sir Marka Lennox-Boyda oraz oczywi軼ie Chrisophera Daniela. Przybli篡li oni zebranym histori stoj帷 za powstaniem zegara oraz zasad jego dzia豉nia, gdy jest to bardzo szczeg鏊ny typ s這necznika. Zegar tego rodzaju okre郵a si mianem znacznika po逝dnia, gdy pokazuje on tylko jedn godzin w ci庵u dnia – 12.00, a 軼i郵ej to dwie godziny dwunaste: s這neczn (na linii pionowej) i 鈔edni (na analemie). Gnomonem w zegarze jest p造tka w kszta販ie s這鎍a z niewielkim otworkiem w 鈔odku, przez kt鏎y na tarcz pada plamka s這necznego 鈍iat豉. To w豉郾ie ona pokazuje godzin. Dawniej, przed kilkoma wiekami, pod takimi zegarami s這necznymi zbierali si d瞠ntelmeni czekaj帷 a s這鎍e wska瞠 po逝dnie – wtedy mogli ustawi swoje zegarki kieszonkowe.
Zegar sloneczny 'delfiny' – prezent od czlonk闚 British Sundial Society na 50. urodziny Kr鏊owej Anglii, El瘺iety IIMieli鄉y to rzadkie szcz窷cie, 瞠 w豉郾ie w dniu imprezy od samego rana 鈍ieci這 przepi瘯ne s這鎍e i dopiero w okolicach po逝dnia pojawi造 si drobne, pojedyncze chmury, kt鏎e cz窷ciowo zakry造 niebo. Co jednak ciekawe, s這鎍e dok豉dnie we w豉軼iwej chwili da這 sobie rad z zas這n chmur i wszyscy zebrani, przy g這郾ym pomruku zadowolenia, mogli dwukrotnie zaobserwowa dzia豉nie zegara w po逝dnie czasu s這necznego i po逝dnie 鈔ednie. Po prezentacji mia豉 miejsce cz窷 nieco mniej oficjalna, czyli pocz瘰tunek w przemi造m towarzystwie i przy mniej formalnych rozmowach. By豉 to dobra okazja by zacie郾i dotychczasowe znajomo軼i, pozna nowych ludzi i przede wszystkim podzi瘯owa wszystkim zaanga穎wanym w projekt rekonstrukcji zegara za pami耩 o Przypkowskim i tym samym sile polskiej nauki. Najpierw na pomys wpad Douglas Bateman, kt鏎y gdzie przypadkiem zobaczy zegar na zdj璚iu, potem ide zainteresowa豉 si dyrekcja Royal Museums Greenwich, kt鏎 sw wiedz i do鈍iadczeniem wspom鏬 Christopher Daniel. Na koniec artysta rze嬌iarz Ben Jones zmaterializowa zegar w swej pracowni. Oczywi軼ie projekt nie doczeka by si realizacji, gdyby nie znaczne fundusze ofiarowane na ten cel przez wiele os鏏. Wszyscy cz這nkowie British Sundial Society oraz pracownicy Muzeum wyrazili zadowolenie z obecno軼i na ceremonii go軼i z Polski.
Wie瘸 Katedry Westminstre z widocznymi dwoma spo鈔鏚 czterech zegar闚 s這necznych zdobi帷ych jej wszystkie 軼ianyPo imprezie mieli鄉y jeszcze na tyle czasu, by odwiedzi Muzeum w Royal Observatory oraz British Museum, gdzie w鈔鏚 wielu kolekcji ogl康ali鄉y tak瞠 dawne przyrz康y astronomiczne, globusy nieba, zegary s這neczne i astrolabia. Spaceruj帷 po Londynie widzieli鄉y te kilka innych publicznych zegar闚 s這necznych – na bulwarze nad Tamiz, na czterech 軼ianach wie篡 przy Katedrze Westminster, zegar millenijny na terenie kompleksu Greenwich oraz s造nne delfiny przed budynkiem dawnego obserwatorium astronomicznego.
Na koniec pragniemy podzi瘯owa Ambasadzie Polski w Londynie oraz Muzeum im. Przypkowskich w J璠rzejowie za wsparcie, bez kt鏎ego ta wizyta w Greenwich nie dosz豉 by do skutku.
© 2012 by GNOMONIKA.pl
Autor: Darek Oczki
liczba wizyt: 3053 | ocena: 4,67 (g這s闚: 3) | komentarze: 3
Galeria
1 2 3
Seria: Zegary Tadeusza Przypkowskiego w Greenwich
Komentarze z Forum
22.10.2012 10:35
mlose
Fantastycznie !
Pi瘯ny zegar, pi瘯nie uhonorowany autor pierwowzoru.
I 鈍ietna relacja. Gratuluj i zazdroszcz uczestnictwa !
23.10.2012 09:47
Dharani
Tobie Maciek to trzeba jeszcze do tego order powiesi, bo przecie i Ty z tak wielkim zapa貫m rozsy豉貫 maile i chcia貫 zainteresowa polskie fundacje. Z tego co wiem od pracownik闚 muzeum w Greenwich z polskiej strony nie by這 niestety 瘸dnych wk豉d闚, ale jednak my pr鏏owali鄉y. A to przecie by Twoja inicjatywa.
21.11.2012 04:22
Dharani
Przed chwil artyku zosta minimalnie zmieniony – napomniany przed Christophera Daniela z BSS zast徙i貫m s這wo "replika" w豉軼iwym okre郵eniem "rekonstrukcja". Replik (kopi) by to by這 wtedy, gdyby zegar zosta odtworzony idealnie tak samo, jak wygl康a pierwowz鏎. Tu natomiast mamy do czynienia z rekonstrukcj, czyli opart na oryginale nieco od鈍ie穎n koncepcj. Wymiary zegara zosta造 przekalkulowane na nowo na podstawie oryginalnego gnomonu. Je郵i tworzy si replik, to nie mo積a dopisa informacji o pierwotnym tw鏎cy zegara na jego tarczy.
Chcesz skomentowa ten artyku b康 do陰czy do trwaj帷ej dyskusji?
Wejd na Forum i podziel si z nami swoimi przemy郵eniami i wra瞠niami.