Christopher Daniel ››› Zasady gnomoniki w kawa?kach

Zegary s?oneczne Tadeusza Przypkowskiego w Greenwich (cz. 3)

1 pa寮ziernika 2010, godz. 10:48
 
Pod koniec lat 60. ubieg?ego stulecia w Kr鏊ewskim Obserwatorium w Greenwich zrodzi? si? pomys? na budow? serii zegar闚 s?onecznych, kt鏎e mia?y ilustrowa? rozmaite rodzaje linii godzinowych wyst?puj?ce na na?ciennych s?onecznikach Anglii. W?adze zwr鏂i?y si? do dr Tadeusza Przypkowskiego z pro?b? o wykonanie stosownych wylicze? i projekt闚, na podstawie kt鏎ych zegary p?niej wykonano. Przypkowski uchodzi? za ?wiatowego formatu autorytet w temacie gnomoniki i naturalnym by?o, ?eby to w?a?nie jemu owo zadanie zleci?. Trudno dzi? doj?? fakt闚 b?d?cych przyczyn? wykonania zegar闚 z drewna, zamiast – jak zaplanowa? Przypkowski – z marmuru. Wiadomo jednak, ?e po kilku latach drewno uleg?o wp?ywom cz?stej w Anglii deszczowej pogody i ostatecznie wszystkie zosta?y zdj?te, by nigdy ju? nie wr鏂i? na swoje pierwotne miejsca. Przedstawiamy trzeci? i ostatni? cz??? tej niezwyk?ej kolekcji.
W 1969 roku dr Tadeusz Przypkowski z Muzeum im. Przypkowskich w J?drzejowie wykona? projekt wyj?tkowego zegara s?onecznego wskazuj?cego moment po?udnia s?onecznego.

8. MERIDIES MEDIA (znacznik po?udnia)
Po?udnie wed?ug prawdziwego czasu s?onecznego – punkt ?wietlny w?a?nie przekroczy? lini? po?udnika lokalnegoZegar ten wskazuje zar闚no po?udnie prawdziwe – czyli po?udnie wyznaczane przez zegar s?oneczny – kiedy s?o?ce przechodzi przez po?udnik (meridian), jak i moment po?udnia ?redniego, czyli wyznaczanego przez zegary i zegarki mechaniczne. Mo?na tu tak?e pozna? dat? i zobaczy? r闚nanie czasu. Figura zbli?ona do 鏀emki, zwana fachowo analemm? (lub analem?) ?ledzi w ci?gu ca?ego roku warto?ci r闚nania czasu, a rzymskie numery okre?laj? miesi?ce – na przyk?ad IX odnosi si? do wrze?nia. Pocz?tek i koniec ka?dego miesi?ca zaznaczono na tarczy kr鏒kimi uko?nymi liniami, kt鏎e mog? nieco przypomina? podk?ady w torach kolejowych. Owych "podk?ad闚" u?yto dla zast?pienia czerwonych okr?g闚 z oryginalnego projektu, kt鏎e by? mo?e by?y atrakcyjniejsze wizualnie, ale mniej precyzyjne. Pionowa prosta linia biegn?ca przez ?rodek tarczy pokazuje po?udnik lokalny, czyli meridian. Gnomon ma klasyczny kszta?t S?o?ca z otworem a samym ?rodku, przez kt鏎y promienie s?oneczne padaj? na tarcz? zegara.
Po?udnie wed?ug czasu uniwersalnego – punkt ?wietlny w?a?nie widoczny jest na analemie wyznaczaj?cej poprawk? r闚nania czasuAby odczyta? czas z zegara nale?y obserwowa? po?o?enie punktu ?wiat?a w ?rodku cieni gnomonu, kt鏎y przemieszcza si? przez powierzchni? tarczy. W chwili, gdy przekroczy on pionow? lini? po?udnika ma miejsce po?udnie czasu s?onecznego prawdziwego (wskazywanego przez zegary s?oneczne). Kiedy za? punkt ?wietlny przejdzie przez lini? analemy po stronie odpowiadaj?cej dacie (miesi?cowi) obserwacji, w闚czas pokazuje on po?udnie wed?ug czasu zegar闚 mechanicznych (12:00 czasu uniwersalnego lub 13:00 czasu letniego). R?nica pomi?dzy tymi dwoma wskazaniami po?udnia wynika z zastosowania r闚nania czasu. Na zdj?ciach wida? punkt ?wiat?a w okolicach ko?ca listopada. S?o?ce w tym okresie jest bardzo nisko, co w rezultacie daje projekcj? jego pozycji w g鏎nej cz??ci analemy. Na tej samej zasadzie w miesi?cach letnich cie? gnomonu przecina? b?dzie analem? w jej dolnym ko?cu.
Na zdj?ciu pierwszym punkt ?wiat?a wskazuje, ?e S?o?ce przekroczy?o lokalny po?udnik o cztery minuty za wcze?nie, z kolei na zdj?ciu drugim wida? go dok?adnie na analemie (pod koniec listopada – pokazuje to numer XI), co oznacza, ?e wskazywana godzina jest zgodna z po?udniem zegarkowym (12:00 czasu uniwersalnego). Warto?? poprawki r闚nania czasu wynosi wtedy oko?o 13 minut.
© 2010 by GNOMONIKA.pl
Autor: Christopher Daniel | T逝maczenie: Darek Oczki
liczba wizyt: 4125 | ocena: 4,00 (g這s闚: 2) | komentarze: brak
Seria: Zegary Tadeusza Przypkowskiego w Greenwich
Chcesz skomentowa ten artyku b康 do陰czy do trwaj帷ej dyskusji?
Wejd na Forum i podziel si z nami swoimi przemy郵eniami i wra瞠niami.