Christopher Daniel ››› Zasady gnomoniki w kawa趾ach

Zegary s這neczne Tadeusza Przypkowskiego w Greenwich (cz. 3)

1 pa寮ziernika 2010, godz. 10:48
 
Pod koniec lat 60. ubieg貫go stulecia w Kr鏊ewskim Obserwatorium w Greenwich zrodzi si pomys na budow serii zegar闚 s這necznych, kt鏎e mia造 ilustrowa rozmaite rodzaje linii godzinowych wyst瘼uj帷e na na軼iennych s這necznikach Anglii. W豉dze zwr鏂i造 si do dr Tadeusza Przypkowskiego z pro軸 o wykonanie stosownych wylicze i projekt闚, na podstawie kt鏎ych zegary p騧niej wykonano. Przypkowski uchodzi za 鈍iatowego formatu autorytet w temacie gnomoniki i naturalnym by這, 瞠by to w豉郾ie jemu owo zadanie zleci. Trudno dzi doj嗆 fakt闚 b璠帷ych przyczyn wykonania zegar闚 z drewna, zamiast – jak zaplanowa Przypkowski – z marmuru. Wiadomo jednak, 瞠 po kilku latach drewno uleg這 wp造wom cz瘰tej w Anglii deszczowej pogody i ostatecznie wszystkie zosta造 zdj皻e, by nigdy ju nie wr鏂i na swoje pierwotne miejsca. Przedstawiamy trzeci i ostatni cz窷 tej niezwyk貫j kolekcji.
W 1969 roku dr Tadeusz Przypkowski z Muzeum im. Przypkowskich w J璠rzejowie wykona projekt wyj徠kowego zegara s這necznego wskazuj帷ego moment po逝dnia s這necznego.

8. MERIDIES MEDIA (znacznik po逝dnia)
Po逝dnie wed逝g prawdziwego czasu s這necznego – punkt 鈍ietlny w豉郾ie przekroczy lini po逝dnika lokalnegoZegar ten wskazuje zar闚no po逝dnie prawdziwe – czyli po逝dnie wyznaczane przez zegar s這neczny – kiedy s這鎍e przechodzi przez po逝dnik (meridian), jak i moment po逝dnia 鈔edniego, czyli wyznaczanego przez zegary i zegarki mechaniczne. Mo積a tu tak瞠 pozna dat i zobaczy r闚nanie czasu. Figura zbli穎na do 鏀emki, zwana fachowo analemm (lub analem) 郵edzi w ci庵u ca貫go roku warto軼i r闚nania czasu, a rzymskie numery okre郵aj miesi帷e – na przyk豉d IX odnosi si do wrze郾ia. Pocz徠ek i koniec ka盥ego miesi帷a zaznaczono na tarczy kr鏒kimi uko郾ymi liniami, kt鏎e mog nieco przypomina podk豉dy w torach kolejowych. Owych "podk豉d闚" u篡to dla zast徙ienia czerwonych okr璕闚 z oryginalnego projektu, kt鏎e by mo瞠 by造 atrakcyjniejsze wizualnie, ale mniej precyzyjne. Pionowa prosta linia biegn帷a przez 鈔odek tarczy pokazuje po逝dnik lokalny, czyli meridian. Gnomon ma klasyczny kszta速 S這鎍a z otworem a samym 鈔odku, przez kt鏎y promienie s這neczne padaj na tarcz zegara.
Po逝dnie wed逝g czasu uniwersalnego – punkt 鈍ietlny w豉郾ie widoczny jest na analemie wyznaczaj帷ej poprawk r闚nania czasuAby odczyta czas z zegara nale篡 obserwowa po這瞠nie punktu 鈍iat豉 w 鈔odku cieni gnomonu, kt鏎y przemieszcza si przez powierzchni tarczy. W chwili, gdy przekroczy on pionow lini po逝dnika ma miejsce po逝dnie czasu s這necznego prawdziwego (wskazywanego przez zegary s這neczne). Kiedy za punkt 鈍ietlny przejdzie przez lini analemy po stronie odpowiadaj帷ej dacie (miesi帷owi) obserwacji, w闚czas pokazuje on po逝dnie wed逝g czasu zegar闚 mechanicznych (12:00 czasu uniwersalnego lub 13:00 czasu letniego). R騜nica pomi璠zy tymi dwoma wskazaniami po逝dnia wynika z zastosowania r闚nania czasu. Na zdj璚iach wida punkt 鈍iat豉 w okolicach ko鎍a listopada. S這鎍e w tym okresie jest bardzo nisko, co w rezultacie daje projekcj jego pozycji w g鏎nej cz窷ci analemy. Na tej samej zasadzie w miesi帷ach letnich cie gnomonu przecina b璠zie analem w jej dolnym ko鎍u.
Na zdj璚iu pierwszym punkt 鈍iat豉 wskazuje, 瞠 S這鎍e przekroczy這 lokalny po逝dnik o cztery minuty za wcze郾ie, z kolei na zdj璚iu drugim wida go dok豉dnie na analemie (pod koniec listopada – pokazuje to numer XI), co oznacza, 瞠 wskazywana godzina jest zgodna z po逝dniem zegarkowym (12:00 czasu uniwersalnego). Warto嗆 poprawki r闚nania czasu wynosi wtedy oko這 13 minut.
© 2010 by GNOMONIKA.pl
Autor: Christopher Daniel | T逝maczenie: Darek Oczki
liczba wizyt: 2625 | ocena: 4,00 (g這s闚: 2) | komentarze: brak
Seria: Zegary Tadeusza Przypkowskiego w Greenwich
Chcesz skomentowa ten artyku b康 do陰czy do trwaj帷ej dyskusji?
Wejd na Forum i podziel si z nami swoimi przemy郵eniami i wra瞠niami.