Darek Oczki ››› Katalog

Wyprawa po zegary s這neczne Krakowa i okolic

1 marca 2010, godz. 14:00
 
My郵, 瞠 wielu ludzi lubi podr騜owa i poznawa nowe miejsca, zabytki i pejza瞠. Cz瘰to jednak te miejsca zacieraj si w naszej pami璚i, gdy nie zobaczyli鄉y tam nic szczeg鏊nie interesuj帷ego, opr鏂z kolejnego pa豉c. Wszystko jednak wygl康a inaczej, gdy podr騜e po陰czy si z pasj poszukiwania historii oraz zapomnianych obiekt闚, kt鏎ymi nikt si nie zajmuje. Takim nietuzinkowym celem weekendowych wypraw mo瞠 by pod捫anie tropem zegar闚 s這necznych, do czego z ca貫go serca zach璚am. Po powrocie warto podzieli si z innymi pasjonatami wynikami wyprawy, kt鏎a na wiele lat pozostanie w pami璚i jako emocjonuj帷a i pe軟a przyg鏚.
Plany i za這瞠nia
Wypraw do Krakowa planowali鄉y we dw鎩k ju od kilku tygodni. Zima by豉 ci篹ka, codzienna rutyna przygniata豉 i konieczna by豉 zmiana otoczenia i odkrycie czego nowego. Z pomoc przysz這 s這鎍e i weekend pe貫n wiosennych akcent闚 takich jak 酥iew ptak闚 i niespodziewane ocieplenie. W planie mieli鄉y odwiedzenie nie tylko samego Krakowa, ale tak瞠 pobliskich Balic, Wieliczki i Dobczyc. O dziwo wszystkie za這瞠nia programowe uda這 si zrealizowa w ci庵u dw鏂h dni. Rezultatem tej wyprawy by造 cztery nowe zegary s這neczne, kt鏎e do陰cz do naszego Katalogu oraz sesje zdj耩 zegar闚, kt鏎e odwiedzali鄉y ju wcze郾iej.
Pozosta這嗆 po jednym z najstarszych zegar闚 s這necznych w Polsce wmurowana w 軼ian przedsionka zakrystii Bazyliki 鈍. FlorianaZe sprawozdania Tadeusza Przypkowskiego (kt鏎e opublikowa w 1951 roku w Sprawozdaniach Polskiej Akademii Umiej皻no軼i) wynika, 瞠 w Krakowie znajduj si trzy najstarsze polskie s這neczniki. Pierwszy z nich to w zasadzie fragment zegara, kt鏎y odnaleziono na dawnym cmentarzu przy Bazylice 鈍. Floriana, i wmurowano w 軼ian przedsionka zakrystii ko軼io豉. Jest to zachodnia po這wa tarczy zegara pionowego. Nie豉two do niego dotrze, ale wytrwali na pewno znajd drog. Dwa pozosta貫 s這neczniki z relacji Przypkowskiego umieszczono na instrumentach astronomicznych b璠帷ych kiedy w posiadaniu Marcina Bylicy. Uczony zapisa Uniwersytetowi Jagiello雟kiemu swoje torquetum oraz globus nieba, i po jego 鄉ierci zosta造 one w陰czone do kolekcji.
Replika torquetum z zegarem s這necznym, kt鏎e Marcin Bylica przekaza Muzeum UJ – tutaj eksponowana w Warszawie w czasie Festynu Naukowego w 2009 rokuW pierwotnym planie by這 te zajrzenie do dw鏂h krakowskich muze闚, w kolekcjach kt鏎ych znajduj si stare zegary s這neczne. Niestety, okaza這 si, 瞠 aktualnie muzealna kolekcja przyrz康闚 astronomicznych w Collegium Maius nie jest udost瘼niona dla zwiedzaj帷ych i b璠zie musia豉 zaczeka na nas do kolejnej wizyty w Krakowie. Druga ciekawostka, kt鏎 planowali鄉y zobaczy znajduje si w kolekcji Muzeum Hutten-Czapskiego. Zgodnie z informacjami w internecie muzeum posiada interesuj帷y zegar s這neczny z herbem Radziwi陶闚. Jak瞠 si zdziwili鄉y, gdy pracownicy plac闚ki stwierdzili, 瞠 nigdy o nim nie s造szeli. Przypuszczalnie zegar w陰czono do zbior闚 innego oddzia逝 Muzeum Narodowego. No c騜 oba muzea trzeba by這 skre郵i z listy tej wycieczki. Przynajmniej mieli鄉y wi璚ej czasu na dojazdy do podkrakowskich miejscowo軼i i szukanie tam s這necznik闚.
Czas na poszukiwania
Sgraffitowy zegar s這neczny na 軼ianie Pa豉cu Radziwi陶闚 w podkrakowskich BalicachKrak闚 przywita nas deszczowo i ponuro, jednak do嗆 szybko pogoda si odmieni豉 za spraw halnego wiatru w g鏎ach. Odwiedzaj帷 to miasto cz這wiek nie jest pewien czy na pewno jest w Polsce – wsz璠zie na ulicach s造cha obce j瞛yki, gdzie nie zajrze pe軟o turyst闚 i bawi帷ej si m這dzie篡. To miejsce naprawd 篡je i rozkwita w nim kultura przez wszelkie odmiany litery "K" :) Co prawda pierwszego dnia zmarzli鄉y w drodze do Balic i Klasztoru Cysters闚 w Mogile, jednak nazajutrz w Wieliczce i Dobczycach rozkoszowali鄉y si cudownym s這鎍em. W Balicach ma sw鎩 o鈔odek Instytut Zootechniki, na terenie kt鏎ego znajduje si Pa豉c Radziwi陶闚, a na jego po逝dniowej 軼ianie sgraffitowy zegar s這neczny. Kontakt z jednym z pracownik闚 oddzia逝 zaowocowa pisemn zgod na wej軼ie na teren o鈔odka i nieograniczone fotografowanie s這necznika i pa豉cu, pomimo faktu, 瞠 Instytut by tego dnia zamkni皻y dla os鏏 z zewn徠rz.
Po zegarze s這necznym w wirydarzu Klasztoru Cysters闚 w Mogile do dzi przetrwa jedynie gnomon, natomiast ca趾iem dobrze si ma zegarek w szczycie 軼iany ko軼io豉Zaraz potem przejechali鄉y z zachodniej granicy Krakowa niemal na jego kraniec wschodni do Mogi造 do Klasztoru Cysters闚. Ju tam kiedy byli鄉y i jeden z zakonnik闚 pozwoli nam fotografowa tamtejszego s這necznika od strony ogrodu. Wiedzieli鄉y jednak, 瞠 dobry widok jest tak瞠 z wirydarza, na kt鏎ym jak podejrzewali鄉y na podstawie znalezionego w internecie zdj璚ia znajdowa si drugi zegar s這neczny. Trzeba by這 du瞠j si造 pr騥b i argument闚, by ko軼ielny pozwoli nam wej嗆 na klasztorny wirydarz, ale op豉ca這 si. Sfotografowali鄉y zar闚no umieszczony wysoko na ko軼iele znany nam ju zegar, jak i gnomon 鈍iadcz帷y o tym, 瞠 kiedy by tu drugi s這necznik. Tez t potwierdzi mnich oprowadzaj帷y po klasztorze wycieczk. Widok z wirydarza na dwa s這necznikiKiedy po prezentacji wirydarza poprosi o pytania, okaza這 si, 瞠 jestem jedyn osob zainteresowan dalszymi szczeg馧ami, zatem dok豉dnie wykorzysta貫m swoje pi耩 minut :) Na jednej z cegie w pobli簑 zegara znajduje si wykuta data 1533, co jak sugerowa duchowny mo瞠 wskazywa nie tylko na dat budowy tej cz窷ci Klasztoru, ale tak瞠 na moment powstania s這necznika. Mnich nie umia tylko wyja郾i dlaczego tak blisko siebie istnia造 a dwa zegary s這neczne, ale o ile z wirydarza wida oba z nich, to z ogrodu ju tylko ten na ko軼iele. My郵, 瞠 powsta造 one w innych okresach, ale to argumenty praktyczne sprawi造, i oba by造 potrzebne do regulowania 篡cia tutejszych zakonnik闚.
Grafika z zegarem s這necznym w restauracji WegaNa koniec tego dnia spotka豉 nas jeszcze zabawna niespodzianka. Ot騜 gdy pojechali鄉y na obiad do wegetaria雟kiej restauracji okaza這 si, 瞠 przy naszym stoliku wisi poka幡a grafika przedstawiaj帷a widoczne przez okno s這鎍e, ksi篹yc, klepsydr, magiczn kul i... oczywi軼ie zegar s這neczny :) To troch tak, jakby te zegary same si wciska造 nam pod nogi, 瞠by鄉y je wsz璠zie widzieli :)
Wyprawy cz窷 druga
Zegar s這neczny na 軼ianie Zamku 真pnego w WieliczceNast瘼nego dnia ruszyli鄉y do Wieliczki. Oczywi軼ie tu te ju kiedy byli鄉y w poszukiwaniu zegark闚, ale nied逝go po powrocie do domu znalaz貫m zdj璚ie s這necznika na 軼ianie Zamku. Nie trudno sobie wyobrazi nasz z這嗆, 瞠 omin瘭i鄉y wtedy ten obiekt. Ale jak si okaza這 wysz這 to na nasz korzy嗆 – w pa寮zierniku zesz貫go roku w Zamku zako鎍zy si remont. Kr鏒ka rozmowa ze stra積ikami i ju patrzeli鄉y na pi瘯ny, odnowiony i pachn帷y 鈍ie穎軼i zegar s這neczny :) Szybka sesja fotograficzna w wiosennych promieniach s這necznych wyci庵n窸a wszystkie jego walory. To naprawd ciekawy okaz. W czasie fotografowania s逝chali鄉y opowie軼i wartownika, kt鏎y zegar pami皻a jeszcze z lat 50. Wcze郾iej w Zamku mie軼i si o鈔odek zdrowia, a dzi cz窷 pomieszcze zajmuj jakie biura. Mi這 by這 ogl康a Zamek wraz z zegarem ze 鈍iadomo軼i, 瞠 瘸den inny turysta nie widzia go jeszcze po remoncie :)
S這necznik na ko軼iele 鈍. Jana Chrzciciela w DobczycachP騧niej nadszed czas na dojazd do Dobczyc. Cho komunikacja busami rz康zi si jakimi niepoj皻ymi dla nas prawami, to jednak do嗆 szybko znale幢i鄉y i miejsce, z kt鏎ego odje盥瘸j, i pojazd jad帷y w pasuj帷ym nam kierunku. Dobczyce jako osada rozwija造 si wok馧 dawnego zamku, kt鏎y powsta na szczycie wzg鏎za wkomponowany w wielk ska喚. U jego st鏕 z jednej strony rozci庵a si dzi zalew, a z drugiej miasto. Tu obok zamku stoi ko軼i馧 z niezwykle malownicz dzwonnic. Na ko軼ielnej 軼ianie od po逝dnia wida zegar s這neczny. 疾by jednak tu dotrze trzeba odby nie lada pielgrzymk i wspi望 si strom drog na sam szczyt. Z informacji odnalezionych w internecie wiemy o drugim zegarze, kt鏎y od niedawna znajduje si na zamku. Niestety tu ponie郵i鄉y kl瘰k, gdy brama by豉 zamkni皻a na cztery spusty. No c騜, trzeba b璠zie tu jeszcze kiedy wr鏂i i doko鎍zy dzie豉 :) Niew徠pliw nagrod za wykonany wysi貫k by這 cudownie grzej帷e s這鎍e, spok鎩 otaczaj帷y 鈍i徠yni, 酥iew ptak闚 i widok lec帷ych grup majestatycznych 豉b璠zi. Warto odwiedzi to miejsce i spojrze na okolice ze szczytu wzg鏎za.
Co jeszcze w Krakowie?
S這necznik na szczycie Kamienicy pod Paj彗iem przy ul. KarmelickiejPonadto podczas spacer闚 po Krakowie uda這 nam si sfotografowa naszych dobrych znajomych, czyli s這neczniki na Bazylice Mariackiej, na Kamienicy pod Paj彗iem, na Klasztorze Wizytek i na wspominanym ju ko軼iele Klasztoru Cysters闚 w Mogile, za w Wieliczce przed siedzib Urz璠u Skarbowego obok Rynku. Je郵i chcesz si dowiedzie jakie gdzie jeszcze w Krakowie mo積a znale潭 zegary s這neczne, to zajrzyj do naszego Katalogu. Wiemy o kilku planowanych w mie軼ie s這necznikach:
  • wielokrotny (3-tarczowy) jeszcze w maju tego roku stan望 ma w Ogrodzie Profesorskim przy Collegium Maius,
  • na skwerze przy AGH (prawdopodobnie te w tym roku),
  • w Forcie Sudo, ale ta inwestycja rozwija si ju bardzo d逝go i na dobr spraw nie wiadomo jak si zako鎍zy.
Przy okazji budowy zegara s這necznego w Kampusie UW z okazji 600-lecia istnienia Uniwersytetu, January Weiner – autor zegara – opisywa wszystkie znane wtedy w Krakowie s這neczniki.
To tyle je郵i chodzi o s這neczn relacj z miasta bajgli i anio堯w :) Jeszcze raz zach璚am do odbywania podobnych wypraw i dzielenia si ich wynikami oraz wra瞠niami z poszukiwa i dochodze, kt鏎e niejednokrotnie trzeba podejmowa, by znale潭 zegar lub dowiedzie si o nim czego wi璚ej.
© 2010 by GNOMONIKA.pl
Autor: Darek Oczki
liczba wizyt: 3055 | ocena: 4,50 (g這s闚: 2) | komentarze: 3
Seria: S這necznikowa turystyka
Komentarze z Forum
03.03.2010 02:48
Ivi73
Witajcie  <img src='/forum/images/smilies/icon_e_smile.gif'>
Lubi 郵edzi te Wasze wyprawy a potem spokojnie czyta to mobilizuje i pozytywnie nakr璚a, i zach璚a naprawd
Tak sobie pomy郵a豉m o tym samotnym gnomonie, 瞠 fajnie by by這 gdyby znalaz si Kto kto chcia豚y na tym miejscu stworzy nowy zegar my郵isz, 瞠 to mo磧iwe i czy co takiego jest dopuszczalne? hm...swoj drog ciekawe, 瞠 si uchowa i nikt go zwyczajnie nie zlikwidowa.
Pozdrawiam
Ivi
03.03.2010 03:20
Dharani
Ja te ch皻nie bym poczyta o odkryciach innych os鏏  <img src='/forum/images/smilies/icon_e_smile.gif'> Zapewne by mnie to zmobilizowa這  <img src='/forum/images/smilies/icon_e_smile.gif'>
Oczywi軼ie, 瞠 odtworzenie zegara w tym miejscu jest mo磧iwe nawet na bazie samego tylko gnomonu. Oczywi軼ie wygl康 tarczy by by wynikiem fantazji tw鏎cy i pewnie mia by si nijak to orygina逝, ale jest to mo磧iwe. Kwestia woli mnich闚, wylicze i kasy na realizacj. Ludzie przywi您ani do zabytk闚 cz瘰to jednak nie dopuszczaj my郵i o odbudowie czego niezgodnie z wcze郾iejszym wygl康em, a tutaj mog by problemy z jak捷 dokumentacj.
04.03.2010 03:31
cieja
Gor帷o polecamy wycieczk do Krakowa
By貫m tam dwa lata temu i mia貫m okazj zobaczy te zegary, niestety, nie wszystkie. By貫m w drodze powrotnej z J璠rzejowa, i nie by這 wi璚 czasu za d逝gi spacer.
Przy okazji wizyty w Krakowie polecam odwiedzi tak瞠 Grodzisko Ska豉 gdzie znajduje si ciekaw kolekcj czterech s這necznik闚. Trzech na murze wok馧 ko軼io豉 i jeden bardzo nezwykly na kolumnie 安i皻ej Klary na wprost wej軼ia do starego klasztoru http://www.astroama.com/poland_2008/slides/06.html. Mog one pochodzi z 17 lub 18 wieku.
Chcesz skomentowa ten artyku b康 do陰czy do trwaj帷ej dyskusji?
Wejd na Forum i podziel si z nami swoimi przemy郵eniami i wra瞠niami.